Bizi Takip Edin

Diplomasi

Çin-Orta Asya ilişkilerinde ‘yeni sayfa’

Yayınlanma

Çin-Orta Asya Zirvesi, 18-19 Mayıs tarihlerinde Çin’in Şensi eyaletinin başkenti Şian’da toplanacak. Zirve, Ukrayna ve Afganistan endişeleri arasında Çin’in Orta Asya ülkeleriyle bağlarını güçlendirmek için “büyük bir diplomatik olay” olarak değerlendiriliyor.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadyr Japarov, Tacikistan Cumhurbaşkanı Emomali Rahmon ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhammedov, Çin Devlet Başkanı Xi’nin davetlisi olarak bu hafta Çin’e resmi ziyarette bulunacaklar.

Dışişleri bakanlığı sözcüsü Hua Chunying geçen hafta zirveye Devlet Başkanı Xi Jinping’in başkanlık edeceğini duyurmuştu.

Bakanlık ayrıca, zirvede 6 liderin “önemli siyasi belgeler” imzalayacağını kaydetti.

Zirvede liderlerin, ekonomik işbirliğinden, Ukrayna krizi gibi güvenlik konularına kadar geniş kapsamlı küresel ve bölgesel konuları ele alması bekleniyor.

Çinli uzmanlar, ABD’nin Afganistan’dan ‘kaotik’ çekilmesi sonrası yaşanan riskler ve krizler nedeniyle zirvede güvenlik konusunda işbirliğinin önemli bir odak noktası olacağını vurguluyor.

Orta Asya’nın Çin için önemi

Bu buluşma, 31 yıl önce diplomatik ilişkilerin kurulmasından bu yana Çin ile beş Orta Asya ülkesinin liderleri arasındaki ilk yüz yüze zirve olacak. Çinli gözlemciler bunun “Çin’in Orta Asya ile ilişkisinde yeni bir sayfa açacağı” görüşünde.

Pekin ayrıca, uzun zamandır Orta Asya’yı ticaret ve enerji güvenliği ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki istikrar için kritik bir sınır olarak görüyor, Orta Asya ülkeleri ile daha yakın bağlar geliştirmeyi hedefliyor.

Xi Jinping, bu bağlamda eylül ayında Kovid-19 salgınının ilk günlerinden bu yana ilk yurt dışı seyahatini Kazakistan ve Özbekistan’a yapmıştı.

South China Morning Post’a konuşan, Lanzhou Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Profesörü Zhu Yongbiao, Orta Asya ile güçlü bağların artık Çin’in diplomatik gündeminin üst sıralarında yer aldığını söyledi.

Zhu, “Bundan önce Çin’in Orta Asya ülkeleriyle işbirliği çoğunlukla ikili düzeyde veya Şangay İşbirliği Örgütü gibi çok taraflı platformlar altındaydı. Şimdi Çin, bir bütün olarak Orta Asya ile bağlarına verdiği önemi bir kez daha ortaya koymak istiyor” dedi.

Uluslararası kargaşa ile başa çıkmak için işbirliği

Global Times gazetesi zirve ile ilgili, “Asya ülkeleri uluslararası kargaşayla başa çıkmak için işbirliği yapıyor” yorumunu yaptı.

Çin’in Kazakistan Büyükelçisi Zhang Xiao, pazartesi günü Global Times’a verdiği özel röportajda, Kazakistan Devlet Başkanı Tokayev’in Çin ziyaretinin, devlet diplomasisi açısından stratejik öncü bir rol oynayacağını, Çin-Orta Asya Zirvesi’nin başarısını artıracağını ve Çin-Kazakistan ilişkilerinin ve çeşitli alanlardaki işbirliğinin daha da geliştirilmesine katkı sunacağını söyledi. Zhang ayrıca Çin’in terörle mücadele ve Ukrayna krizi konusunda Kazakistan ile işbirliğini güçlendireceğini söyledi.

Büyükelçi, Rusya-Ukrayna ihtilafının öne çıkardığı karmaşık uluslararası atmosfere, ekonomi, enerji ve gıda konusundaki örtüşen krize ve bazı ülkelerin “çatışma ve ayrışma oyunlarına” atıfta bulunarak, zirvenin Çin ve Orta Asya ülkelerinin zorlukların üstesinden gelmek ve ortak bir geleceğe sahip daha yakın bir Çin-Orta Asya topluluğu inşa etmek için birlikte çalışacağına dair açık bir sinyal gönderdiğini ifade etti.

Bu yıl aynı zamanda Xi’nin 2013 yılında Kazakistan’a yaptığı ziyarette önerdiği “İpek Yolu Ekonomik Kuşağı” girişiminin 10. yıl dönümü.

Xi’nin Kuşak ve Yol Girişimi’ni başlatmasından bu yana geçen on yılda, Çin ile beş Orta Asya ülkesi arasındaki ticaret hızla arttı. Geçen yıl yüzde 40 artışla 70,2 milyar ABD dolarına ulaştı.

ABD de Orta Asya ülkeleri ile etkileşimini artırdı

Diğer yandan, Ukrayna krizinden bu yana ABD de, Orta Asya ülkeleriyle etkileşimlerini artırıyor.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken bu yıl şubat ayında Orta Asya’yı ziyaret etti ve beş Orta Asya ülkesindeki muadilleriyle bir araya geldi. ABD’li yetkililer, Biden yönetiminin, özellikle çatışmadan ekonomik olarak zarar gören ülkeler için bölgeyle angajmanı artırmaya çalıştığını söyledi.

Geçen ay, G7 ülkelerinin dışişleri bakanları, Ukrayna krizinin sonuçları, Afganistan’ın istikrarsızlaşması ve gıda ve enerji güvensizliği gibi Orta Asya sorunları üzerinde işbirliği yapma taahhüdünde bulundular.

Çinli uzmanlara göre, Afganistan’dan alelacele çekilmesinin ardından bölgedeki etkisinin hızla azaldığını gören ABD, ilgisini korumak için Orta Asya ülkelerine yöneldi ve Orta Asya ülkeleri ile Çin ve Rusya’nın arasına “nifak tohumları ekmeye çalışıyor”.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English