Diplomasi
G7 Zirvesi’nde Japonya, Güney Kore ve ABD ittifakı

The Japan Times gazetesi, bu hafta sonu Hiroşima’da düzenlenecek G7 zirvesinde bir araya gelecek Japonya, Güney Kore ve ABD’nin gündemlerini ele aldı.
Japonya, Güney Kore ve ABD liderleri G7 zirvesinin oturum aralarında bir araya gelecek.
The Japan Times’a göre, Başbakan Kishida, ABD Başkanı Joe Biden ve Güney Kore lideri Yoon Suk-yeol ile nükleer silahlı Kuzey Kore’ye ve Çin’in artan etkisine karşı bağları daha da güçlendirmeyi tartışacak.
Onay notunda son zamanlarda bir artış gören Kishida için toplantı, Japonya’nın “ABD ile ittifakına olan sarsılmaz bağlılığının” yanı sıra Tokyo’nun yıllarca yıpranan bağlarından sonra en yakın komşusuyla (Güney Kore) olan ilişkisini onarma girişimini vurgulamak için de bir şans olacak.
Bu arada Yoon’un danışmanı ve Güney Kore cumhurbaşkanının Japonya ile yakınlaşma stratejisinin mimarı olan Park Cheol-hee’ye göre, Yoon’un toplantıyı, Biden’ın “cesur” bir adım olarak nitelendirdiği şeye – “özellikle dış politika ve güvenlik alanında ilişkileri normalleştirme sürecine”, dikkat çekmek için kullanması bekleniyor.
İlk gündem Kuzey Kore
Güney Kore siyaseti uzmanı ve Shizuoka Üniversitesi’nde profesör Hideki Okuzono, pazar günü yapılması beklenen toplantının gündeminin başında, üç ülkenin Pyongyang konusundaki pozisyonlarını her zamankinden daha yakın hale getirmeye yardımcı olan Kuzey Kore’nin artan nükleer ve füze tehdidi olacağını söyledi.
Okuzono, “Güney Kore’de çok uzun bir süredir, Pyongyang’ın nükleer cephaneliği konusunda, Kuzey Korelilerin aynı oldukları halka karşı nükleer silah kullanmayacağı inancına dayanan temelsiz bir sükunet hakimdi. Ancak bu değişti” dedi.
Yoon’un selefi, eski Başkan Moon Jae-in, Kuzey-Güney ilişkilerine büyük önem verirken, Yoon, Japonya ve ABD ile ilişkileri güçlendirmeyi hedefleyerek bu odağı değiştirdi.
Kuzey Kore’nin, Güney Kore ve Japonya’nın güvenliğine doğrudan bir tehdit olarak gördüğü savunmalardan kaçabilen füzeler geliştirmesi ve Amerika Birleşik Devletleri’ni uzun menzilli silahlar ile vurma yeteneği de hesabı değiştirdi.
Bu sırada Seul, Tokyo ve Washington, ortak üçlü askeri tatbikatlar ve Kuzey Kore füzelerini izlemek için radarların bağlanması gibi istihbarat paylaşımı da dahil olmak üzere caydırıcılık önlemlerini ikiye katladı.
Üçlü istihbarat paylaşımı
Üç liderin Hiroşima’daki görüşmeleri sırasında gerçek zamanlı istihbarat paylaşım planlarının ayrıntılarını görüşmesi bekleniyor.
G7 zirvesi öncesinde Güney Kore’den JoongAng Ilbo gazetesine verdiği demeçte Japon Başbakan Kishida, “Japonya ile Güney Kore ve Japonya, Güney Kore ve ABD arasındaki güvenlik işbirliği yoluyla caydırıcılık ve müdahale yeteneklerini güçlendirmek son derece önemlidir” demişti.
Ayrıca, üç ülkenin de görüşmeleri sırasında Rusya’nın Ukrayna müdahalesini yeniden kınaması bekleniyor.
Tayvan gündemi
Diğer yandan Tayvan üzerindeki gerginliğin de toplantıda gündeme gelmesi bekleniyor. Tokyo, Tayvan üzerindeki olası herhangi bir çatışmayı varoluşsal bir tehdit olarak görse de ABD’ye tabii bir çizgi izliyor. Güney Kore ise, Tayvan konusunda daha temkinli. Ancak Seul’un, geçen ay Tayvan’ı “Kuzey Kore ile yüzleşmeye benzer küresel bir sorun” olarak nitelendirmesi Pekin’i kızdırdı.
Üç liderin konuyu Tayvan Boğazı’ndaki “barış ve istikrarın” önemini vurgulayarak ele alması bekleniyor. Ayrıca, “kurallara dayalı uluslararası düzeni sürdürme konusundaki kararlılıklarını” yinelemeleri muhtemeldir.
Tedarik zinciri ve teknoloji rekabeti
Üçlü, kritik malzemeler için Çin’e bağımlılığı azaltmaya çalışırken, tedarik zincirlerini güçlendirme sözü vermişti. Bu konunun ekonomik güvenlik bağlamında ele alınması bekleniyor.
Bu ayın başlarında, Tokyo ve Seul’den yetkililer ekonomik güvenlik konusundaki ilk istişarelerini yaparken, hafta sonu basında çıkan haberler Güney Koreli Samsung Electronics’in Japonya’da yeni bir yarı iletken çip tesisi kuracağını kaydetti. Baş Kabine Sekreteri Hirokazu Matsuno çarşamba günü gazetecilere verdiği demeçte, Kishida’nın perşembe sabahı Hiroşima’ya uçmadan önce küresel yarı iletken şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle de görüşeceğini söyledi.
Yoon’un kilit danışmanı Park, Güney Kore’nin Çin politikasını “yeniden yönlendirdiğini” söyledi. Buna göre, Seul’ün değişimi, Pekin’in artan iddialılığına karşı, onu “Tokyo ve Washington’a daha da yaklaştıracaktır”.
Nükleer caydırıcılık
Üçlü görüşmeler, Kishida’nın bu ayın başlarında Seul’e yaptığı ziyaretle, iki ülke liderlerinin düzenli karşılıklı ilişkiler yürüttüğü bir uygulama olan “mekik diplomasisinin” 10 yıl sonra yeniden başlamasının hemen ardından geldi.
Ayrıca, The Japan Times’a göre, Biden yönetiminin hem Güney Kore hem de Japonya’yı kapsayan üçlü genişletilmiş bir caydırıcılık diyaloğu oluşturmayı amaçlıyor olabileceğine dair bazı göstergeler de var. Yoon, geçen ayın sonlarında Biden ile Washington’da yaptığı görüşmeden sonra Japonya’nın da nükleer danışma grubuna eklenebileceğini söylemişti, ancak ofisi daha sonra bu yorumları geri almıştı. Bu konunun üçlü toplantıda görüşülüp görüşülmeyeceği ise belli değil.
Japonya gibi Hint-Pasifik bölgesindeki önemli bir ABD müttefiki olan Güney Kore, Tokyo’nun G7 zirvesine katılmaya davet ettiği sekiz ülkeden biri. G7 ülkelerinin yanı sıra zirveye misafir statüsünde Avustralya, Brezilya, Hindistan, Endonezya ve Vietnam da katılacak.
Diplomasi
ABD, Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesini soruşturuyor

Financial Times’ın haberine göre, Singapur merkezli Megaspeed şirketi ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesiyle ABD ve Singapur makamlarının incelemesine alındı. Çinli Alibaba ile işbirliği yapan şirketin varlıkları 2023’te 33 milyon dolardan 2024’te 3 milyar dolara yükseldi.
İddiaya göre Singapur’daki şirketler ABD’nin ihracat kısıtlamaları sürerken Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş ABD yapımı Nvidia yapay zeka çiplerine erişmesine yardımcı oluyor ve bu şirketlerden Megaspeed, çiplerin Çin’e yönlendirilmiş olabileceğine yönelik soruşturmanın merkezinde.
Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Megaspeed, Çinli Alibaba ile yürüttüğü işbirliği sayesinde Nvidia’nın Asya’daki en büyük müşterilerinden biri haline geldi.
Şirketin varlıkları 2023 yılında 33 milyon dolarken 2024 yılında 3 milyar dolara yükseldi.
Megaspeed, ağırlıklı olarak Güneydoğu Asya’da kiralanan kapasiteler üzerinden bilgi işlem hizmetleri sunmak amacıyla grafik işlemciler satın almasına olanak tanıyan resmi Nvidia bulut ortağı statüsü kazandı.
Alibaba ise şirketin en büyük müşterisi oldu.
Daha önce Megaspeed’in hissedarları arasında, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile ilişkisi etrafındaki krizin merkezinde yer alan Alice Huang da vardı.
FT, Alice Huang’ın Çinli yatırımcılara Alibaba ile olan ticari bağlantılarından ve yoğun talep gören Nvidia grafik işlemcilerini temin etme imkanından bahsettiğini bildirdi.
Alice Huang, sektörel etkinliklerde Nvidia CEO’su ile düzenli olarak fotoğraflandı.
ABD makamları, Çin istihbarat servislerinin Alice Huang’ı kendi saflarına kattığından şüphelendi.
ABD makamları, 2025 yılının sonlarına doğru ihracat kısıtlamalarını delerek Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesine yardım ettiği şüpheleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.
Singapur polisi de inceleme başlatırken, veri merkezi işletmecileri şirketle yaptıkları sözleşmeleri feshetmeye başladı.
Megaspeed, ABD ve Malezya makamlarının soruşturmalarına konu olduğunu açıkladı ancak “çiplerin yasa dışı devri veya herhangi bir hukuka aykırı faaliyetle bağlantılı ihlallere dair hiçbir kanıt tespit edilmedi” ifadesini kullandı.
Yapay zeka alanındaki şirketlere danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, Singapur’un rolünü hem ABD hem de Çin ile olan yakın ekonomik bağlarıyla açıkladı.
Hendrichs’e göre Singapur, doğrudan erişimin zorlaştığı durumlarda iki ülke arasında sıklıkla aracılık yapıyor.
Kasım ayı başında ABD medyası, ABD istihbarat servislerinin Alice Huang hakkındaki şüphelerini duyurdu.
FT’nin aktardığına göre, Alice Huang’ın Nvidia CEO’su ile romantik bir ilişkisi vardı.
Daha sonra Jensen Huang, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada sadakatsizliğini itiraf etti ve ailesinden özür diledi.
Öte yandan Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamadı.
Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası yabancı istihbarat operasyonu haberleriyle ilgili bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.
Şirket, yönetim kurulunun ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğini düşünmek için bir gerekçesi olmadığını vurguladı ancak inceleme kapsamında mevcut tüm bilgilerin değerlendirileceğini belirtti.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise ajanlaştırma suçlamalarını asılsız ve iftira niteliğinde niteleyerek reddetti.
Nvidia, Huang’ın çalışmalarına ara vermeden CEO’luk görevini sürdüreceğini açıkladı.
Bu sırada yatırımcılar, Nvidia ve yöneticisine karşı toplu dava açtı.
Yatırımcılar, Huang’ın Alice Huang ile öne sürülen bağlantısına dair bilgileri gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle davalıları suçladı.
Nvidia CEO’su Huang, “Çin casusu” ile ilişkide olduğunu kabul etti
Diplomasi
Trump ile Netanyahu arasında İran’a yeni harekat konusunda kavga çıktı

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun İran’a askeri harekatın yeniden başlatılması yönündeki günlük baskılarına rağmen ABD Başkanı Trump, müzakerelerin sürdüğünü belirterek yeni bir saldırının gerekli görünmediğini açıkladı. Yedioth Ahronoth gazetesi, iki liderin telefon görüşmesinde karşılıklı bağırdığını duyururken İsrail tarafı iddiaları reddetti.
ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında hafta sonu gerçekleşen telefon görüşmesinde, İran’a yönelik askeri harekatın yeniden başlatılması konusunda tartışma yaşandığı bildirildi.
Yedioth Ahronoth gazetesinin görüşme hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre konuşma, alışılmadık derecede hararetli geçti.
Kaynaklardan biri, iki lider arasında karşılıklı bağırmaların yaşandığı çok sert bir tartışmanın cereyan ettiğini aktardı.
Netanyahu’nun ofisi ise söz konusu iddiaları, “Yalan haber, tamamen saçmalık” ifadeleriyle yalanladı.
Görüşmenin yapıldığını teyit eden üst düzey bir İsrailli yetkili de temasın “kesinlikle zorlu bir görüşme olmadığını” öne sürdü.
Görüşmeye dair çelişkili açıklamalar, Netanyahu’nun yeni askeri saldırı talepleri ile Trump’ın diplomasiye yeniden alan açma eğilimi arasındaki görüş ayrılığını görünür kıldı.
Financial Times gazetesine demeç veren ve temasları yakından izleyen bir kaynak, “Netanyahu Trump’ı her gün arıyor ve savaşı yeniden başlatması için baskı yapıyor” dedi.
Aynı kaynağın aktardığına göre Beyaz Saray içinde ve dışında askeri çatışmaya karşı duran isimler bu baskıya direnmeyi sürdürüyor.
Bölge liderleri de Trump’a gerilimi artırmama ve müzakereleri önceliklendirme çağrısı yapıyor.
Netanyahu’nun baskısı, İsrail’deki seçimlerin ardından başbakanlık görevini koruma mücadelesi verdiği ve ABD’de Cumhuriyetçilerin İran savaşının da etkisiyle ara seçimlerde ağır bir yenilgiye uğradığı dönemde yoğunlaşıyor.
Financial Times, Arap liderlerin Netanyahu’nun Trump’ı yeniden savaşa ikna etme çabasından ötürü giderek daha derin bir endişe taşıdığını yazdı.
İsrail’deki iç gelişmelere hakim başka bir kaynak ise Netanyahu’nun askeri harekatın yeniden başlamasını istediğini teyit etti ancak Trump’ı ikna etmeye dönük koordineli bir baskının yürütülmediğini savundu.
Netanyahu’nun salı günü yeni Meclisin yemin törenindeki hitabı da İran başlığında Washington yönetimiyle yaşanan fikir ayrılığını ortaya koydu.
Trump yönetimi Tahran ile diplomatik bir anlaşma ihtimalini araştırmak isterken Netanyahu, İran’ın oluşturduğu nükleer tehdidin ancak bu ülkedeki iktidarın devrilmesiyle kalıcı olarak engellenebileceği görüşünü dile getirdi.
Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “İran nükleer tehdidi yeniden oluşturmaya çalışıyor. Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, Ayetullahlar rejimini devirmektir.”
İsrail Başbakanı, ülkesinin uluslararası kamuoyunun baskısına maruz kalacağını da ileri sürdü: “Yakında nükleer bir İran’ı ve bizi yok etmek isteyen terör rejiminin varlığını sürdürmesini kabul etmemiz için baskıyla karşılaşacağız.”
“Güvenlik bölgelerinde” sağladıklarını kaydettiği mevzilerden geri çekilmeleri yönünde de dış baskı beklediğini aktaran Netanyahu, bu riskleri hükümet kurma sürecine bağlayarak ulusal birlik hükümeti hedefini yineledi: “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir.”
Diğer taraftan Trump, pazartesi günü Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Beyaz Saray’da yaptığı toplantının ardından, İran’a yönelik yeni bir askeri harekatın şu aşamada zorunlu görünmediğini açıkladı.
Doha yönetiminin arabuluculuğunda Washington ile Tahran arasında yürütülen diplomatik temasların masaya yatırıldığı görüşmenin ardından Trump, “Bu aşamada askeri harekata başvurmak pek gerekli görünmüyor” dedi.
Trump, bu yaklaşımına karşın Amerikan silahlı kuvvetlerinin her türlü saldırıya hazır durumda beklediğinin altını çizdi.
Mevcut çatışmanın bitirilmesi noktasında “olumlu bir ivme” yakalandığını dile getiren Trump, İsrail’in güvenliğini garanti altına alacak bir uzlaşıya varılabileceğine inandığını belirtti.
Pazar gecesi yayımlanan CBS televizyonunun 60 Minutes programında, seçimlerin tamamlanmasının ardından İran savaşını tırmandırmayı düşünüp düşünmediği sorulan Trump, “Böyle bir niyetim yok. Bunun için herhangi bir neden olduğunu düşünmüyorum” karşılığını verdi.
Buna rağmen geçmişte İran’ı hedef alma kararının arkasında duran Trump, Tahran’ın nükleer silaha ulaşmasına izin verilemeyeceğini ve benzer şartlar altında aynı kararı tekrar alacağını ifade etti.
Trump’ın uzlaşı potansiyeline dönük iyimser tavrına karşılık ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio konuya daha temkinli yaklaştı.
Görüşmelerin seyrine ilişkin Rubio, “Bir atılımın eşiğinde olduğumuzu söyleyemem” diyerek, Tahran’ın öne sürdüğü şartlar sebebiyle müzakere sürecinin verimli ilerlemediğini bildirdi.
Rubio, İran tarafının sunduğu taleplerin “yalnızca kabul edilemez değil, bazı durumlarda ölçüsüz, gülünç ve gerçekten gerçek dışı” olduğunu ileri sürdü.
Diplomasi
Beş AP üyesi Ukrayna’daki işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi

Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın AB Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup yazarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki gizli tesis dahil tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi.
Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın Avrupa Birliği (AB) Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup göndererek ülkedeki tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını talep etti.
Rus devlet ajansı RİA Novosti’nin ulaştığı mektupta milletvekilleri, “En üst düzey yönetiminize başvurarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki tesisin ve insan haklarının ihlal edilebileceği diğer tüm kurumların derhal kapatılmasını talep etmeye çağırıyoruz” ifadelerine yer verdi.
Mektubun yazarları, 2 Kasım’da yaşanan olaylara karışan sağlık çalışanı Valentina Molodaya ile ona refakat eden ambulans şoförü Viktor Yena’nın serbest bırakılmasını ve haklarındaki adli işlemlerin durdurulmasını istedi.
Milletvekilleri, yaşanan sürecin Avrupa Komisyonu’nun Ukrayna’da insan hakları alanında “önemli ilerleme” kaydedildiğini belirttiği 2026 AB genişleme raporuyla çeliştiğini kaydetti.
Mektupta, “Kiev yönetimini bağımsız bir soruşturma başlatmaya, ayrıca AB fonlarının bu tür uygulamaları desteklemediğini ve teşvik etmediğini garanti etmeye çağırıyoruz” vurgusu yapıldı.
Gelişmeler, 2 Kasım’da yerel halkın Kiev bölgesindeki Petropavlovskaya Borşçagovka köyünde bir evin bodrumunda tutulan kişileri kurtarmaya çalışmasıyla kamuoyunun gündemine geldi.
Bölgede güvenlik güçleri önlem alırken, gizli cezaevinin bulunduğu yere gelen sağlık görevlisi, ambulans şoförü ve bir kadının tutuklandığı, eyleme katılan diğer kişilerin ise arandığı belirtildi.
Ayrıca, Rus makamlarının Ukrayna’daki gizli işkence merkezlerinin varlığına 2014 yılından bu yana defalarca dikkat çektiği ve bir Ukraynalı gazeteciye işkence merkezlerinin adreslerini içeren bini aşkın mektup ulaştığı aktarıldı.
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir










