Amerika
ABD’li çip şirketleri ‘daha az regülasyon’ istiyor

ABD’li şirketler, federal hükümete yarı iletken endüstrisine yönelik yardım koşullarını hafifletmesi için baskı yapıyor.
Çip üreticileri, hibe programı ve vergi kesintileri için önerilen sınırlamaların ABD şirketlerinin Çinli meslektaşlarıyla rekabet etmesini ve yeni teknoloji geliştirmesini zorlaştıracağını iddia ediyor.
Şirketler, ABD yarı iletken endüstrisini canlandırmak için kamu fonlarını kullanmaya yönelik ortak bir hükümet çabasıyla vergi kesintilerine ve 53 milyar dolarlık harcamaya izin veren geçen yılki Çipler ve Bilim Yasasının uygulanmasını şekillendirmeye çalışıyor.
Wall Street Journal’da (WSJ) yer alan habere göre, nakit akışının bazı şartları var ve hibeler ABD’den fon alan şirketleri Çin’de daha fazla büyümeyi keskin bir şekilde sınırlamaya zorluyor.
Çin pazarının oyuncuları endişeli
Fakat Çin, küresel çip satışları pazarının üçte birini oluşturuyor ve yarı iletken tedarik zincirinin temel taşlarından biri. Şirketler ve endüstri grupları Ticaret Bakanlığına, Çin’deki genişlemeye yönelik kısıtlamaların çok sıkı olması halinde zarar görecekleri şikayetinde bulundu.
Çin’de iş yapan Amerikan şirketlerini temsil eden ABD-Çin İş Konseyi, “Önerilen koruyucu kurallar yazıldığı gibi uygulanırsa, şirketleri iki programa katılmayanlara göre ciddi bir dezavantaja sokacak, ABD yarı iletken endüstrisine bir bütün olarak zarar verecek ve CHIPS Yasasının amacına ters düşecektir,” diyor.
Güney Kore tepki gösteriyor
Yasaya yönelik en sert eleştiriler getirenler arasında Güney Kore hükümeti ve çip endüstrisinin yer alıyor. Bu durum, ABD’nin Çin’in teknolojik ilerlemesini sınırlama mücadelesinde müttefiklerinin desteğini seferber etmekte karşılaştığı zorluğun altını çiziyor. Güney Kore ve Tayvan şirketleri, Çin’deki büyük varlıkları nedeniyle özellikle etkileniyor.
Kore Yarı İletken Endüstrisi Birliği, koruyucu kuralların bazı hükümlerinin ‘Çip Yasası ile amaçlanan güçlü ABD yatırımını engelleyeceği ve çok uluslu yarı iletken üreticileri için başka türlü engeller yaratacağı’ uyarısında bulundu.
Vergi indirimlerinde düzenleme isteniyor
Hazine Bakanlığı ayrıca çip şirketleri ve tedarikçilerinin yeni yatırımlarına yönelik vergi indirimi kapsamının genişletilmesi için şirketlerin baskısı altında.
Hibelerden farklı olarak, yatırımlara yönelik vergi kesintileri açık uçlu. Fakat yasadaki temel tanımlar, bir projenin maliyetinin %25’i değerindeki bir sübvansiyon için neyin uygun olduğunu belirleme konusunda Hazine’ye takdir yetkisi veriyor.
Hükümetin ilk önerisini inceleyen şirketler, en büyük üretim tesislerini işleten büyük çip üreticilerinin ötesinde bazı işletmeleri de ödüllendirecek daha geniş tanımların yapılmasını istiyor.
Şirketler, Ticaret ve Hazine bakanlıkları nihai düzenlemeleri yayınlamaya hazırlanırken kendi yorumlarını sundular. Bu kurallar, yarı iletken endüstrisine federal müdahalenin nihai erişimini belirleyecek ve endüstrinin nerede ve nasıl büyüyeceğine etki edecek.
Ticaret Bakanlığı, hibe alan şirketlerin Çin’deki gelişmiş yarı iletkenlerin üretimini genişletme kabiliyetlerini ciddi şekilde sınırlandırmak isterken, şirketlerin mevcut tesisleri işletmeye devam etmelerine ve öncelikle yerel Çin pazarına hizmet eden tesisleri genişletmelerine izin veriyor.
Kore Yarı İletken Endüstrisi Birliği, Ticaret Bakanlığı’ndan başvuru sürecinde teknik ve gizli şirket bilgilerini talep etmekten kaçınmasını ve yabancı şirketlerin ticari sırlarını ABD hükümetiyle paylaşma konusundaki isteksizliğini yansıtan gizlilik anlaşmaları uygulamasını istedi.
Ticaret Bakanlığı revizyon hazırlığında
Arizona’daki iki çip fabrikasına 40 milyar dolar yatırım yapan dünyanın en büyük gelişmiş çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC) de Çin’deki mevcut tesislerin genişletilmesine ilişkin sınırlamaların hafifletilmesi ve ortak araştırma ve teknoloji lisanslamasına ilişkin kısıtlamalar da dahil olmak üzere Ticaret Bakanlığı’nın çeşitli önerilerinde revizyon yapılmasını istedi.
Bir Ticaret Bakanlığı yetkilisi, “Bakanlık kamuoyundan gelen yorumları inceliyor, paydaşların katkılarını takdir ediyor ve kuralı bu yıl içinde nihai hale getirmeyi planlıyor,” dedi.
Bunun yanı sıra, yarı iletken şirketleri Hazine Bakanlığı’nı çip girişiminin vergi indirimi tarafı için önerilen uygunluk tanımlarını gevşetmeye çağırıyor.
Bu indirim, şirketlerin yarı iletken üretim tesislerine veya yarı iletken üretim ekipmanı üreten fabrikalara yaptıkları yatırımların %25’ini sübvanse ediyor. Şirketler, yasanın bu terimleri tam olarak tanımlamadığını ve hükümetin önerdiği tanımların çok dar olduğunu iddia ediyor.
Şirketler, daha fazla tedarikçi ve yarı iletken malzeme üreticisinin hak kazanmasına olanak tanıyacak daha geniş kurallar getirilmesini savunuyorlar.
Amerika
Çin’e 300 milyon dolarlık Nvidia çipi kaçırmakla suçlanan iş insanı gözaltında

ABD’de federal savcılar, Çin’e 300 milyon dolar değerinde yapay zeka çipi içeren sunucu kaçırmakla suçlanan Amerikalı iş insanı Greg Louie’yi gözaltına aldı. Şüphelinin 2023 ve 2024 yıllarında gerekli hükümet lisansını almadan Malezya ile Singapur üzerinden transit sevkiyat yaptığı belirtiliyor.
ABD’de federal savcılar, California’da yaşayan iş insanı Greg Louie’yi Nvidia üretimi yapay zeka çiplerini barındıran 300 milyon dolarlık sunucuları Çin’e yasa dışı yollarla ihraç etmek suçlamasıyla gözaltına aldı.
Bloomberg’ün haberine göre, Earthmade Computer Inc. adlı özel şirketin sahibi olan Louie, iş yerine geldiği sırada yakalandı.
Amerikalı iş insanına İhracat Kontrolü Reform Yasası’nı ihlal etmek amacıyla komplo kurmak, kaçakçılık ve kara para aklamak amacıyla komplo kurmak suçlamaları yöneltildi.
Soruşturma dosyasında, Louie’nin 2023 ile 2024 yılları arasında kimliği henüz tespit edilemeyen kişilerle ortak hareket ederek ileri teknoloji Nvidia çipleriyle donatılmış sunucuları Çinli müşterilere sevk ettiği kaydedildi.
Söz konusu sevkiyatların gerçekleşmesi için ABD hükümetinden özel lisans alınması şartı aranıyordu, ancak şüphelinin resmi makamlara herhangi bir lisans başvurusu yapmadığı tespit edildi.
Donanımların Malezya ve Singapur üzerinden transit geçirildiği, bu ülkelerden de yasa dışı biçimde yeniden ihraç edilerek Çin’e ulaştırıldığı belirlendi.
Washington yönetimi son yıllarda Pekin’in gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini engellemeye çalışırken, Çin kendi üretim kapasitesini artırma ve yaptırımları aşacak alternatif güzergahlar bulma arayışını sürdürüyor.
ABD hükümeti, 2022 yılında Nvidia ürünlerinin Çin ve Rusya’ya ihracatına lisans zorunluluğu getirmişti. Kısıtlamalar, özellikle yapay zeka operasyonlarında kullanılan A100 ve H100 serisi grafik işlem birimlerini (GPU) hedef alıyor.
Öte yandan Washington yönetimi ocak ayında Nvidia’ya, H200 dahil güçlü yapay zeka çiplerini Çin’e satabilmesi için izin verdi. Şirketin bu satışları gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli miktarda ürün tedariki sağladığını belgelemesi gerekiyor.
The Information gazetesi daha önce Pekin yönetiminin, ByteDance ve Alibaba gibi ülkenin önde gelen teknoloji devlerinin belirli Nvidia GPU’larını satın almasına onay vermeyi değerlendirdiğini yazmıştı.
Eylül ayı başında The New York Times gazetesi de ABD’nin yaptırım listesinde yer alan Çin merkezli teknoloji şirketi Inspur’un kısıtlamalara rağmen Nvidia çipleri dahil ileri Amerikan teknolojilerini sattığını öne sürdü.
Gazetenin haberinde, söz konusu ağda Inspur’un ABD’deki iştiraki Aivres şirketinin kilit rol üstlendiği kaydedildi.
Amerika
Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.
ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.
ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.
Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.
Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.
Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.
Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.
Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.
Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.
Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.
Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.
Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.
Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.
Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.
Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.
Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.
Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.
Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.
Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.
Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.
Amerika
ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.
ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.
Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.
Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.
NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.
Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.
Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.
Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.
NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”
Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.
Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.
ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.
ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.
Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Diplomasi5 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceEnsarullah lideri: Suudi Arabistan’ın Mekke iddiası ‘asrın yalanı’
Asya2 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak
Diplomasi1 hafta öncePalantir nasıl Ukraynalıları kobay faresine dönüştürdü?
Diplomasi1 hafta önceEast-West Forum İstanbul’da kapılarını açıyor
Asya2 hafta önceSoftBank, OpenAI yatırımı için 11 milyar dolar borçlanacak









