Bizi Takip Edin

Amerika

Trump, ABD’nin İran’a yönelik askeri çabalarını “azaltmayı” değerlendirdiğini söyledi

Yayınlanma

Başkan Donald Trump,  finansal piyasaları ve bölgeyi sarsan çatışma dördüncü haftasına yaklaşırken, ABD’nin İran’a yönelik askeri çabalarını “azaltmayı” değerlendirdiğini söyledi ve ABD’nin hedeflerine ulaşmaya yakın olduğunu savundu.

Trump, cuma günü sosyal medyada yaptığı paylaşımda, “Orta Doğu’daki büyük askeri çabalarımızı azaltmayı değerlendirirken hedeflerimize ulaşmaya çok yaklaşıyoruz” dedi. Bu hedefleri, İran’ın füze kabiliyetlerini “tamamen zayıflatmak”, ülkenin savunma sanayi altyapısını “yok etmek”, donanmasını ve hava kuvvetlerini ortadan kaldırmak, Tahran’ın “Nükleer Kapasiteye” yaklaşmasına asla izin vermemek ve Orta Doğu’daki müttefikleri korumak olarak tanımladı.

Trump’ın bu açıklamaları, kısa süre önce kara birlikleri konuşlandırma ihtimaline kapıyı açık bırakmasının ardından geldi; bu durum, başkanın ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş konusundaki hedefleri ve planları hakkında birbirinden oldukça farklı sinyaller vermeye devam ettiğini gösteriyor.

ABD’nin son saldırılarının ülkenin enerji altyapısını hedef alması ve güvenlik şefi Ali Larijani dahil olmak üzere üst düzey isimlerin öldürülmesinin ardından, ABD’nin tek taraflı olarak saldırıları durdurma kararı almasına İran’ın nasıl yanıt vereceği de belirsizliğini koruyor. İranlı yetkililer, Tahran’ın Körfez’deki Arap komşularına yönelik misilleme saldırılarını sürdürmesiyle birlikte, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma konusunu tartışmaya kapalı.

Trump ayrıca, küresel petrol ve doğalgaz akışının yaklaşık beşte birini taşıyan ve çatışmaların başlamasından bu yana neredeyse tamamen kapanmış olan kritik bir su yolu olan Hürmüz Boğazı’na da değindi. Trump, ABD’nin boğazı askeri olarak güvence altına alması için müttefiklerine baskı yapıyordu ancak cuma günü bu görevi diğer ülkelere bırakacağını belirtti.

Trump, “Hürmüz Boğazı, onu kullanan diğer Ülkeler tarafından gerektiği gibi korunmalı ve denetlenmelidir — Amerika Birleşik Devletleri tarafından değil!” dedi. “Eğer istenirse, bu Ülkelerin Hürmüz çabalarına yardımcı oluruz, ancak İran tehdidi ortadan kaldırıldığında buna gerek kalmamalıdır. Önemli olan, bunun onlar için kolay bir Askeri Operasyon olacağıdır” dedi.

Trump’ın, Orta Doğu enerjisine ve boğazdan taşınan diğer mallara en çok bağımlı olan ülkelerin burayı koruma sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğini öne sürmesi, petrol piyasasının küresel kapsamını göz ardı ediyor.

ABD rekor miktarda petrol üretiyor olsa da, ham petrol fiyatları küresel piyasada belirleniyor; bu nedenle boğaza bağlı arz şokları Pekin’den Washington’a kadar dalga etkisi yaratacak ve ABD’deki tüketicileri de etkileyecektir. ABD, piyasaya ulaşamayan milyonlarca varilin fiziksel etkisine karşı daha dayanıklı olabilir — ancak fiyat etkilerine karşı hâlâ kaçınılmaz biçimde bağlıdır.

Trump’ın açıklamaları, İran’ın Hürmüz konusunda müzakere etmeyi reddettiğine dair bir Bloomberg News haberinin ardından ve ABD’nin kara birlikleri konuşlandırma seçeneklerini hazırladığı yönündeki haberlerle birlikte, finansal piyasalarda çalkantılı geçen bir cuma gününün sonunda geldi.

Petrol fiyatları cuma günü yeniden yükseldi ve küresel gösterge Brent petrol varil başına 112 doların üzerinde kapanarak 2022 ortasından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Trump’ın çatışmayı azaltma ihtimaline dair açıklamalarının ardından, fiyatlar sınırlı işlemlerde varil başına yaklaşık 108 dolara geriledi.

Küresel hisse senetleri düşüşlerini genişletti; ABD’nin ana borsa endeksi haftayı yaklaşık %2 düşüşle kapattı. Tahvil getirileri yükseldi; yatırımcılar Ekim ayına kadar Federal Reserve faiz artırımı olasılığını %50 olarak fiyatladı. Bu arada altın, son kırk yılın en kötü haftasını yaşadı.

Trump, sosyal medya paylaşımından biraz daha önce Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada çatışmaları durdurma fikrini reddetmiş ve müttefiklerin yardım konusundaki isteksizliğine rağmen Hürmüz’ün “kendi kendine” açılacağına dair güvenini dile getirmişti.

Trump, son günlerde müttefiklerin gemilerin boğazdan geçişine yardımcı olma çağrılarını geri çevirmesi üzerine artan bir hayal kırıklığı yaşamış, NATO ve Çin dahil ABD’nin ortaklarına sert eleştiriler yöneltmişti.

Trump, “NATO bize yardımcı olabilir, ama şu ana kadar bunu yapacak cesareti göstermediler. Diğerleri de yardımcı olabilir, ama biz bunu kullanmıyoruz,” dedi.

Piyasalardaki çalkantıyı artıran bir diğer unsur da yönetimin bir kara operasyonunu değerlendirmesiydi. Trump, İran’ın ana petrol ihracat merkezi olan Kharg Adası ile ilgili planları sorulduğunda kaçamak cevaplar verdi. ABD’li yetkililer, Beyaz Saray’ın yüzlerce deniz piyadesinin Orta Doğu’ya konuşlandırılması talimatını verdiğini ve bu üssü ele geçirme planını değerlendirdiğini söyledi.

Trump, “Bir planım olabilir ya da olmayabilir, ama bunu bir gazeteciye nasıl söylerim ki?” dedi.

İran’ın enerji tesislerini kontrol altına almak için kara birlikleri kullanılması yönündeki herhangi bir hamle, Trump için riskler barındıracaktır; bunlar arasında Amerikan güçlerini zaten maruz kaldıkları risklerden daha fazla tehlikeye atmak ve kampanyanın maliyetini ve kapsamını artırmak yer alıyor.

Pentagon, savaşın finansmanı için Kongre’den ek 200 milyar dolar talep etti; bu da yönetimin çatışmanın ne kadar süreceğine dair beklentileri konusunda bir başka çelişkili sinyal gönderdi. Batılı istihbarat değerlendirmelerine ve konuya yakın kişilere göre İran’da “rejim çökmeye yakın değil” ve İranlı yetkililer kalan liderler etrafında kenetleniyor.

Yüksek akaryakıt fiyatları da kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Trump ve Cumhuriyetçi Parti için bir diğer zorluk. ABD’de benzin ve dizel fiyatları 2022’den bu yana en yüksek seviyelere çıktı; Kaliforniya’nın enerji düzenleyicisi, bazı benzin istasyonlarının galon başına 8 dolara kadar fiyat uygulaması üzerine fiyat istismarına karşı uyarıda bulundu.

İstifa eden ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Kent: İran savaşı Amerika için bir tuzak

Amerika

Amazon ve Google, Anthropic’in hisselerinin neredeyse yüzde 30’una sahip

Yayınlanma

Günümüzün en önemli aktörleri olan Amazon ve Google, Anthropic’in halka arzının ardından şirketin hisselerinin yaklaşık %30’una sahip oldu.

Amazon ve Google, Anthropic henüz halka açık olmayan bir şirketken bu şirkete yatırım yaptı.

Anthropic borsada işlem görmeye başladığında, bu şirketlerin hisseleri oy hakkı olmayan özel bir hisse sınıfına dönüştürüldü.

Bu hafta başında yapılan bir açıklamaya göre, halka arzın ardından Amazon, Anthropic hisselerinin %14,7’sine sahip olacaktı.

Şirket, elindeki diğer tahvilleri şirket hisselerine dönüştürme hakkını da kullanabilir.

Google ise %13,7’sine sahip oldu. Bu oran, halka arzla birlikte gerçekleştirilecek özel bir plasman yoluyla satın alınan 10 milyar dolarlık ek Anthropic hissesini de içeriyor.

Bunlar oy hakkı olmayan hisseler olduğundan, teknik olarak bu durum teknoloji devlerinin etkisini sınırlayacak.

Öte yandan Büyük Teknoloji şirketleri sadece hisse sahibi olmakla kalmıyor. Aynı zamanda Anthropic’e bilgi işlem gücü ve diğer altyapı hizmetleri de satıyorlar.

Bu, Axios’a göre bazı eleştirmenleri rahatsız eden “döngüsel finansman” düzenlemelerinin bir örneği.

“Döngüsel finansman” kapsamında, teknoloji şirketleri, öncü yapay zeka firmalarına sermaye aktarıyor ve bu firmalar da bu sermayenin bir kısmını bulut ve bilgi işlem kapasitesi satın alımları yoluyla geri aktarıyor.

Anthropic’in halka arz prospektüsü de bu karmaşık ilişkilerin beraberinde getirdiği zorlukları kabul ediyor:

“Stratejik ortaklarımızla olan ilişkilerimiz, ister aynı anda hem yatırımcı, hem müşteri, hem dağıtım ortağı hem de rakip olarak rol alan Amazon, Google veya Microsoft ile olsun, ister aynı anda hem tedarikçi hem de kiraya veren olarak rol alan Broadcom ile olsun, tam olarak öngörülmesi veya hafifletilmesi zor olan potansiyel çıkar çatışmalarına yol açıyor.”

Endişe, büyük teknoloji şirketlerinin sahiplik paylarının ve ticari ilişkilerinin rekabeti zayıflatabileceği, tüketici seçeneklerini kısıtlayabileceği, fiyatları yüksek tutabileceği ve yeni kurulan şirketlerin yapay zeka alanına girmesini zorlaştırabileceği.

Columbia Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Tim Wu, bu hafta San Francisco’da düzenlenen bir konferansta, “Yapay zeka sektörlerinin ve teknoloji platformlarının birbirleriyle rekabet etmeleri gerekiyor, işbirliği yapmaları değil,” dedi.

Ne var ki, aslında tüm bu şirketler yapay zeka alanında rekabetle karşı karşıya. Sektör özellikle açık kaynaklı modeller ve Çin’den gelen rekabet konusunda endişeli.

Elbette hâlâ bir miktar rekabet var: Örneğin, Claude ve Google Gemini müşteri kazanmak için rekabet ediyor.

Federal Ticaret Komisyonu, eski başkanı Lina Khan’ın önderliğinde, Başkan Donald Trump’ın göreve dönmesinden hemen önce yayınlanan bir raporda, Büyük Teknoloji şirketleri ile Anthropic ve OpenAI arasındaki bağlantılara dikkat çekmişti.

Kurum, yapay zeka firmaları ile Büyük Teknoloji şirketleri arasındaki ortaklıkların, girişimlerin bulut sağlayıcılarını değiştirmesini zorlaştırabileceğini ve teknoloji şirketlerine hassas bilgilere erişim imkânı ile ortaklarının kararları üzerinde etki gücü sağlayabileceğini tespit etmişti.

O dönemde komisyon üyesi olan ve şu anda kurumun başkanlığını yürüten Andrew Ferguson, yaptığı açıklamada şunları söylemişti:

“Yapay zeka, Büyük Teknoloji şirketlerinin hakimiyet kurmalarından bu yana karşılaştıkları en önemli zorluk olabilir.”

Okumaya Devam Et

Amerika

Anthropic’in halka arzı teknoloji hisselerini canlandıramadı

Yayınlanma

Anthropic’in alka arzının, son zamanlarda zayıflayan yapay zeka (AI) sektörünü yeniden canlandıramaması üzerine, küresel teknoloji hisseleri düştü.

Güney Kore’nin teknoloji ağırlıklı Kospi endeksi ve Japonya’nın Nikkei 225 endeksi, Asya’daki düşüşlere öncülük etti; her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Avrupa’da ise Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 0,7 geriledi; dünyanın en büyük çip üretim ekipmanı üreticisi ASML ise neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Asya ve Avrupa’daki satış dalgası, Wall Street’te gece boyunca yaşanan düşüşlerin ardından geldi.

Nasdaq 100, Claude’un geliştiricisi Anthropic’in hisselerinin halka arzında yüzde 17 artış kaydetmesine rağmen yüzde 2,2 düşüşle kapandı.

Anthropic’in halka arzı, teknoloji sektörü için çığır açan bir an olarak nitelendirildi ve yatırımcılara, bu teknolojinin dünyanın önde gelen geliştiricilerinden birine yatırım yapma fırsatı sundu.

Silikon Vadisi merkezli grubun başarılı halka arzına rağmen, analistler ve yatırımcılar bunun yapay zeka patlamasının sürdürülebilirliğine dair artan endişeleri gidermek için yeterli olmadığını belirtti.

Lotus Asset Management’ın yatırım direktörü Hao Hong, “Normalde en büyük halka arzlar piyasanın dip noktasında değil, zirvesinde gerçekleştirilir,” dedi.

Vadeli işlemler, Wall Street’in cuma günü açılışında Nasdaq endeksinin yüzde 1 daha düşeceğine işaret ediyordu.

Anthropic hisseleri, piyasa kapanış sonrası işlemlerde neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Güney Kore’de, yapay zeka veri merkezlerinde kullanılan bellek çiplerinin üreticileri Samsung Electronics ve SK Hynix, her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) ise yüzde 4’ün üzerinde değer kaybetti.

Tayvan’ın ana borsa endeksi, neredeyse yüzde 18 düşerek piyasa değerinden 500 milyar dolardan fazla kaybedince, 1991’den bu yana en kötü haftasını yaşadı.

Anthropic, Nasdaq’ı Ekim başındaki en son rekor zirvesinden aşağıya iten teknoloji hisselerindeki son dönemdeki zayıflığa rağmen halka arzına devam etti.

Varlık yönetimi şirketi GAM Holding’in grup CEO’su Albert Saporta, Anthropic’in halka arzının “birkaç hafta önceki değerlemelerin yüzde 25 altında fiyatlandırıldığını” belirtti ve “Kimsenin yatırım getirisi konusunda bir fikri olmadığı bu devasa sermaye harcaması çılgınlığı çöküyor,” dedi.

Lombard Odier’in Asya yatırım direktörü John Woods, Asya’daki düşüşlerin, yatırımcıların odağını çip üreticileri gibi donanım tedarikçilerinden Anthropic gibi yapay zeka yazılım geliştiricilerine kaydırdığını gösterdiğini söyledi.

Woods, “Anthropic’in halka arzı oldukça güçlüydü. Asya’daki düşüş, yapay zeka sektörünün olgunlaştığını gösteriyor,” dedi.

Asya’daki düşüşler, 2025 yılının başından bu yana dünyanın en iyi performans gösteren şirketlerinden bazıları için keskin bir tersine dönüş anlamına geliyor.

Jensen Huang’ın Nvidia’dan ani ayrılışı ve ABD’nin çip ihracatına yönelik kısıtlamaları sıkılaştırma olasılığı, küresel yapay zeka veri merkezlerinin kurulmasında hayati öneme sahip olan bölgedeki yonga üreticilerine yönelik yatırımcı güvenini zaten sarsmıştı.

BNP Paribas Asset Management’ın kıdemli piyasa stratejisti Ecaterina Bigos, “Bu sektör çok dar ve yüksek kaldıraçlıydı. Şu anda piyasa, elinden geldiğince kaldıraç oranını düşürüyor,” dedi.

Okumaya Devam Et

Amerika

Venezuela, ABD ile askeri anlaşma imzaladı

Yayınlanma

ABD ve Venezuela, Amerikan güçlerinin Nicolás Maduro’yu kaçırmasının üstünden bir yıl geçmeden askeri ilişkilerini yeniden kurdu.

Maduro’nun eski başkan yardımcısı Delcy Rodríguez’in liderliğindeki geçici hükümet, çarşamba günü ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile bir askeri işbirliği anlaşması imzaladı.

Anlaşma hakkında şu ana kadar çok az ayrıntı açıklanmış olsa da Hegseth, Venezuela’nın 12 aydan kısa bir sürede “bölgedeki en agresif tehdidimizden, uyumlu bir güvenlik ortağına” dönüştüğünü söyledi.

Rodríguez, anlaşmanın “ortak tehditlerle” mücadeleye yardımcı olacağını savundu.

İki ülke arasındaki askeri işbirliği, 2005 yılında Hugo Chávez tarafından sonlandırılmıştı.

Chávez, meslektaşlarını eğitmek üzere Venezuela’ya gönderilen ABD’li askeri personelin, hükümeti hakkında aşağılayıcı açıklamalarda bulunduğunu iddia etmişti.

Ayrıca, Venezuela’nın en büyük askeri kompleksi olan Fuerte Tiuna’da bulunan ABD askeri ofisini, “hükümete karşı komplo kuran CIA’nın bir organı” olmakla suçlamıştı.

Chávez’in ölümünün ardından onun yerine geçen Nicolás Maduro döneminde, iki ülke arasındaki ilişkiler daha da kötüleşti.

Maduro ve eşi Cilia Flores, şu anda New York’ta uyuşturucu kaçakçılığı ve işkenceye teşebbüs suçlamalarıyla gözaltında tutuluyor; ikisi de bu suçlamaları reddediyor.

Hegseth, çarşamba günü Caracas’taki ABD Büyükelçiliği’nde yaptığı konuşmada, Maduro’nun yakalanmasından bu yana iki ülke arasındaki ilişkilerde yaşanan değişime değindi:

“Bu yüzyılda Venezuela’ya ayak basan ilk ABD Savaş Bakanı olarak burada bulunmak büyük bir onurdur. Bu anın önemini çok iyi anlıyorum. Sadece bir yıl önce, benim burada bulunmam, bizim burada bulunmamız imkansız, neredeyse hayal bile edilemez olarak görülürdü. Tam olarak bir yıl önce bugün, hakkında dava açılmış kaçak uyuşturucu teröristi Nicolás Maduro, on yıldan fazla bir süre boyunca Venezuela’nın sınırlarını ve topraklarını dünyanın dört bir yanından gelen teröristlere teslim eden adam, buradan çok da uzak olmayan bir sahnede durmuş ve alaycı bir şekilde ‘Gelin de yakalayın beni!’ diye bağırmıştı. Eh, biz de o çağrıya cevap verdik.”

Hegseth, 3 Ocak’ta gerçekleştirilen ABD işgalinin sonucunun Maduro’nun öngördüğü gibi olduğunu ekleyerek, kaçırılan liderin şu sözlerini aktardı: “Savaş hayır, barış evet.”

Çarşamba günü kendisi ile Venezuela savunma bakanı arasında imzalanan anlaşmayı, “Amerika Kıtası Kartel Karşıtı Koalisyonu aracılığıyla ABD, Venezuela, Venezuela ordusu ve Batı Yarımküre için yeni bir sayfa” olarak nitelendirdi.

Rodríguez ise anlaşmayı “ikili ilişkilerimiz açısından son derece önemli” olarak nitelendirdi.

Başkanlık sarayında düzenlenen bir toplantıda Hegseth’e hitaben konuşan Rodríguez, “Sayın Bakan, birkaç ay içinde halkımız için çok zor anları, her iki ülkemiz için de işbirliği ve karşılıklı fayda sağlayacak bir alana dönüştürdük,” dedi.

Anlaşmanın ayrıntıları kamuoyuna açıklanmamış olsa da, Rodríguez konuşmasında “ortak tehditlerle mücadele etmek” amacıyla Venezuela silahlı kuvvetlerinin eğitilmesinden, “operasyonel teçhizatının” iyileştirilmesinden ve yeni teknolojilere erişimin sağlanmasından bahsetti.

Hegseth, ABD büyükelçiliğinde yaptığı konuşmada, bu tehditlerin kimler olduğunu daha açık bir şekilde ifade etti ve “Burayı [Venezuela’yı] sığınak olarak kötüye kullanan uyuşturucu teröristlerine” seslenerek, “Sizi avlayacağız, bulacağız ve öldüreceğiz” diye uyardı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English