Diplomasi
ABD, Avrupa ve İsrail köleliği kınayamadı

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda, Afrikalıların köleleştirilmesini “insanlığa karşı işlenmiş en ağır suç” olarak tanımlayan karara ABD, Avrupa ve İsrail katılmadı.
Gana tarafından önerilen karar, bu tanımlamayı talep ederken, aynı zamanda BM üye devletlerini köle ticareti için özür dilemeyi ve tazminat fonuna katkıda bulunmayı değerlendirmeye çağırdı.
Öneri, 123 lehte ve 3 aleyhte oy ile kabul edildi; aleyhte oy verenler ABD, İsrail ve Arjantin oldu.
Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği üye ülkeleri dahil 52 ülke çekimser kaldı.
Birleşik Krallık gibi ülkeler, bugünün kurumlarının geçmişteki hatalardan sorumlu tutulamayacağını belirterek tazminat ödeme çağrılarını uzun süredir reddediyor.
BM Güvenlik Konseyi kararlarının aksine, Genel Kurul kararları yasal olarak bağlayıcı değil ama küresel kamuoyunun ağırlığını taşır.
Gana Cumhurbaşkanı John Mahama, oylamadan önce Genel Kurul’da yaptığı konuşmada şunları söyledi:
“Tarih bizi çağırdığında, köle ticaretinin aşağılanmasına maruz kalan milyonlarca insanın ve ırk ayrımcılığına maruz kalmaya devam edenlerin anısına doğru olanı yaptığımızı kayıtlara geçirin. Bu kararın kabul edilmesi, unutulmaya karşı bir koruma görevi görüyor. Aynı zamanda köleliğin kalıcı izlerine de meydan okuyor.”
Daha önce, Gana Dışişleri Bakanı Samuel Okudzeto Ablakwa, BBC’nin Newsday programında tazminat talep ettiklerini ve Afrikalı liderlerin bu parayı “kendileri için istemediklerini” vurgulamıştı:
“Mağdurlar için adalet ve nedenlerin desteklenmesini, eğitim ve bağış fonlarını, beceri eğitimi fonlarını istiyoruz.”
Tazminat kampanyası son yıllarda önemli bir ivme kazandı. “Telafi edici adalet” Afrika Birliği’nin 2025 yılı resmi temasıydı ve İngiliz Milletler Topluluğu liderleri bu konuda diyalog çağrısında bulundular.
Ablakwa ayrıca, bu karar ile Gana’nın acısını başkalarının acısından üstün tutmadığını, sadece tarihsel bir gerçeği belgelediğini söyledi.
1500 ile 1800 yılları arasında, Afrika’da yaklaşık 12-15 milyon kişi yakalanarak Amerika kıtasına götürüldü ve orada köle olarak çalışmaya zorlandı. Bu yolculuk sırasında iki milyondan fazla kişinin öldüğü tahmin ediliyor.
Afrika Birliği ve Karayipler Topluluğu tarafından desteklenen karar metninde, köleliğin sonuçlarının, “dünyanın her yerinde Afrikalıları ve Afrika kökenli insanları etkileyen” ırksal eşitsizlikler ve azgelişmişlik şeklinde devam ettiği belirtiliyor.
Ablakwa BBC’ye verdiği demeçte, “Milyonlarca insanı kıtadan koparan ve yoksullaştıran transatlantik köle ticareti nedeniyle, pek çok nesil hâlâ dışlanma ve ırkçılıktan muzdarip,” dedi.
Oylama öncesinde, konuşmacılar birbiri ardına benzer görüşleri dile getirdi.
Transatlantik köle ticaretine karışan büyük güçlerden biri olan Birleşik Krallık, on yıllar boyunca milyonlarca insana verilen tarifsiz zarar ve acıyı kabul ettiğini söyledi.
Fakat Krallığın BM Büyükelçisi James Kariuki, genel kurulda yaptığı konuşmada, kararın ifadeleri ve uluslararası hukuk açısından sorunlu olduğunu ileri sürdü.
Kariuki, “Hiçbir zulüm, diğerinden daha önemli ya da daha önemsiz olarak değerlendirilmemelidir,” dedi.
ABD’nin BM Büyükelçisi Dan Negrea da konuşmasında benzer noktalara değindi ve ülkesinin “meydana geldiği dönemde uluslararası hukuk açısından yasadışı olmayan tarihsel haksızlıklara ilişkin tazminat talebini yasal bir hak olarak tanımadığını” belirtti.
Buna ek olarak Negrea, ABD’nin “tarihsel haksızlıkların, tarihsel mağdurlarla uzak bir akrabalık bağı olan kişi ve uluslara modern kaynakları yeniden tahsis etmek için bir baskı aracı olarak alaycı bir şekilde kullanılmasına” itiraz ettiğini söyledi.
ABD büyükelçisi, tazminatlarla ilgili “yasal sorunların” yanı sıra, kararın “tazminat adaletinin alıcılarının kimler olacağı” konusunda belirsiz olduğunu savundu.
Negrea, Mahama’nın daha önce Donald Trump yönetiminin “siyah tarihinin silinmesini normalleştirdiği” yönündeki eleştirisine de yanıt verdi.
ABD başkanı, yeniden iktidara geldiğinden beri, “anti-Amerikan ideoloji” olarak adlandırdığı şeyi teşvik ettikleri gerekçesiyle Amerikan kültürel ve tarihi kurumlarını hedef almıştı.
Trump’ın emirleri, Konfederasyon heykellerinin restore edilmesi ve Philadelphia’daki bir kölelik sergisinin kaldırılmaya çalışılması gibi adımlara yol açtı.
Mahama salı günü, “Bu politikalar, diğer hükümetler ve bazı özel kurumlar için de bir şablon haline geliyor,” demişti.
Fakat Negrea, Başkan Trump’ın “diğer başkanlardan daha fazla siyahi Amerikalılar için çaba gösterdiğini” söyledi ve “Onlar için sonuç almak ve ülkemizi her zamankinden daha büyük hale getirmek için gece gündüz çalışıyor,” dedi.
Karar ayrıca, sömürge döneminde çalınan kültürel eserlerin menşe ülkelerine iade edilmesini de talep ediyor.
Ablakwa, “Mirasımızı, kültürümüzü ve manevi önemimizi temsil eden tüm bu yağmalanmış eserlerin iadesini istiyoruz. Sömürge dönemine kadar uzanan yüzyıllar boyunca yağmalanan tüm bu eserler iade edilmeli,” dedi.
Transatlantik köle ticaretinin ana geçiş noktalarından biri olan Gana, uzun süredir tazminatların önde gelen savunucularından biri oldu.
Bir zamanlar on binlerce Afrikalı kölenin insanlık dışı koşullarda tutulduğu kaleler, bu Batı Afrika ülkesinin kıyılarında hâlâ ayakta duruyor.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’










