Bizi Takip Edin

Amerika

ABD kamuoyundan Donald Trump’ın İran savaşına rekor tepki

Yayınlanma

The Economist dergisinin haberine göre yapılan son anketler, İran ile yürütülen savaşın anket kayıtlarının tutulmaya başlandığı dönemden bu yana ABD tarihindeki en popülerlikten uzak çatışma olduğunu ortaya koyuyor. Ateşkesin bozulmasıyla birlikte seçmenlerin büyük çoğunluğu savaşın uzun süreceğini öngörürken, tırmanan akaryakıt fiyatları ve net bir çıkış stratejisinin bulunmaması iktidardaki Cumhuriyetçi Partiyi yaklaşan ara seçimlerde ciddi bir yenilgi riskiyle karşı karşıya bırakıyor.

ABD’de, İran ile aeşkes sürecinin bozulmasıyla birlikte Amerikan seçmenlerinin savaşa olan inancı hızla tükeniyor.

Reuters/Ipsos tarafından gerçekleştirilen araştırmaya göre, katılımcıların beş de dördü çatışmaların uzun bir süre daha devam edeceğini öngörüyor.

The Economist/YouGov anketine katılanların yaklaşık yarısı ise savaşın bir yıl veya daha uzun süreceğini tahmin ediyor. Kamuoyunda bu sürece verilen destek hızla erirken, Trump’ın İran’a saldırma kararına yönelik net onay oranı eksi yüzde 30 seviyesine kadar geriledi.

Vietnam Savaşı’nın kamuoyunda bu derece tepki toplaması altı yıl sürmüşken, İran savaşının altı ay içinde aynı seviyede reddedilmesi dikkati çekiyor.

The Economist dergisine konuşan Virginia Üniversitesinden Larry Sabato, savaşın gördüğü tepkinin derinliğinden ziyade bu tepkinin ne kadar hızlı oluştuğuna işaret ediyor.

Sabato, İran savaşının anketlerin yapılmaya başlandığı tarihten bu yana Amerikan halkı nezdinde en az destek bulan çatışma olduğunu ve bu durumun ilk günden itibaren geçerliliğini koruduğunu vurguluyor. Sürecin uzamasının maliyetleri artıracağını belirten Sabato, bu durumun Trump ve Cumhuriyetçi Partiye ara seçimlerde siyasi bir fatura olarak döneceğini öngörüyor.

Geçmişteki askeri müdahalelerde ilk dönemlerde yüksek olan kamuoyu desteği zamanla erime gösteriyordu. Örneğin, ABD’nin 2001 yılında Afganistan’da Taliban’a yönelik başlattığı operasyon ilk başta halkın yaklaşık yüzde 90’ının desteğini almıştı.

Dönemin Başkanı George W. Bush, 11 Eylül saldırılarını gerçekleştiren teröristleri barındırdığı gerekçesiyle Taliban’a karşı net bir gerekçe sunmuştu.

Gallup verilerine göre, 2 binden fazla ABD askerinin öldüğü ve 20 bin askerin yaralandığı bu işgale verilen desteğin yüzde 50’nin altına düşmesi 13 yıl sürmüştü.

Ekonomik etkiler seçmenin cebini doğrudan vuruyor

Trump’ın İran savaşında şimdiye kadar 17 ABD askeri hayatını kaybetti. Bu sayı askeri açıdan düşük görünse de savaşın ekonomik yansımaları seçmenlerin günlük yaşamını doğrudan ve hızlı bir şekilde etkiledi.

Operasyonlar öncesinde açık olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması akaryakıt fiyatlarını tırmandırdı. Trump, bölgedeki askeri ablukayı kırmak adına ordu gücü sayesinde petrol akışının her zamankinden daha yoğun olduğunu ileri sürse de somut veriler bu iddiayı desteklemiyor.

Brent petrolün varil fiyatı temmuz başından bu yana 72 dolardan 88 dolara kadar tırmandı. ABD’de savaş öncesinde 3 dolar olan galon başına benzin fiyatı da yaklaşık 4 dolar seviyesine ulaştı.

Gallup verilerine göre, geçmişte yoğun Amerikan kara birliklerinin katıldığı Vietnam Savaşı seçmenler tarafından ülkenin en önemli sorunu olarak görülüyordu.

İran savaşı için doğrudan bu tanımlama yapılmasa da seçmenler anketlerde en büyük endişelerinin yüksek yaşam maliyeti ve yetersiz liderlik olduğunu belirtiyor. Bu durum, görece az can kaybı yaşanmasına rağmen İran savaşının Cumhuriyetçiler için büyük bir seçim problemine dönüşebileceğini gösteriyor.

Savaşa yönelik destek siyasi eğilimlere göre de keskin bir şekilde ayrışıyor. Demokrat seçmenler arasında savaşı onaylama oranı net eksi yüzde 84, bağımsızlar arasında ise eksi yüzde 52 seviyesinde seyrediyor.

Girişimi destekleyen tek büyük grup olan ve Trump’ı destekleyen “MAGA” Cumhuriyetçileri arasında onay oranı yüzde 72 olsa da bu grupta da kırılmalar yaşanıyor.

Washington Post/Ipsos anketine göre, Trump destekçilerinin yarıdan fazlası ilk kez onun çalışma performansını “güçlü” yerine sadece “kısmen” onayladığını belirtiyor.

Kendini bu grubun dışında tanımlayan Cumhuriyetçiler arasında ise savaşa destek nisan ayındaki artı yüzde 26 seviyesinden net eksi yüzde 25’e geriledi.

Kongre’de bütçe tartışmaları

Demokrat siyasetçiler, yaşanan bu gelişmeler üzerine muhalefet tonunu sertleştiriyor. Pentagon’un bütçesini denetlemek üzere aday gösterilen Jules Hurst’ün 14 Temmuz’daki onay oturumunda Demokrat senatörler, hükümeti savaşın maliyetini düşük göstermekle suçladı.

Pentagon savaşın maliyetini, büyük kısmı harcanan mühimmat ve yakıt masraflarından oluşan 30 milyar dolar civarında açıklıyor.

Michigan Senatörü Elissa Slotkin ise Amerikan üslerinin onarım maliyetleri ve tüketicilerin uğradığı zararlar eklendiğinde gerçek maliyetin bu rakamın altı katından fazla olduğunu tahmin ettiğini belirtti. Slotkin ayrıca, Pentagon’un Trump’ın oğullarının çıkarlarının bulunduğu şirketlerle olan ticari ilişkilerini de eleştirdi.

New York’taki çekişmeli bir bölgeden seçilen ve koltuğunu korumaya çalışan Cumhuriyetçi Kongre Üyesi Mike Lawler ise muhalefetin eleştirilerini “saçmalık” olarak nitelendiriyor.

Lawler, Trump’ın İran’ın nükleer programı ve terör gruplarına verdiği desteğin oluşturduğu tehdidi ortadan kaldırmak için zor ama gerekli bir karar aldığını savunuyor.

Sürecin ne kadar süreceğini bilmediğini söyleyen Lawler, İran rejiminin güvenilmez olduğunu ve sadece askeri güçten anlayacağını ileri sürüyor. Lawler’ın seçimlerdeki Demokrat rakibi olan eski asker Cait Conley ise Trump’ın ABD’yi net askeri hedefleri ve çıkış stratejisi olmayan bir çatışmanın içine sürüklediğini ifade ediyor.

The Economist dergisinin ara seçim tahmin modeline göre, Lawler’ın kasım ayındaki seçimlerde koltuğunu kaybetme olasılığı yüzde 68 olarak hesaplanıyor.

Aynı model, Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu ele geçirme ihtimalini yüzde 82, Senato’yu kontrol etme şansını ise yüzde 45 olarak öngörüyor.

Carnegie Vakfından Aaron David Miller, Trump’ın İran’dan çıkış konusunda yaşadığı zorlukların, eski ABD Başkanı Lyndon Johnson’ın Vietnam Savaşı için sarf ettiği “Kendimi Teksas otoyolunda dolu fırtınasına yakalanmış bir otostopçu gibi hissediyorum. Kaçamıyorum, saklanamıyorum ve bunu durduramıyorum” sözlerini anımsattığını belirtiyor.

Amerika

Amazon ve Google, Anthropic’in hisselerinin neredeyse yüzde 30’una sahip

Yayınlanma

Günümüzün en önemli aktörleri olan Amazon ve Google, Anthropic’in halka arzının ardından şirketin hisselerinin yaklaşık %30’una sahip oldu.

Amazon ve Google, Anthropic henüz halka açık olmayan bir şirketken bu şirkete yatırım yaptı.

Anthropic borsada işlem görmeye başladığında, bu şirketlerin hisseleri oy hakkı olmayan özel bir hisse sınıfına dönüştürüldü.

Bu hafta başında yapılan bir açıklamaya göre, halka arzın ardından Amazon, Anthropic hisselerinin %14,7’sine sahip olacaktı.

Şirket, elindeki diğer tahvilleri şirket hisselerine dönüştürme hakkını da kullanabilir.

Google ise %13,7’sine sahip oldu. Bu oran, halka arzla birlikte gerçekleştirilecek özel bir plasman yoluyla satın alınan 10 milyar dolarlık ek Anthropic hissesini de içeriyor.

Bunlar oy hakkı olmayan hisseler olduğundan, teknik olarak bu durum teknoloji devlerinin etkisini sınırlayacak.

Öte yandan Büyük Teknoloji şirketleri sadece hisse sahibi olmakla kalmıyor. Aynı zamanda Anthropic’e bilgi işlem gücü ve diğer altyapı hizmetleri de satıyorlar.

Bu, Axios’a göre bazı eleştirmenleri rahatsız eden “döngüsel finansman” düzenlemelerinin bir örneği.

“Döngüsel finansman” kapsamında, teknoloji şirketleri, öncü yapay zeka firmalarına sermaye aktarıyor ve bu firmalar da bu sermayenin bir kısmını bulut ve bilgi işlem kapasitesi satın alımları yoluyla geri aktarıyor.

Anthropic’in halka arz prospektüsü de bu karmaşık ilişkilerin beraberinde getirdiği zorlukları kabul ediyor:

“Stratejik ortaklarımızla olan ilişkilerimiz, ister aynı anda hem yatırımcı, hem müşteri, hem dağıtım ortağı hem de rakip olarak rol alan Amazon, Google veya Microsoft ile olsun, ister aynı anda hem tedarikçi hem de kiraya veren olarak rol alan Broadcom ile olsun, tam olarak öngörülmesi veya hafifletilmesi zor olan potansiyel çıkar çatışmalarına yol açıyor.”

Endişe, büyük teknoloji şirketlerinin sahiplik paylarının ve ticari ilişkilerinin rekabeti zayıflatabileceği, tüketici seçeneklerini kısıtlayabileceği, fiyatları yüksek tutabileceği ve yeni kurulan şirketlerin yapay zeka alanına girmesini zorlaştırabileceği.

Columbia Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Tim Wu, bu hafta San Francisco’da düzenlenen bir konferansta, “Yapay zeka sektörlerinin ve teknoloji platformlarının birbirleriyle rekabet etmeleri gerekiyor, işbirliği yapmaları değil,” dedi.

Ne var ki, aslında tüm bu şirketler yapay zeka alanında rekabetle karşı karşıya. Sektör özellikle açık kaynaklı modeller ve Çin’den gelen rekabet konusunda endişeli.

Elbette hâlâ bir miktar rekabet var: Örneğin, Claude ve Google Gemini müşteri kazanmak için rekabet ediyor.

Federal Ticaret Komisyonu, eski başkanı Lina Khan’ın önderliğinde, Başkan Donald Trump’ın göreve dönmesinden hemen önce yayınlanan bir raporda, Büyük Teknoloji şirketleri ile Anthropic ve OpenAI arasındaki bağlantılara dikkat çekmişti.

Kurum, yapay zeka firmaları ile Büyük Teknoloji şirketleri arasındaki ortaklıkların, girişimlerin bulut sağlayıcılarını değiştirmesini zorlaştırabileceğini ve teknoloji şirketlerine hassas bilgilere erişim imkânı ile ortaklarının kararları üzerinde etki gücü sağlayabileceğini tespit etmişti.

O dönemde komisyon üyesi olan ve şu anda kurumun başkanlığını yürüten Andrew Ferguson, yaptığı açıklamada şunları söylemişti:

“Yapay zeka, Büyük Teknoloji şirketlerinin hakimiyet kurmalarından bu yana karşılaştıkları en önemli zorluk olabilir.”

Okumaya Devam Et

Amerika

Anthropic’in halka arzı teknoloji hisselerini canlandıramadı

Yayınlanma

Anthropic’in alka arzının, son zamanlarda zayıflayan yapay zeka (AI) sektörünü yeniden canlandıramaması üzerine, küresel teknoloji hisseleri düştü.

Güney Kore’nin teknoloji ağırlıklı Kospi endeksi ve Japonya’nın Nikkei 225 endeksi, Asya’daki düşüşlere öncülük etti; her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Avrupa’da ise Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 0,7 geriledi; dünyanın en büyük çip üretim ekipmanı üreticisi ASML ise neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Asya ve Avrupa’daki satış dalgası, Wall Street’te gece boyunca yaşanan düşüşlerin ardından geldi.

Nasdaq 100, Claude’un geliştiricisi Anthropic’in hisselerinin halka arzında yüzde 17 artış kaydetmesine rağmen yüzde 2,2 düşüşle kapandı.

Anthropic’in halka arzı, teknoloji sektörü için çığır açan bir an olarak nitelendirildi ve yatırımcılara, bu teknolojinin dünyanın önde gelen geliştiricilerinden birine yatırım yapma fırsatı sundu.

Silikon Vadisi merkezli grubun başarılı halka arzına rağmen, analistler ve yatırımcılar bunun yapay zeka patlamasının sürdürülebilirliğine dair artan endişeleri gidermek için yeterli olmadığını belirtti.

Lotus Asset Management’ın yatırım direktörü Hao Hong, “Normalde en büyük halka arzlar piyasanın dip noktasında değil, zirvesinde gerçekleştirilir,” dedi.

Vadeli işlemler, Wall Street’in cuma günü açılışında Nasdaq endeksinin yüzde 1 daha düşeceğine işaret ediyordu.

Anthropic hisseleri, piyasa kapanış sonrası işlemlerde neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Güney Kore’de, yapay zeka veri merkezlerinde kullanılan bellek çiplerinin üreticileri Samsung Electronics ve SK Hynix, her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) ise yüzde 4’ün üzerinde değer kaybetti.

Tayvan’ın ana borsa endeksi, neredeyse yüzde 18 düşerek piyasa değerinden 500 milyar dolardan fazla kaybedince, 1991’den bu yana en kötü haftasını yaşadı.

Anthropic, Nasdaq’ı Ekim başındaki en son rekor zirvesinden aşağıya iten teknoloji hisselerindeki son dönemdeki zayıflığa rağmen halka arzına devam etti.

Varlık yönetimi şirketi GAM Holding’in grup CEO’su Albert Saporta, Anthropic’in halka arzının “birkaç hafta önceki değerlemelerin yüzde 25 altında fiyatlandırıldığını” belirtti ve “Kimsenin yatırım getirisi konusunda bir fikri olmadığı bu devasa sermaye harcaması çılgınlığı çöküyor,” dedi.

Lombard Odier’in Asya yatırım direktörü John Woods, Asya’daki düşüşlerin, yatırımcıların odağını çip üreticileri gibi donanım tedarikçilerinden Anthropic gibi yapay zeka yazılım geliştiricilerine kaydırdığını gösterdiğini söyledi.

Woods, “Anthropic’in halka arzı oldukça güçlüydü. Asya’daki düşüş, yapay zeka sektörünün olgunlaştığını gösteriyor,” dedi.

Asya’daki düşüşler, 2025 yılının başından bu yana dünyanın en iyi performans gösteren şirketlerinden bazıları için keskin bir tersine dönüş anlamına geliyor.

Jensen Huang’ın Nvidia’dan ani ayrılışı ve ABD’nin çip ihracatına yönelik kısıtlamaları sıkılaştırma olasılığı, küresel yapay zeka veri merkezlerinin kurulmasında hayati öneme sahip olan bölgedeki yonga üreticilerine yönelik yatırımcı güvenini zaten sarsmıştı.

BNP Paribas Asset Management’ın kıdemli piyasa stratejisti Ecaterina Bigos, “Bu sektör çok dar ve yüksek kaldıraçlıydı. Şu anda piyasa, elinden geldiğince kaldıraç oranını düşürüyor,” dedi.

Okumaya Devam Et

Amerika

Venezuela, ABD ile askeri anlaşma imzaladı

Yayınlanma

ABD ve Venezuela, Amerikan güçlerinin Nicolás Maduro’yu kaçırmasının üstünden bir yıl geçmeden askeri ilişkilerini yeniden kurdu.

Maduro’nun eski başkan yardımcısı Delcy Rodríguez’in liderliğindeki geçici hükümet, çarşamba günü ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile bir askeri işbirliği anlaşması imzaladı.

Anlaşma hakkında şu ana kadar çok az ayrıntı açıklanmış olsa da Hegseth, Venezuela’nın 12 aydan kısa bir sürede “bölgedeki en agresif tehdidimizden, uyumlu bir güvenlik ortağına” dönüştüğünü söyledi.

Rodríguez, anlaşmanın “ortak tehditlerle” mücadeleye yardımcı olacağını savundu.

İki ülke arasındaki askeri işbirliği, 2005 yılında Hugo Chávez tarafından sonlandırılmıştı.

Chávez, meslektaşlarını eğitmek üzere Venezuela’ya gönderilen ABD’li askeri personelin, hükümeti hakkında aşağılayıcı açıklamalarda bulunduğunu iddia etmişti.

Ayrıca, Venezuela’nın en büyük askeri kompleksi olan Fuerte Tiuna’da bulunan ABD askeri ofisini, “hükümete karşı komplo kuran CIA’nın bir organı” olmakla suçlamıştı.

Chávez’in ölümünün ardından onun yerine geçen Nicolás Maduro döneminde, iki ülke arasındaki ilişkiler daha da kötüleşti.

Maduro ve eşi Cilia Flores, şu anda New York’ta uyuşturucu kaçakçılığı ve işkenceye teşebbüs suçlamalarıyla gözaltında tutuluyor; ikisi de bu suçlamaları reddediyor.

Hegseth, çarşamba günü Caracas’taki ABD Büyükelçiliği’nde yaptığı konuşmada, Maduro’nun yakalanmasından bu yana iki ülke arasındaki ilişkilerde yaşanan değişime değindi:

“Bu yüzyılda Venezuela’ya ayak basan ilk ABD Savaş Bakanı olarak burada bulunmak büyük bir onurdur. Bu anın önemini çok iyi anlıyorum. Sadece bir yıl önce, benim burada bulunmam, bizim burada bulunmamız imkansız, neredeyse hayal bile edilemez olarak görülürdü. Tam olarak bir yıl önce bugün, hakkında dava açılmış kaçak uyuşturucu teröristi Nicolás Maduro, on yıldan fazla bir süre boyunca Venezuela’nın sınırlarını ve topraklarını dünyanın dört bir yanından gelen teröristlere teslim eden adam, buradan çok da uzak olmayan bir sahnede durmuş ve alaycı bir şekilde ‘Gelin de yakalayın beni!’ diye bağırmıştı. Eh, biz de o çağrıya cevap verdik.”

Hegseth, 3 Ocak’ta gerçekleştirilen ABD işgalinin sonucunun Maduro’nun öngördüğü gibi olduğunu ekleyerek, kaçırılan liderin şu sözlerini aktardı: “Savaş hayır, barış evet.”

Çarşamba günü kendisi ile Venezuela savunma bakanı arasında imzalanan anlaşmayı, “Amerika Kıtası Kartel Karşıtı Koalisyonu aracılığıyla ABD, Venezuela, Venezuela ordusu ve Batı Yarımküre için yeni bir sayfa” olarak nitelendirdi.

Rodríguez ise anlaşmayı “ikili ilişkilerimiz açısından son derece önemli” olarak nitelendirdi.

Başkanlık sarayında düzenlenen bir toplantıda Hegseth’e hitaben konuşan Rodríguez, “Sayın Bakan, birkaç ay içinde halkımız için çok zor anları, her iki ülkemiz için de işbirliği ve karşılıklı fayda sağlayacak bir alana dönüştürdük,” dedi.

Anlaşmanın ayrıntıları kamuoyuna açıklanmamış olsa da, Rodríguez konuşmasında “ortak tehditlerle mücadele etmek” amacıyla Venezuela silahlı kuvvetlerinin eğitilmesinden, “operasyonel teçhizatının” iyileştirilmesinden ve yeni teknolojilere erişimin sağlanmasından bahsetti.

Hegseth, ABD büyükelçiliğinde yaptığı konuşmada, bu tehditlerin kimler olduğunu daha açık bir şekilde ifade etti ve “Burayı [Venezuela’yı] sığınak olarak kötüye kullanan uyuşturucu teröristlerine” seslenerek, “Sizi avlayacağız, bulacağız ve öldüreceğiz” diye uyardı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English