AB başkentleri savunma programını değiştirmek istiyor

AB ülkeleri, ocak ayında kendi savunma öncelikleri listesini hazırlayarak, Avrupa Komisyonu’nun doğuda Rusya saldırılarını önlemek için hazırladığı büyük planları bir kenara bırakmaya hazırlanıyor.

Bu hamle, gelecek yıl savunma planlamasını kökten değiştirebilir. Bir AB diplomatı Euractiv’e verdiği demeçte, ulusal temsilcilerin ocak ayında bir geri bildirim oturumu planladıklarını ve bu oturumda Komisyon’un ekim ayında sunduğu dört savunma “amiral gemisi” projesi hakkındaki izlenimlerini paylaşacaklarını söyledi.

Komisyon, AB ülkelerinin 2030 yılına kadar kıtayı savunmaya hazır hale getirmek için dört büyük ölçekli savunma projesi oluşturmasını önermişti: Avrupa İHA Savunma Girişimi (EDDI), Doğu Kanadı Gözetleme, Avrupa Hava Kalkanı ve Avrupa Uzay Kalkanı. Brüksel, başkentlerin bu girişimleri yıl sonuna kadar onaylamasını bekliyordu.

Ne var ki Komisyon’un önerisini eleştirel bir gözle inceleyen bir ortamın oluşması, AB yürütme organının ülkelerin savunma gündemlerini şekillendirme çabalarını baltalıyor. 

Bu durum, AB liderlerinin ekim ayında yapılan önceki Avrupa Konseyi toplantısında projelerin isimlerini veya son tarihlerini resmi olarak onaylamaktan kaçınmalarının ardından ortaya çıktı.

Bu nedenle Komisyon’un önerdiği liste kesin değil. İki diplomat, başkentlerin şu anda kendilerini daha iyi savunmanın yollarını tartıştıklarını belirterek, durumun tam tersi olduğunu öne sürdü.

Başka bir diplomatik kaynak, dört projenin şu ana kadar AB ülkeleri için bir iletişim girişimi dışında pek bir anlam ifade etmediğini söyledi.

Kaynak, “Ocak ayındaki oturumda AB ülkeleri Komisyon’un listesine daha fazla fikir ekleyebilir, hatta listeyi tamamen yenileyebilir,” dedi.

Başkentlerden önemli ölçüde farklı öneriler gelirse, AB yürütme organının Savunma Hazırlık Yol Haritasında ortaya koyduğu planlara darbe vurabilir.

AB yürütme organı, iletişiminde, 2030’dan önce Rusya’nın gelecekteki herhangi bir saldırısını önlemek için Avrupa’nın doğu sınırına odaklanılması gerektiğini vurguladı.

Doğu Kanadı Gözetimi, bazı AB ülkeleri için bir önceliktir ve Doğu Kanadı Zirvesi önümüzdeki hafta Helsinki’de Finlandiya, İsveç, Estonya, Letonya, Polonya, Bulgaristan, Romanya ve Litvanya’nın katılımıyla gerçekleştirilecek.

Öte yandan Brüksel’in doğuya yönelmesi, bazı Avrupa başkentlerinden eleştirilere yol açtı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, ekim ayında Senato’da yaptığı konuşmada, Avrupa’nın doğu kanadını güçlendirmenin güney kanadını göz ardı etmek anlamına gelmemesi gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

Potansiyel endişeleri gidermek isteyen Savunma Komiseri Andrius Kubilius, Akdeniz ülkelerinin de “ön cephede” olduğunu, fakat “farklı ihtiyaçları” olduğunu belirten önceki yorumlarını yineleyerek, “Akdeniz Kanadı Gözetimi” fikrini ortaya attı.

Amiral gemisi proje tartışmaları hakkında bilgi sahibi iki kişi, başkentlerin herhangi bir amiral gemisi üzerinde anlaşmaya varmadan önce AB’nin dokuz kabiliyet açığını kapatmaya daha fazla odaklanmaları gerektiğini belirterek, öncelikli olarak insansız hava araçlarını işaret etti.

Ekim ayında bir araya gelen AB liderleri, herhangi bir somut girişimi desteklemekten kaçındılar ve bunun yerine sonuç belgelerinde “insansız hava araçlarına karşı savunma ve hava savunma yetenekleri”nden bahsettiler.

18 Aralık’ta AB liderlerinin Brüksel’de bir araya gelmesiyle benzer bir senaryo yaşanması bekleniyor. Euractiv’in gördüğü, 8 Aralık tarihli ve kabul edilecek olan bir sonraki AB zirvesi sonuçlarının taslağı, dört amiral gemisi projesinden veya AB yürütme organının Hazırlık Yol Haritası sunumundan bahsetmiyor.