Diplomasi
AB ile Birleşik Krallık ilişkilerine ‘reset’: 6 başlıkta anlaşma

AB ve Birleşik Krallık, Londra’da düzenlenen zirvede, ilişkilerini “sıfırlamak” için bir anlaşma yaptıklarını duyurdu.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer arasındaki zirveden Avrupa’nın “birliği” için önemli bir adım çıktı.
Financial Times, AB-Birleşik Krallık anlaşmasından 6 kritik başlığı yazdı. Anlaşmanın ana noktaları şöyle:
Savunma ve güvenlik paktı
- Britanya dışişleri bakanı ile AB’nin dışişleri yüksek temsilcisi arasında altı ayda bir dışişleri ve güvenlik “politika diyalogları” ve İngiltere’nin Avrupa Konseyi dahil olmak üzere AB’nin üst düzey toplantılarına düzenli olarak davet edilmesi.
- AB-Birleşik Krallık arasında yıllık savunma diyaloğu ve Britanya’nın AB’nin Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası kapsamında kriz yönetimi tatbikatlarına katılma olasılığı.
- Uzay, siber güvenlik ve Rusya, İran ve diğerleri tarafından yaptırımları ihlal etmek için kullanılan “gölge filo” konusunda daha derin işbirliği ve bilgi alışverişi.
- AB ve Birleşik Krallık’ın ilgili savunma akademileri aracılığıyla personel eğitimi değişimleri.
- Birleşik Krallık’ın üçüncü ülke anlaşması imzalaması şartıyla, Birleşik Krallık’ın bloğun ortak bütçesiyle desteklenen 150 milyar avroluk silah kredisi fonuna katılabileceği konusunda anlaşma.
Balıkçılık anlaşması
- 1 Temmuz 2025’ten 30 Haziran 2038’e kadar AB gemilerinin Birleşik Krallık sularına erişimini garanti altına alan 12 yıllık bir anlaşma.
- Anlaşma, AB balıkçı gemilerinin Birleşik Krallık’ın 6-12 mil kıyı sularına erişimini sürdürmesini sağlıyor.
- Erişim, 2012-2016 yılları arasında her bir tarafın 200 mil genişliğindeki münhasır ekonomik bölgelerinde yakalanan ortalama tonaja göre belirlenecek.
Veterinerlik anlaşması
- AB’ye yapılan tarım ve gıda ürünleri ihracatının “büyük çoğunluğunun” kontrol ve sertifika olmadan gerçekleşmesini sağlayacak bir anlaşma için çalışılması konusunda anlaşma sağlandı. Anlaşma, her iki tarafın da “aynı kuralları” uygulamayı gerektiriyor, yani Birleşik Krallık, “dinamik uyum” olarak adlandırılan bitkisel ve hayvansal ürünlere ilişkin AB kurallarını otomatik olarak uygulayacak.
- Anlaşma, anlaşmazlıkları çözmek için bağımsız bir tahkim mekanizması ile kapsanıyor, fakat AB hukukunun herhangi bir noktasında nihai karar mercii Avrupa Adalet Divanı olmaya devam edecek.
- Birleşik Krallık, anlaşmanın uygulanmasından doğacak masrafları karşılamak için “uygun mali katkı” sağlayacak.
Gençlerin hareketliliği, iş dünyasının hareketliliği ve turnedeki sanatçılar
- AB ve Birleşik Krallık, 18-30 yaş arası gençlerin birbirlerinin ülkelerinde daha kolay seyahat edip çalışabilmeleri için bir gençlik deneyimi programı “üzerinde çalışmak” konusunda anlaşmaya vardı.
- Program süreli olacak, özel bir vize yolu içerecek ve katılımcı sayısının “her iki taraf için kabul edilebilir” olmasını sağlayacak.
- Birleşik Krallık’ın AB’nin Erasmus+ öğrenci değişim programına yeniden katılması için “çalışma” konusunda anlaşmaya varıldı.
- AB, blokta çalışan turne sanatçılarını “desteklemeye devam edecek”, fakat Birleşik Krallık’ın özel bir anlaşma talebi kabul edilmedi. Daha kolay iş vizeleri ve birbirlerinin mesleki yeterlilik rejimlerinin karşılıklı tanınması konusunda görüşme yapılması konusunda anlaşmaya varıldı.
- AB, bloğun giriş/çıkış vize muafiyeti programının yürürlüğe girmesiyle birlikte Birleşik Krallık vatandaşlarının havaalanlarında e-kapıları kullanmalarına “yasal engel” olmadığını açıkladı.
Enerji ticareti ve karbon sınır vergileri
- AB, Brexit nedeniyle engellenen Birleşik Krallık’ın AB’nin iç enerji piyasasına katılımını araştırmayı taahhüt ederken, mevcut enerji ticareti düzenlemelerinin bu arada uygulanmaya devam edeceğini açıkladı.
- AB ve Birleşik Krallık, Brexit ile kesilen emisyon ticareti sistemlerini yeniden bağlamayı araştırmayı kabul etti. Bu gerçekleşirse, İngiltere, kendi sisteminden bir yıl önce, 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girecek olan AB’nin karbon sınır vergisinden muaf tutulacak.
- AB, enerji piyasalarının yeniden bağlanmasının koşulu olarak AB kurallarına “dinamik uyum” talep edecek. İngiltere de belirtilmeyen bir mali katkı sağlayacak.
Güvenlik alışverişi ve sınır güvenliği
- Brexit sonrası Ticaret ve İşbirliği Antlaşması’nın bir parçası olan Europol ile işbirliği düzenlemelerinin “hızla” sonuçlandırılması taahhüdü.
- Terörizm ve diğer ciddi suçlarla ilgili “karşılıklı yarar” sağlayan bilgi alışverişi ve insan kaçakçılığı ve diğer düzensiz göç alanlarında “işbirliğini derinleştirme” konusunda anlaşma.
- AB, DNA, parmak izi ve araç kayıt veritabanlarının işbirliğini derinleştirmek ve bilgi alışverişini hızlandırmak için “yollar aramayı” kabul etti.
- Düzensiz göçmenlerin üçüncü ülkelere geri gönderilmesinin nasıl yönetileceğine ilişkin “en iyi uygulamaları paylaşma” taahhüdü.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü








