AB, Kiev’den mültecilerin dönüşü için hazırlık yapmasını istedi

Avrupa Komisyonu, Ukraynalı mülteciler için uygulanan geçici koruma programını Mart 2027’den sonra sonlandırmayı planladığını Kiev yönetimine bildirdi. AB Konseyi, koruma rejiminin kademeli olarak kaldırılmasına yönelik tavsiyeleri onaylarken, İrlanda ve Norveç gibi bazı üye ülkeler gönüllü dönüşler için mali teşvik paketleri hazırlamaya başladı.

Avrupa Komisyonu, Ukrayna makamlarına, Avrupa Birliğinin (AB) Ukraynalı mültecilere yönelik destek programını Mart 2027’den sonra bitirmeyi planladığını iletti.

Komisyon, bu doğrultuda Kiev yönetiminin özellikle en kırılgan grupların ülkeye geri dönüşü için hazırlık yapması gerektiğini vurguladı.

Ukraynalı milletvekili Viktoriya Grib, Superpozitsiya adlı YouTube programında yaptığı açıklamada, bu tarihten sonra yalnızca resmi bir işe sahip olan ve oturma izni ya da vatandaşlık alabilecek Ukraynalıların Avrupa ülkelerinde kalabileceğini söyledi.

Grib, diğerlerinin ise ülkeye dönmek zorunda kalacağını belirtti.

AB Konseyinden kademeli sonlandırma tavsiyesi

Avrupa Birliği Konseyi, 16 Eylül’de Ukraynalıların geçici koruma rejiminin kademeli olarak kaldırılmasına ilişkin yeni tavsiyeleri onayladı.

Bu tavsiyeler, Ukraynalıların 4 Mart 2027’ye kadar uzatılan mevcut koruma statüsünü değiştirmiyor, ancak üye ülkelerin programı aşamalı olarak sonlandırması için eşgüdümlü bir yaklaşım sunuyor.

Danimarka Göç ve Entegrasyon Bakanı Kaare Dybvad Bek, konuyla ilgili olarak, “AB’nin Ukrayna halkıyla dayanışması değişmeyecek, ancak şimdiden, Ukraynalıların ülkelerine dönerek yeniden imar sürecine katılabilecekleri döneme hazırlanmak gerekiyor” diye konuştu.

AB’nin yayımladığı rehberde, yerinden edilmiş kişilerin bilgilendirilmesi, Ukrayna makamlarıyla veri paylaşımı ve ortak izleme mekanizmalarının oluşturulması gerektiği de belirtildi.

Konsey, üye ülkelere Ukraynalılara çalışma, eğitim veya ailevi nedenlerle oturma izni alma imkânı tanımaları çağrısında bulundu.

Fakat geçici koruma statüsüyle başka bir oturma izninin aynı anda kullanılamayacağı kaydedildi.

Gönüllü dönüş için mali teşvikler

Bazı Avrupa ülkeleri, Ukraynalıların ülkelerine dönüşünü teşvik etmek amacıyla mali destek planları üzerinde çalışmaya başladı.

İrlanda, gönüllü olarak dönmeyi kabul eden mültecilere verilecek maddi yardımı artırmayı hedefliyor. Bu yardımın bireyler için 2 bin 500 avroya, aileler için ise 10 bin avroya kadar çıkabileceği belirtiliyor.

Norveç’te 2023’ten bu yana toplu koruma altındaki Ukraynalılara yaklaşık 17 bin 500 kron ödeme yapılıyor.

İsveç’te bu miktar 10 bin ila 40 bin kron arasında değişirken, Finlandiya 5 bin 300 avroya kadar destek sağlıyor.

“Program uzatılmayacak”

Uluslararası Göç Politikası Geliştirme Merkezi Kıdemli Danışmanı Martin Vagner, DW‘ye yaptığı değerlendirmede, tavsiyelerin bağlayıcı olmamasının üye ülkelere geniş bir yorum alanı tanıdığını ve ulusal hükümetlerin uygulamada ne ölçüde eşgüdümlü hareket edeceğinin belirleyici olacağını vurguladı.

Brüksel merkezli Avrupa Araştırmaları Merkezinden kıdemli araştırmacı Vite Novotni’ye göre, bu tavsiyelerin yayımlanması, Brüksel’in geçici koruma programını Mart 2027’den sonra uzatmayacağının bir işareti.

Novotni, savaşın devam etmesi durumunda, ulusal statüsü olmayan Ukraynalıların, Almanya’da uygulanan “sınır dışı etmenin geçici olarak ertelenmesi” gibi mekanizmalarla AB’de kalabileceğini ifade etti.

Geçici Koruma Direktifi, savaş nedeniyle ülkesini terk etmek zorunda kalan Ukraynalıların kabulü için AB tarafından Mart 2022’de yürürlüğe konmuştu.

Program, o tarihten bu yana iki kez uzatılmış ve son olarak süresi 4 Mart 2027’ye kadar yenilenmişti.