AB, Kızıldeniz’deki Aspides misyonunu genişletmekte zorlanıyor

AB, Kızıldeniz’de Yemen direnişine karşı kurulan Aspides misyonunu, büyük savaş gemileri konusunda yetersiz olduğu için genişletemiyor.

Uzmanlar, Avrupa Birliği’nin büyük savaş gemileri konusunda yetersiz kaldığını, uzun süreli bir deniz çatışması için gerekli füze stoklarından yoksun olduğunu ve mürettebat ile tersane kapasitesi sıkıntısıyla karşı karşıya olduğunu belirtti.

Avrupa ülkelerinin AB’nin Aspides misyonu için yeterli sayıda gemi sağlamakta zorlandıkları Kızıldeniz’den, Rus insansız hava aracı saldırılarının seyrüsefer özgürlüğünü engellediği Karadeniz’e kadar, son dönemdeki krizler Avrupa’nın deniz gücü konumunun sınırlarını ortaya koydu.

Avrupa Politika Merkezi’nde (EPC) savunma analisti olan Mihai Sebastian Chihaia, Rapporteur’e verdiği demeçte, “AB’nin yeterli varlığı var mı? Bence yok,” dedi.

Avrupa Savunma Ajansı’nın (EDA) denizcilik bölümü başkanı Jürgen Scraback da bu görüşe katılarak, “Birlik olarak hatırı sayılır bir deniz gücüne sahibiz ama korvetlerden muhriplere kadar uzanan büyük gemilerimiz yetersiz,” dedi.

IISS Askeri Denge 2026 raporuna göre, AB’nin deniz gücü dengesiz bir şekilde dağılmış durumda.

En gelişmiş gemilerin büyük çoğunluğunu Fransa ve İtalya işletiyor; bunları İspanya, Almanya, Yunanistan ve Hollanda izliyor.

Fransa dokuz denizaltı, bir nükleer güçle çalışan uçak gemisi ve üç amfibi çıkarma gemisi işletirken, İtalya altı denizaltı, bir konvansiyonel güçle çalışan uçak gemisi ve 17 ana yüzey savaş gemisine sahip.

İspanya ve Almanya önemli yüzey savaş gemileri ve amfibi yetenekler katarken, Yunanistan ve Hollanda önemli denizaltı ve fırkateyn filolarıyla katkıda bulunuyor.

Kuzey ve Doğu Avrupa donanmaları ise daha çok bölgesel savunma, devriye ve mayın savaşına odaklanıyor.

İsveç dört denizaltı ve beş gizli korvet işletirken, Finlandiya’nın 20 devriye ve kıyı savaş gemisi ile sekiz mayın savaş gemisi, Polonya’nın ise 21 mayın önleme gemisi bulunuyor.

Belçika ve İrlanda’nın da aralarında bulunduğu daha küçük filolar ise fırkateynler, devriye ve deniz güvenliğine yoğunlaşıyor.

AB’nin 27 üye devleti, IISS’nin 2026 envanterinde belirtilen iki büyük uçak gemisi, yaklaşık 40 denizaltı, en az 20 muhrip ve 34 fırkateynin yanı sıra çok daha büyük bir devriye gemisi ve mayın önleme gemisi filosunu toplu olarak işletiyor.

Buna kıyasla, ABD Kongre Bütçe Ofisi’nin Mayıs 2026 tarihli raporuna göre, ABD Donanması’nın savaş gücü gemileri 291 adet.

Bu sayıya 11 uçak gemisi, 66 denizaltı ve 85 büyük yüzey savaş gemisi dahil.

Pentagon’un Çin’in askeri gücü hakkındaki 2025 raporu’na göre, Çin Donanması üç uçak gemisi, 58 denizaltı, 42 muhrip, 50 fırkateyn ve 50 korvetten oluşuyor.

Çin ayrıca 60 adet füze donanımlı kıyı devriye gemisi de işletiyor.

Rapporteur’e göre sadece gemi inşa etmek sorunu çözmüyor. Avrupa donanmaları, bir çatışma başladığında savaşmaya devam edebilmek için yeterli sayıda hava savunma, gemisavar ve kara saldırı füzelerine de ihtiyaç duyuyor.

Ukrayna ve İran’daki savaşlar aynı dersi ortaya koyuyor: Gemiler, onlara eşlik eden silah sistemleri olmadan sınırlı bir değere sahip. Scraback, “Füzeler kesinlikle birincil ihtiyaç,” dedi.

EDA, Rapporteur tarafından incelenen ilk Savunma Hazırlık Raporu’nda şunları yazdı:

“Avrupa deniz kuvvetleri, yalnızca ABD ve Çin donanmalarının gerisinde kalacak şekilde çok sayıda büyük platformu bünyesinde barındırıyor; fakat bu platformların bazıları savaş yetenekleri açısından yetersizlik gösteriyor.”

EDA’nın raporu, hava savunma sensörleri, önleme füzeleri ve komuta-kontrol ağlarında kritik eksiklikler olduğunu belirtiyor ve planlanan yatırımların “Avrupa’nın ihtiyaçlarını karşılamak için yetersiz kaldığı” uyarısında bulunuyor.

Avrupa donanmaları ayrıca, deniz kuvvetlerinin kapasitesini artırma çabalarını baltalama tehlikesi yaratan ciddi personel eksikliğiyle de karşı karşıya.

Scraback, “Gemiler inşa edebiliriz, ancak bunları işletmek için nitelikli personele sahip olduğumuzdan emin olmalıyız,” diye vurguladı.

Birkaç AB ülkesi, yeterli sayıda askere çekmek için şimdiden zorlanıyor: Almanya, 2035 yılına kadar daimi silahlı kuvvetlerini yaklaşık 180.000 askerden 260.000’e çıkarmayı hedefliyor ve bu hedefe ulaşmaya yardımcı olmak için yeni bir askerlik hizmeti modeli uygulamaya koyuyor.

Hazırlık durumu da bir başka kısıtlayıcı unsur. Genel bir kural olarak, gemilerin görevlendirme, bakım ve mürettebat eğitimi arasında dönüşümlü olarak görev alması nedeniyle, operasyonlar için üç gemiyi hazır tutmak dokuz gemilik bir filoya ihtiyaç duyulabileceği anlamına gelir.

Daha iyi bakım programları ve mürettebat rotasyonu, filoların mevcut gemilerini daha fazla görevlendirmelerine yardımcı olabilir.

Chihaia, “Buradaki asıl mesele hazırlık durumu. Gemilere sahip olmak yeterli değildir; aynı zamanda bunları kısa sürede denize sevk edebilmeniz de gerekir,” diye ekledi.

Chihaia, Avrupa’nın gemileri inşa etme, onarma ve yenileme kabiliyetinin, şu anda işletmekte olduğu gemi sayısı kadar önemli olduğunu savundu.

Rusya’nın Karadeniz’deki kayıpları, insansız sistemlerin pahalı konvansiyonel savaş gemilerini nasıl tehdit edebileceğini gösterd,.

Bu nedenle Avrupa ülkeleri sadece yeni gemilere değil, hasar görmüş gemileri onararak hızlı bir şekilde hizmete geri döndürebilme kapasitesine de ihtiyaç duyuyor.

Tersaneler, vasıflı işgücünden üretim kapasitesine kadar kendi kısıtlamalarıyla karşı karşıya.

Hükümetler daha fazla savaş gemisi sipariş etse bile, sanayi acil bir askeri ihtiyacı karşılayacak kadar hızlı bir şekilde teslimat yapamayabilir.

Bu zorluğun boyutu oldukça büyük: Bir fırkateyn inşa etmek yaklaşık üç yıl sürebilir; bu da Avrupa sanayisinin filoları hızlı bir şekilde yenilemesini veya talepteki ani artışı karşılamasını zorlaştırıyor.

Chihaia, gelecekteki filoların geleneksel savaş gemilerini insansız sistemlerle birleştirmesi gerekeceğini söyledi.

Fırkateynler ve muhripler hâlâ vazgeçilmez olacak ama daha küçük sistemler, yüksek değerli gemilerin korunmasına yardımcı olurken gözetleme ve saldırı yeteneklerini genişletebilir.

Ukrayna, savaş nedeniyle Moskova’nın daha büyük filosuna karşı koymanın yollarını bulmak zorunda kaldığı için deniz insansız sistemlerinde önde gelen bir yenilikçi haline geldi.

“Yaparak öğrenmeliyiz,” diyen Chihaia, Baltık ve Karadeniz’i donanmaların yeni yetenekleri test edip geliştirebileceği ortamlar olarak gösterdi.

Fakat insansız sistemler, geleneksel gemilerin her durumda yerini alabilecek nitelikte değil.

Denizde operasyon yürütmek teknik zorluklar barındırır ve dayanıklılık, gelişmiş sensörler ve önemli miktarda silah yükü gerektiren görevler için daha büyük gemiler hâlâ gerekli.

Scraback, mürettebatlı gemilerin güç gösterisi açısından da önemli olmaya devam ettiğini belirterek, askeri ve siyasi açıdan “büyük bir mürettebat taşıyan bir geminin, tam otomatik bir gemiden her zaman farklı algılanacağını” ifade etti.