AB, Mercosur ile ticaret anlaşmasını tamamladı

Avrupa Komisyonu çarşamba günü, Mercosur bloğu ile AB arasında büyük ticaret anlaşmasını imzalamak için önemli bir adım attı.

Brüksel, Latin Amerika’dan gelen sığır eti ve tavuk eti ithalatının yerel ürün pazarlarını istikrarsızlaştırması durumunda çiftçileri korumak için bir öneri sunarak Fransa’nın endişelerini giderdi.

Mercosur anlaşması, ucuz tarım ürünlerinin fazlalığının yerel üreticileri zayıflatacağından korkan güçlü Avrupalı çiftçilerin şiddetli muhalefetiyle karşı karşıya kalarak 25 yıldır askıda kalmıştı.

Geçen aralık ayında müzakereler sona erdikten sonra bile, İtalya ve Polonya’nın desteğini alan Fransa, anlaşmaya karşı çıkıyor ve çiftçilerin kıtayı kapsayan protestoları arasında anlaşmanın onaylanmasını engellemekle tehdit ediyordu.

Fakat ABD Başkanı Donald Trump’ın bu yıl küresel bir ticaret savaşı başlatması ve Avrupa ve Latin Amerika mallarına gümrük vergileri uygulaması, anlaşmanın imzalanması için önemli bir itki sağladı.

Brezilya, Arjantin, Paraguay ve Uruguay’dan oluşan Mercosur grubu da Trump’ın dengesiz gümrük vergilerinden nasibini aldı. Trump, darbe girişimiyle yargılanan eski Başkan Jair Bolsonaro’nun tutuklanması nedeniyle Brezilya’ya yüzde 50 gümrük vergisi uyguladı.

Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič, anlaşmayı açıklarken, “Günümüzün belirsiz jeopolitik ortamında, tedarik zincirlerimizi çeşitlendirmek ve güvenilir müttefiklerimiz, ortaklarımız ve dostlarımızla ortaklıklarımızı derinleştirmek bir lüks değil. Bu bir zorunluluk. Bu anlaşmalar, AB’nin Latin Amerika’daki iktisadi varlığını sağlamlaştıracak; bu varlık son zamanlarda azalmaktaydı,” dedi.

Bu hamle, Brüksel için yüksek riskli bir denge çabasını vurguluyor. Maraton süren müzakerelerin ardından, AB yönetimi, uzun zamandır beklenen anlaşmayı bozmadan şüpheci üyelerini ikna ederek zorlu bir denge kurmaya çalışıyor.

Paris ve ötesindeki eleştirileri yatıştırmak için Brüksel, çarşamba günü, Avrupa’nın tarım sektörüne zarar verdiği tespit edildiğinde ithalat kısıtlamalarını tetiklemeyi veya gümrük vergilerini artırmayı mümkün kılan ek bir metin önererek sığır eti ve kümes hayvanları ithalatını izlemeyi taahhüt etti.

Önemli olan, bunun ticaret anlaşmasının metninin yeniden müzakere edilmesini gerektirmeyecek olması.

Ne var ki bu, Varşova hükümetini ikna etmek için yeterli olmadı. Polonya Başbakanı Donald Tusk çarşamba sabahı yaptığı açıklamada, “Polonya Mercosur’a karşı çıkacak, çünkü Polonyalı tarım üreticilerinin çıkarları söz konusu olduğunda geri adım atmayacağımızı göstermek, kanıtlamak istiyoruz,” dedi.

Öte yandan Tusk şu anda, anlaşmayı engelleyecek bir azınlık oluşturacak ortaklarının olmadığını kabul etti. Başbakan, “Fransızlarla, bizimle birlikte bu engelleyici azınlığı oluşturmak istemediklerine göre, en azından savunma mekanizması hazırlamak için bizimle işbirliği yapmaları konusunda anlaştık,” dedi.

“Arabalar karşılığında inekler” anlaşması, 15 yıl içinde otomobiller dahil olmak üzere AB ihracatının yüzde 91’i üzerindeki gümrük vergilerini kaldıracak. Ayrıca, 10 yıla kadar bir süre içinde Mercosur ihracatının yüzde 92’si üzerindeki gümrük vergilerini kademeli olarak kaldıracak.

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron çarşamba günü bakanlarına, Paris’in Mercosur anlaşmasının önceki versiyonlarına “karşı çıkmakta haklı olduğunu”, fakat hükümetinin anlaşmanın “ayrıntılarını kontrol etmesi gerektiğini” söyledi.

Fransa, Başbakan François Bayrou’nun 43,8 milyar avroluk mali kemer sıkma politikası nedeniyle önümüzdeki hafta yapılacak güven oylamasında muhtemelen yenilgiye uğrayacak olması nedeniyle yeniden siyasi bir çıkmaza girmiş olsa da, Paris bu kez anlaşmayı ihtiyatlı bir şekilde onaylıyor.

Ticaret Bakanı Laurent Saint-Martin çarşamba günü yaptığı açıklamada “makul ölçüde iyimser” olduğunu söyledi ve “Fransa bu anlaşmaya prensipte karşı değil. Önemli olan, ithalatı sınırlayacak ve tatmin edici bir şekilde devreye sokulabilecek mekanizmalara sahip olmak,” dedi.

Koruma taahhütleri sayesinde Brüksel, bu ülkelere küçük ama siyasi açıdan güçlü olan çiftçi seçmenlerini yatıştırmak için somut bir yol sunuyor. Komisyon ayrıca, çiftçilerin ortaya çıkabilecek piyasa dalgalanmalarıyla başa çıkabilmelerine yardımcı olmak için Ortak Tarım Politikası kapsamında 6,3 milyar avroluk uzun vadeli nakit kaynağı serbest bırakmak istiyor.

Komisyonun üst düzey bir yetkilisi, “Ailenin tüm üyelerini her zaman mutlu etmek istiyoruz. Tüm üye ülkelerle olduğu gibi, yaz boyunca da Fransa ile birlikte çalıştık ve tüm endişeleri çok ciddiye alıyoruz. Bu tartışmada kimseyi geride bırakmıyoruz,” dedi.

Çarşamba günü kabul edilen metinler (Mercosur ve AB’nin Meksika ile olan ticaret anlaşmasının ayrı bir güncellemesi) blok içinde onay sürecini başlatıyor.

Anlaşmanın ticaret ve siyaset bölümleri, onay sürecini hızlandırmak için ayrılmıştır. Ticaret unsurlarının onaylanması için AB’nin 27 üye ülkesinden 15’inin nitelikli çoğunluğunun onayı yeterliyken, yatırımlar gibi ulusal yetki alanlarını ilgilendiren anlaşmanın siyasi kısmı için oybirliği gerekiyor.

Komisyon, başkentler ve Avrupa Parlamentosu’nun onayını aldıktan sonra, 2026 yılının başında anlaşmayı imzalamayı bekliyor.