AB, Rusya ile müzakere etmesi için Merkel veya Draghi’yi düşünüyor

AB hükümetleri, eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi veya eski Almanya Şansölyesi Angela Merkel’in Vladimir Putin ile yapılacak olası müzakerelerde bloğu temsil edip edemeyeceğini tartışıyor.

Tartışmalar hakkında bilgi sahibi olan kaynakların Financial Times’a (FT) aktardığına göre, Washington ve Kiev’in Ukrayna’daki savaş konusunda Avrupa’nın Rusya Devlet Başkanı ile diyalog kurmasına destek vermesinin ardından, dışişleri bakanları önümüzdeki hafta Kıbrıs’ta yapılacak bir AB toplantısında olası adayların niteliklerini ele alacak.

Donald Trump yönetimi, şu anda Orta Doğu’daki kendi savaşıyla meşgul olsa da, AB’deki muhataplarına, ABD öncülüğündeki barış görüşmelerine paralel olarak Avrupa’nın Putin ile görüşmesine karşı olmadığını bildirdi.

Brüksel, 2022’de savaşın başlamasının ardından, bazı AB liderlerinin ara sıra yaptığı temas girişimleri dışında Moskova ile resmi iletişim kanallarını kapattı.

Fakat blok, ABD öncülüğündeki görüşmelerdeki ilerleme eksikliğinin Avrupa’yı kenara ittiği ve elverişsiz şartlarda bir anlaşmaya maruz bıraktığı endişesini taşıyor.

Bu durum, ortak bir elçinin atanması konusunda tartışmaların artmasına neden oldu. Fakat ülkeler arasında bu görevin uygulanabilirliği ve kapsamı konusunda derin görüş ayrılıkları olduğu gibi, Putin’in bu yaklaşıma açık olacağına dair şüpheler de var.

Kaynaklara göre, Draghi ve Merkel’in yanı sıra diğer hükümetler de Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve onun selefi Sauli Niinistö’yü olası adaylar olarak önerdi.

Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, bu ay bloğun Putin ile “olası” görüşmeler için hazırlandığını söyledi.

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kişi, başkentler arasında bu konuyla ilgili çeşitli düzeylerde tartışmaların sürdüğünü ve haziran ayında yapılacak bir zirvede AB liderleri arasında resmi görüşmelerin yapılabileceğini belirtti.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, pazar günü Costa ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından şunları söyledi:

“İkimiz de Avrupa’nın müzakerelere dahil olması gerektiği konusunda hemfikiriz. Bu süreçte güçlü bir ses ve varlığa sahip olması önemlidir ve Avrupa’yı kimin temsil edeceğini belirlemek önemlidir.”

Zelenskiy salı günü, Rusya ile müzakereleri ve “bu süreçte Avrupa’nın olası temsilini” görüşmek üzere dışişleri bakanıyla bir araya geldiğini söyledi.

Zelenskiy, “Avrupa’nın güçlü olmasını bekliyoruz ve bizim açımızdan, Ukrayna’nınki gibi Avrupa genelinin tutum ve çıkarların da dikkate alınmasını sağlamak için her şeyi yapıyoruz,” dedi.

Üst düzey bir Ukraynalı yetkili, Zelenskiy’in Rusya ile müzakerelerde Avrupa tarafını yönetmesi için “Draghi gibi biri” veya “güçlü, görevdeki bir [devlet] lideri” istediğini söyledi.

Yetkili, Zelenskiy’in bu hafta içinde Fransa, Almanya ve İngiltere liderleriyle konuyu görüşmesinin beklendiğini belirtti.

Kaynaklar, Draghi’nin güvenilir bir isim olarak görüldüğünü ve AB genelinde saygı duyulduğunu, durumun gerektirdiği teknokratik bir geçmişe sahip olduğunu belirtti.

Pazartesi günü bir konferansta konuşan Merkel, Avrupa’nın Putin ile yapılan müzakerelere dahil edilmemesinden duyduğu üzüntüyü dile getirmişti.

Ayrıca, Rusya liderini hafife almanın “bir hata olacağını” fakat Avrupa’nın “kendi yeteneklerini” küçümsemenin de yanlış olacağını söyledi.

Müdahale edip etmeyeceği sorulduğunda eski şansölye, Putin’in sadece görevdeki liderleri ciddiye alacağını belirterek, başkalarının muhtemelen daha uygun olduğunu söyledi.

Pazartesi günü Merkel hakkında ayrı bir soruya yanıt veren Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, AB ortaklarının “bu konuyu derinlemesine tartıştıklarını” söyledi ve tek tek isimler hakkında yorum yapmayı reddetti.

Merkel, uzun süredir mevcut şansölyenin siyasi rakibi konumunda ve bazı Hıristiyan Demokrat meslektaşları, görev süresi boyunca Almanya’nın Rusya’ya olan enerji bağımlılığını derinleştirdiği için onu eleştiriyor.

Bir CDU milletvekili, onu müzakereci olarak kullanma fikrini “saçma” olarak nitelendirdi.

Üst düzey bir Avrupalı yetkili, Niinistö’nün “Putin ile iş ilişkisi olan az sayıdaki Avrupalıdan biri” olmasına rağmen, “Rusların şu anda Finlandiya’ya çok kızgın olduğunu” söyledi.

İskandinav ülkesi, Ukrayna’daki savaşa tepki olarak tarafsız tutumunu terk etti ve NATO’ya katıldı.

Yetkili, “Bence bu kişi, doğudaki ülkelerin sahip olduğu yükü taşımayan Hollanda veya Portekiz gibi bir ülkeden olmalı,” diye ekledi.

AB dışişleri bakanları toplantısında ayrıca, Avrupa’nın Rusya ile çatışma sonrası ilişkilerde ne talep edeceği, Ukrayna’da olası bir uzlaşma için hangi kırmızı çizgileri olduğu ve Kremlin ile herhangi bir görüşme başlatmak için ön koşullarının ne olacağı da tartışılacak.

Putin, olası müzakerecinin Rusya hakkında “her türlü kötü sözü söylememiş” olması koşuluyla bir Avrupa temsilcisiyle görüşmeye açık olduğunu söyledi.

Rusya lideri, eski dostu ve Merkel’in selefi Gerhard Schröder’in adını ortaya atmıştı.

Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, geçen hafta Moskova ile bir iletişim kanalı açma yönündeki Avrupa çabalarını övdü.

Peskov, “Pratik bir yaklaşımın galip gelmesini ve bunun gerçek dünyada bir etki yaratmasını umuyoruz. Avrupa ülkeleri için Putin sadece bir telefon uzakta,” dedi.

Bazı hükümetler tartışmanın kendisinden rahatsız ve bunun sadece Ukrayna ve Rusya konusunda AB’deki bölünmeleri ortaya çıkaracağından korkuyor.

Bir AB diplomatı, “Bu, yapmadan önce kamuoyunda tartışılacak bir konu değil,” dedi.

Üst düzey bir Avrupa yetkilisine göre Ukrayna, Avrupa’nın Putin’i mevcut cephe hatlarını donduracak acil bir ateşkes kabul etmeye zorlamasını istiyor.

Fakat Rusya, şubat ayında Fransız yetkililerin ricasını açıkça reddetti. 

Moskova’da gizli görüşmelere katılan kaynaklara göre, Rusya daha “yapıcı” bir Avrupa mesajına daha açık olacağını işaret etti.

Öte yandan kaynaklardan biri, Avrupalıların hâlâ kayda değer bir şey söylemediğini, hepsinin “Ukrayna için adil bir barışı destekliyoruz” gibi sloganlardan ibaret konuştuğunu vurguladı.

Bu kişi, Moskova’nın blokun tamamı yerine büyük bir Avrupa gücüyle doğrudan görüşmeyi tercih edebileceğini de ekledi.