Avrupa
AB, silahlanma fonuna katılım için İngilizlerden para isteyecek

Birleşik Krallık, AB liderliğindeki bir savunma fonu aracılığıyla İngiliz şirketlerinden satın alınan silahların değerinin bir yüzdesini geri ödemek zorunda kalacak.
Başbakan Keir Starmer mayıs ayında, Birleşi Krallık ile AB arasındaki ikili ilişkilerin “sıfırlanması”nın bir parçası olarak, Brüksel’in 150 milyar avroluk yeni Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE) projesine katılacağını söylemişti.
Starmer, SAFE’e katılımın “savunma sanayimize yeni fırsatlar sunarak İngiliz istihdamını ve geçim kaynaklarını destekleyeceğini” belirtmişti.
Fakat iki AB diplomatı Financial Times’a (FT) verdiği demeçte, Londra’nın insansız hava araçları, füze savunma sistemleri ve diğer yeteneklerin tedarikini amaçlayan AB destekli programa katılma izni karşılığında Brüksel’e bir bedel ödemesi gerekeceğini söyledi.
Diplomatlardan biri, “SAFE yönetmeliğinde, İngiltere gibi dış ülkelerin katkıları ve faydalar arasında adil bir denge olması gerektiği” yazdığını söyledi.
SAFE, “Rusya’nın artan tehdidi” iddiası ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’dan kendi güvenliği için daha fazla ödeme yapması yönündeki çağrıları karşısında, 2030 yılına kadar 800 milyar avroluk yeni savunma harcaması mobilize etme çabasının bir parçası.
Mayıs ayında başlatılan bu program, üye ülkeler ve Birleşik Krallık gibi belirlenen “üçüncü ülkeler”in ortak alımlara katılmasını sağlayacak.
Program, AB’nin kredi gücünü kullanarak genel savunma harcamalarını artırırken, verimsiz ve mükerrer alım süreçleriyle boğuşan Avrupa silahlı kuvvetlerini daha verimli bir şekilde birleştirmeyi amaçlıyor.
Birleşik Krallık’ın fona erişmek için ödemesi gereken kesin rakam, üye ülkeler tarafından hâlâ tartışılıyor. Üye ülkeler, Londra ile anlaşmaya ilişkin tutumlarını bu hafta içinde kesinleştirecek.
Diplomatlar, İngiliz şirketleri SAFE fonundan finanse edilen sözleşmeler kazanırsa, İngiliz hükümetinin sözleşmelerin ekonomik faydasını dengelemek için fonun belirli bir yüzdesini ödemesi gerektiğini de ekledi.
Aynı mekanizmanın Kanada ve fonlara erişim isteyen diğer ülkeler için de geçerli olacağını belirttiler.
Britanya savunma ürünlerinin bu fonlardan yararlanabilmesi için, SAFE üyelerinden temin edilen bileşenlerin değerinin en az yüzde 65 olması gerekiyor. Üyeler arasında AB, Ukrayna, İzlanda, Lihtenştayn, Norveç, İsviçre ve katılacak diğer üçüncü ülkeler bulunuyor.
Üst düzey İngiliz yetkililer, Fransa’nın bu hafta AB müzakere yetkisi konusunda diğer üye ülkelerle zorlu pazarlıklar yürüttüğünü söyledi. Bir yetkili durumu “zor” olarak nitelendirdi.
SAFE’i AB silah endüstrisini genişletmenin bir yolu olarak gören Fransa, Birleşik Krallık’ın yüksek katkı sağlaması için baskı yapıyor. Fakat Almanya’nın önderliğindeki diğer ülkeler, İngiltere’nin katılımından vazgeçmemesini sağlamak istiyor.
AB’nin şartlarına göre, ülkeler 29 Temmuz’a kadar maksimum 150 milyar avroluk krediler için teklif vermeli. Daha sonra, talebi birleştirerek fiyatları düşürmek amacıyla, silah satın almak için başka bir SAFE üyesine katılacaklar. İngiltere, bu tür projelere katılmak için ulusal kaynaklarını kullanmak zorunda kalacak.
Ukrayna gibi “varsayılan” olarak dahil olan ülkeler dışındaki üçüncü ülkeler, önce AB ile bir güvenlik ve savunma ortaklığı, ardından SAFE’e katılmak için özel bir anlaşma imzalamak zorunda.
Birleşik Krallık, bunların ilkini mayıs ayında Londra’da düzenlenen yeniden başlangıç zirvesinde imzaladı ve AB’nin yetki belgesini onaylamasının ardından ikincisini müzakere edecek.
Projelerin kasım ayı sonuna kadar sunulması ve AB’nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu’nun hangilerini onaylayacağına karar vermesi gerektiğinden zaman daralıyor.
Komisyonun savunma sözcüsü Thomas Regnier, mayıs ayında imzalanan AB-Birleşik Krallık anlaşmasının, Birleşik Krallık merkezli kuruluşların SAFE aracılığıyla tedarik edilen savunma ürünlerinin değerinin yüzde 35’ine kadarını sağlayabileceği anlamına geldiğini söyledi.
Daha büyük bir pay elde etmek için “bütçe katkısı ve tedarik güvenliği gibi konularda AB ile kesin şartlar üzerinde anlaşmaya varılması” gerektiğini de sözlerine ekledi.
İngiltere kabine ofisi, bunun AB ile gelecekteki görüşmeleri önceden engellemeyeceğini belirtti.
Ofis, “Birleşik Krallık ve AB’nin, Avrupa’yı daha güvenli, daha emniyetli ve daha müreffeh bir yer haline getirmek için benzersiz yeteneklerimizi ve uzmanlığımızı bir araya getirmesi hepimizin çıkarına,” diye ekledi.
Avrupa
Polonya doğu sınırında uçuş kısıtlaması getirdi

Polonya Hava Seyrüsefer Hizmetleri Ajansı, ülkenin doğu sınırında 10 Haziran ile 9 Eylül tarihleri arasında uçuş kısıtlamaları uygulanacağını duyurdu. Belarus ve Ukrayna sınırındaki özel bir bölgeyi kapsayan kısıtlamalar, yaklaşık 3 kilometre yüksekliğe kadar olan uçuşlar için geçerli olacak.
Polonya Hava Seyrüsefer Hizmetleri Ajansı, ülkenin doğu sınırındaki hava sahasında 10 Haziran ile 9 Eylül tarihleri arasında uçuş kısıtlamaları uygulanacağını açıkladı.
Alınan karara göre kısıtlamalar, Belarus ve Ukrayna sınırına yakın özel bir bölgede yürürlükte olacak. Belirlenen kısıtlamaların yaklaşık 3 kilometre yüksekliğe kadar olan uçuşları kapsayacağı, bu irtifanın üzerinde seyreden yolcu uçaklarının ise yeni düzenlemeden etkilenmeyeceği belirtildi.
Uygulama kapsamında, kısıtlama getirilen bölgede gece saatlerinde uçuşlar tamamen yasaklanacak. Bu yasağın dışındaki istisnaların yalnızca askeri havacılık unsurları ile önceden koordine edilmiş belirli uçuşlar için geçerli olacağı aktarıldı. Gündüz saatlerinde ise askeri uçaklar, ambulans uçaklar, arama kurtarma ekipleri ve bazı insansız hava araçlarının uçuş yapmasına izin verilecek.
Polonya Hava Seyrüsefer Hizmetleri Ajansı yetkilileri, söz konusu tedbirlerin devlet güvenliğini sağlamak amacıyla alındığını bildirdi. Kısıtlama bölgesinin, Polonya’nın doğu sınırından yaklaşık 20 ila 50 kilometre mesafedeki alanı kapsayacağı kaydedildi.
Ajans ayrıca, kuralların ihlal edilmesi durumunda bu durumun ülkenin havacılık kanunlarının ihlali olarak kabul edileceği uyarısında bulundu.
Polonya, Ukrayna topraklarındaki patlamalar nedeniyle son bir ay içinde birkaç kez savaş uçaklarını havaya kaldırmıştı.
Bununla birlikte Polonya Silahlı Kuvvetleri Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada, gerçekleştirilen son önleme uçuşundan önce Polonya hava sahasına yönelik herhangi bir ihlalin tespit edilmediği bilgisi verilmişti.
Rusya Savunma Bakanlığı ise 2 Haziran tarihinde bir açıklama yaparak, Ukrayna’nın savunma sanayisi tesislerine, yakıt altyapısına ve askeri havaalanlarına yönelik kitlesel bir saldırı düzenlendiğini bildirmişti.
Avrupa
Almanya, Fransa ve İngiltere, Rusya ile müzakere planı üzerinde çalışıyor

Bloomberg’in kaynaklarına göre Almanya, Fransa ve İngiltere, Ukrayna ile birlikte Rusya’nın da katılacağı barış görüşmelerinin organizasyonu için bir plan hazırlıyor. Avrupa ülkeleri çatışmanın bir kış daha uzamasını önlemeyi hedeflerken, görüşmelere ilişkin nihai kararın Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’e ait olacağını ve Kiev’e baskı yapılmayacağını belirtiyor.
Bloomberg’in kaynaklara dayandırdığı haberine göre Almanya, Fransa ve İngiltere, Ukrayna ile birlikte Rusya’nın da katılacağı barış görüşmelerinin organizasyonuna yönelik bir plan üzerinde çalışıyor.
Ajansa konuşan kaynaklar, Avrupa ülkelerinin çatışmanın bir kış daha devam etmesini önlemek istediğini belirtti. Aynı kaynaklar, görüşmeler konusunda nihai kararın Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’e ait olacağını ve Avrupa’nın bu konuda kendisine baskı yapmayı planlamadığını aktardı.
Kaynaklara göre İngiltere Başbakanı Keir Starmer, önümüzdeki günlerde bu konuyu Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile görüşecek.
Alman televizyon kanalı NTV, 2 Haziran’da Almanya’nın eski Başbakanı Gerhard Schröder’in Moskova’ya geldiğini bildirmişti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin daha önce Schröder’i Avrupa tarafından tercih edilebilecek bir müzakereci olarak nitelendirmişti.
Rusya Devlet Başkanı Sözcüsü Dmitriy Peskov, mayıs ayının sonunda yaptığı açıklamada Avrupa’nın Rusya ile diyalog kurulmasının gerekliliğini anladığını, ancak müzakere süreci konusunda “ancak şimdi olgunlaşmaya başladığını” ifade etmişti.
Peskov ayrıca Moskova’nın, Avrupa Birliği’nden Rusya ile temas kurabilecek olası müzakerecilere ilişkin gelen sinyalleri ciddiyetle değerlendirdiğini söylemişti.
Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide ise Avrupa’nın Ukrayna konusundaki görüşmelere tarafsız bir arabulucu olarak değil, çatışmadan etkilenen çıkarlara sahip bir taraf olarak katılması gerektiğini belirtti.
Eide, Avrupa Birliği ve ABD’nin Kiev’e desteğini sürdürmesi gerektiğini de vurguladı.
Putin ise Kiev’in çatışmayı barışçıl yollarla çözmeye hazır olduğuna inanmadığını dile getirmişti. Rus lider, çatışmanın temel nedenlerinin ortadan kaldırılması ve 2024 yılında açıkladığı koşullar temelinde barışçıl bir çözüme hazır olduğunu söylemişti.
Putin’in sıraladığı koşullar arasında Ukrayna birliklerinin Donetsk ve Lugansk halk cumhuriyetleri ile Zaporojye ve Herson bölgelerinden çekilmesi, bu bölgeler ile Kırım’ın Rusya’nın parçası olarak tanınması, Ukrayna’nın tarafsız, askeri bloklara katılmayan ve nükleer silahlardan arındırılmış bir statü benimsemesi, Ukrayna’nın silahsızlandırılması ve “Nazizmden arındırılması” ile Rusya’ya yönelik tüm yaptırımların kaldırılması yer alıyordu.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise geçen yıl eylül ayında Avrupa’ya Ukrayna konusundaki müzakere masasında yer olmadığını söylemişti.
Lavrov, Avrupa Birliği ülkelerinin Rusya karşıtı tutumları nedeniyle bu süreçte yer alamayacağını belirtmiş ve Batı tarafından sunulan güvenlik garantilerinin “Rusya’ya karşı kurgulandığını” ifade etmişti.
Avrupa
Rheinmetall, otomotiv tedarik bölümünü satıyor

Alman savunma sanayi şirketi Rheinmetall, otomotiv tedarikçi bölümünü özel sermaye şirketi Aequita’ya satıyor.
Rheinmetall çarşamba günü yaptığı açıklamada, iki şirketin “bugün, Rheinmetall’in eski Power Systems bölümüne yeni bir yönetim altında bir gelecek açan bir satın alma anlaşması imzaladığını” duyurdu.
Bu, “stratejik yeniden yapılanmada bir dönüm noktası” niteliğinde; sivil bölümün satışıyla birlikte grup, “odak noktasını askeri işine kaydırıyor.”
İşlemin bu yılın dördüncü çeyreğinde tamamlanması bekleniyor ve halen düzenleyici kurumların onayına tabi.
Hisselerin yüzde 100’ü için ön satın alma bedeli 350 milyon avro olarak belirlendi fakat bu rakam işlemin kesinleşmesinden önce değişebilir.
Rheinmetall, kısa süre önce savunma işinde rekor kâr ve dolu sipariş defterleri bildirdi. Öte yandan, otomotiv tedarik endüstrisi krizde.
Şirket, “Özellikle otomotiv sektöründeki iş durumunun daha da kötüleşmesi, nihai anlaşmanın şart ve koşullarını etkiledi,” açıklamasını yaptı.
Avrupa’nın savunma harcamalarını artırmasıyla Ukrayna savaşının başlamasından bu yana iş hacmi hızla artan Rheinmetall, geçen yıldan beri Power Systems bölümüne alıcı arıyordu ve bu bölümü Aralık 2025’te durdurulan faaliyetler kategorisine almıştı.
Rheinmetall, şirketleri satın alıp yeniden yapılandıran bir yatırım şirketi olan Aequita’nın, bu birimdeki dünya çapındaki yaklaşık 6.250 çalışanı işte tutmayı planladığını da ekledi.
Aequita’nın Yönetim Kurulu Başkanı ve Eş CEO’su Axel Geuer, “Bu şirket, artık yaklaşık 5 milyar avro gelir elde edecek olan otomotiv bölümümüze mükemmel bir katkı sağlıyor,” dedi.
Geuer, Aequita’nın bu şirketin uzun vadeli gelişimini destekleyeceğini ve otomotiv portföyü genelinde sinerji yaratmaya çalışacağını da sözlerine ekledi.
Rheinmetall, satışın dışında kalanlar arasında alüminyum döküm uzmanı KS Huayu AluTech’in Almanya’daki üç tesisi, otomotiv sensörleri ortak girişimi Dermalog SensorTec’teki hisseler ve otomobil parçaları üreticisi Pierburg’un İspanya’daki Abadiano fabrikasının bulunduğunu belirtti.
Dünya Basını2 hafta önceİktisat tarihçisi Chance: Batı, Çin’i kendi sistemine entegre ederek liberal bir demokrasiye dönüştüreceğini sandı
Diplomasi2 hafta önceXi ve Putin ‘çok kutuplu bir dünya ve yeni tip uluslararası ilişkiler’ çağrısı yaptı
Amerika2 hafta önceBolivyalı işçi ve köylüler başkent La Paz’ı kuşattı
Asya2 hafta önceLai, Tayvan’ın “özgürlüğünden vazgeçmeyeceğini” söyledi, yeni İHA bütçeleri sözü verdi
Asya2 hafta önceRusya ve Çin arasındaki ticaret hacmi 240 milyar dolara ulaştı
Asya2 hafta önceİran’daki savaş yuan için küresel ticarette fırsat penceresi açtı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran yetenekleri sınırlı olduğu için değil, stratejik sebeplerle kendini dizginliyor
Asya2 hafta önceJaponya hükümeti, enerji fiyat artışlarına karşı bütçe ayırıyor












