AB ülkeleri, Ukrayna’yı silahlandırmak için milyarlarca avro borç alacak

AB ülkeleri, Ukrayna’ya silah satın almak ve kendi savunmalarını güçlendirmek için Brüksel’den on milyarlarca avroluk kredi talep etmeye hazırlanıyor.

Salı günü sona eren 150 milyar avroluk Avrupa Güvenlik Yardım Fonu (SAFE) silah kredisi programına başvurmak için son gün öncesinde, bazı AB ülkeleri POLITICO’ya, bu parayı Ukrayna’nın kendini savunmasına yardımcı olmak için kullanmayı düşündüklerini söyledi.

Kredi programı, mart ayında Komisyon tarafından daha geniş kapsamlı ReArm Europe programı kapsamında önerilmişti ve Avrupa’nın savunma sanayisini güçlendirmeyi ve bloğun ABD’ye olan on yıllardır süren askeri bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor.

Bazı diplomatlar POLITICO’ya, Finlandiya, Danimarka, Estonya, Litvanya ve Slovakya’nın kredileri almayı düşündüğünü, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Letonya, Bulgaristan ve Yunanistan’ın ise kredileri alacağını doğruladığını söyledi.

Bu program kapsamında silahları ortaklaşa satın alan ülkeler, tek başlarına satın almaya kıyasla daha düşük bir fiyat elde edebilir ve silahları Ukrayna’ya teslim edebilir.

Bu hükümetlerin planlarına yakın kaynaklara göre, Fransa da kredilere başvurması muhtemel, fakat Almanya, İsveç ve Hollanda’nın başvurmayı reddetmesi bekleniyor.

Öte yandan kredi almayan ülkeler de ortak alımlara katılarak silah teslimatlarının maliyetini düşürebilir.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Kiev’in savaş çabalarına finansman sağlamaya devam etmek istemediğini belirttikten sonra, Avrupa ülkeleri kendi silah stoklarını artırma ve Ukrayna’ya askeri yardımı artırma konusunda artan baskı ile karşı karşıya.

Ülkeler ayrıca SAFE kapsamında teşvik edilen Ukrayna şirketlerinden doğrudan silah satın almayı da araştırıyor. Bir Ukrayna diplomatı POLITICO’ya verdiği demeçte, bu adımın Kiev’in “savunma üretiminin ölçeğini ve AB ile teknolojik entegrasyonunu artırmasına” olanak tanıyacağını söyledi.

AB Savunma Komiseri Andrius Kubilius perşembe günü, en az 20 ülkenin bu program kapsamında 100 milyar avroya kadar talep edeceğini yazdı. Nihai rakam, kredi başvurusu için son tarih olan salı günü (29 Temmuz) netleşecek ama Brüksel geç başvuranların da reddedilmeyeceğini belirtti.

Brüksel, kredilerin geri ödemesi için 45 yıllık bir süre ve yüzde 15’e varan peşinat ödemeleri teklif etti. Ucuz ve uzun vadeli krediler, AB’nin üçlü A kredi notundan yararlanarak AB düzeyinde borçlanma yoluyla finanse edilecek.

Program başlangıçta, AB kredilerinin kendi adlarına borçlanmaları halinde piyasanın sunacağı faiz oranlarından daha uygun faiz oranları sunması nedeniyle 20’ye yakın ülkeye cazip geldi.

Fakat ortak borçlanma planlarına şüpheyle yaklaşan ve güçlü kredi notlarına sahip İsveç, Danimarka ve Finlandiya gibi zengin İskandinav ülkeleri için bu teklif başlangıçta kabul edilemez göründü.

Bu Ukrayna müttefiklerini plana çekmek için Kubilius ve Ekonomi Komiseri Valdis Dombrovskis, AB ülkelerine SAFE’yi Ukrayna’ya silah satın almak için kullanmaları çağrısında bulundu.

İkili, bu ayın başlarında üye ülkelere gönderdikleri bir mektupta, “Ukrayna’yı planlarınıza nasıl dahil edebileceğinizi düşünmenizi şiddetle tavsiye ediyoruz. Ukrayna için, Ukrayna ile ve Ukrayna’da yapılacak alımlar, kolektif güvenliğimiz için fark yaratabilir” dedi.

Danimarka ve Finlandiya şu anda bu teklifi kabul edecek gibi görünüyor.

Yetkililer POLITICO’ya verdikleri demeçte, Avusturya ve İtalya gibi yüksek borç ve açıkları olan ülkelerin, mevcut borçlarını artırma endişesiyle kredileri almaya daha isteksiz olduklarını, çünkü bunun AB’nin aşırı harcama yapan ülkelere uyguladığı cezai prosedürden çıkmalarını geciktirebileceğini söylediler.

Uzun süredir AB’nin savunma harcamalarının artırılmasını destekleyen Fransa, iç bütçe kısıtlamalarına rağmen kredileri kabul edecek gibi görünüyor.

Yüksek borç yükü altında bulunan Belçika ise, konuyla ilgili bir yetkiliye göre, program kapsamında 7 milyar ila 11 milyar avro talep edecek.

Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis pazartesi günü yaptığı açıklamada, ülkesinin program kapsamında 1,2 milyar avro kredi talep edeceğini söyledi.

Malta ve İspanya gibi Rusya’dan daha uzak ülkelerin ise kredileri talep etme olasılığı düşük.