AB ve ABD, ticaret anlaşmasının ‘çerçevesi’ üzerinde anlaştı

AB ve ABD Perşembe günü, Avrupa mallarına uygulanan ABD gümrük vergilerini %15 ile sınırlayan, kilit sektörler için muafiyetler sağlayan ve enerji, dijital ticaret ve tedarik zinciri güvenliği konusunda taahhütler içeren yeni bir ticaret anlaşması çerçevesini açıkladı.

Aylar süren müzakerelerin ardından yayınlanan ortak bildiri, ABD Başkanı Donald Trump ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in temmuz ayında Trump’ın İskoçya’daki özel golf sahasında bir araya gelmesinden bu yana yapılan ilk önemli ticaret açıklaması.

Görüşmeleri yöneten AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič, anlaşmayı daha fazla sektörü kapsayacak şekilde genişletilebilecek “ilk adım” olarak nitelendirdi.

Brüksel’de gazetecilere yaptığı açıklamada, “Anlaşma, ilişkilerimize istikrar ve öngörülebilirlik getiriyor. Bu iki unsur çok önemli” diyen Šefčovič, Komisyon’un, otomobil endüstrisinin 1 Ağustos’tan itibaren geriye dönük olarak gümrük vergisi sınırlamasından yararlanabilmesi için yasama sürecinin bu ay içinde ilerlemesini istediğini de sözlerine ekledi.

Ortak bildiride, her iki tarafın da engelleri azaltmaya, tedarik zincirlerini güçlendirmeye ve işletmeler için eşit şartlar yaratmaya kararlı olduğu belirtildi.

Anlaşma, pazar erişimi, düzenleyici işbirliği ve uyuşmazlıkların çözümü konusunda daha ileri müzakereler için bir temel oluşturmayı amaçlıyor.

Çerçeve anlaşma, uçak parçaları, jenerik ilaçlar ve kimyasal öncü maddeler için muafiyetler tanırken, otomobiller ve otomobil parçalarına uygulanan gümrük vergileri düşürülecek.

Her iki taraf da çelik ve alüminyum sektörlerindeki kapasite fazlası konusunda işbirliği yapma sözü verdi.

Šefčovič, anlaşmanın “ABD’nin herhangi bir ortağıyla yaptığı en avantajlı ticaret anlaşması” olduğunu söyledi. Bu açıklama, bu yılın başlarında Washington ile yaptığı anlaşmada çok eleştirilen %10’luk temel gümrük vergisini kabul eden İngiltere ile karşılaştırmalara yol açtı.

İsveç Ticaret Bakanı Benjamin Dousa, “Buna ticaret anlaşması bile demezdim… Anahatlar hâlâ orada,” dedi.

Komisyon’un üst düzey bir yetkilisi, AB’nin ilaç ürünlerine uygulayacağı gelecekteki ABD gümrük vergilerinden muafiyetini gerekçe göstererek anlaşmayı savundu ve AB’nin %15’lik oranının mevcut gümrük vergilerini de kapsayacağını belirtti.

ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick sosyal medyada, Avrupa’nın ABD’nin enerji ve altyapısına yüz milyarlarca avro yatırım yapma taahhüdünü gerekçe göstererek çerçeve anlaşmasını övdü.

AB tarafında ise Avrupa Parlamentosu İç Pazar Komitesi Başkanı Anna Cavazzini, anlaşmayı “şantaj taktiklerinin işe yaradığının kanıtı” olarak nitelendirerek sert bir şekilde eleştirdi.

Cavazzini yaptığı açıklamada, anlaşmanın “Trump’a nihai teslimiyet” anlamına geldiğini ve küresel ticaret düzenini zayıflattığını belirtti.

Parlamento Ticaret Komitesi Başkanı Alman sosyalist Bernd Lange de bu görüşe katılarak, anlaşmanın yatırımlar için sürdürülebilir bir güvenlik veya istikrarlı ekonomik ilişkiler sağlamadığını savundu.

Lange, “Toplamda –çelik ve alüminyumda %50 ve diğer neredeyse tüm ürünlerde %15– bu, ABD’ye Avrupa ekonomisini sert bir şekilde vuracak açık bir rekabet avantajı sağlıyor,” dedi.

Perşembe günkü atılımına rağmen, yetkililer bunun sadece başlangıç olduğu konusunda uyarıda bulundu. Šefčovič, “Bu son değil, başlangıç,” diyerek, düzenleyici işbirliği ve uyuşmazlıkların çözümü konusunda daha geniş kapsamlı müzakerelerin hâlâ önlerinde olduğunu vurguladı.