ABD, Çin’in nadir toprak elementleri egemenliğini kırmak istiyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray ticaret danışmanı Peter Navarro, Amerikan endüstrisindeki atılımların yerli üretimi artırmaya ve Çin’in nadir toprak elementleri pazarındaki hakimiyetini ortadan kaldırmaya yardımcı olacağını düşünüyor.

Navarro, “Çin şu anda Avrupa, Hindistan ve ABD’de gücünü göstererek, temel olarak ‘istediğimizi yapacağız ve bizi durdurmaya çalışırsanız, kritik minerallerinizi elinizden alacağız’ diyor. Çin, nadir toprak elementleri konusunda tekel sahibi olduğunu düşünüyor, fakat bu sadece bir zaman meselesi,” dedi.

Navarro, “Amerikan inovasyonunun”, Çin’in bu sektörü “silah olarak kullanmasını” hızla ortadan kaldıracağını öne sürdü.

Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping geçen ekim ayında ticaret ateşkesi imzaladı, fakat Washington, otomobiller ve elektronik ürünler dahil olmak üzere çok çeşitli tüketim ürünlerinde kullanılan mıknatısların Çin’den tedarikini azaltmayı amaçlayan politikaları sürdürmeye devam ediyor.

Anlaşma kapsamında Çin, daha sıkı ihracat kontrollerinin bir yıl süreyle askıya alınmasını kabul etti. Karşılığında Trump, fentanil için kimyasal bileşenlerin ABD’ye akışına tepki olarak yürürlüğe konulan Çin mallarına uygulanan gümrük vergilerini %10’a indirdi.

Navarro, “Peki bu arada ne yaparsınız? Diplomasi yaparsınız. Ve eğer insanlar bunu yumuşaklık olarak nitelendirmek istiyorlarsa, o zaman satranç tahtasını anlamıyorlar demektir,” dedi.

Danışman, Trump’ın “acımasız diktatörler” ile açık iletişim kanallarını sürdürme çabalarının çok önemli olduğunu söyledi. Navorro’nun iddiasında göre bu gruba Xi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da dahil.

Paris merkezli bir hükümetlerarası kuruluş olan Uluslararası Enerji Ajansına göre, Çin küresel nadir toprak elementleri ve kalıcı mıknatıs arıtma kapasitesinin %90’ından fazlasına sahipken, ikinci sırada yer alan Malezya’nın kapasitesi sadece %4.

ABD, tedarik zincirlerini güçlendirmek ve Batının kritik mineraller konusunda Çin’e olan bağımlılığını azaltmak için daha geniş çaplı bir çabanın parçası olarak sekiz müttefik ülkeyle anlaşmalar yapmaya çalıştı.

ABD’li yetkililer Aralık ayında Japonya, Güney Kore, Singapur, Hollanda, İngiltere, İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri ve Avustralya’dan meslektaşlarıyla bir araya gelerek enerji, kritik mineraller, ileri imalat, yarı iletkenler, yapay zeka altyapısı ve ulaşım lojistiği konularında anlaşmalar yaptı.

Trump ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick, pazar günü Air Force One uçağında gazetecilere, Nicolas Maduro’nun kaçırılmasının ardından ABD’nin Venezuela’daki nadir toprak elementleri kaynaklarından da yararlanabileceğini söyledi.

Husain ile yaptığı röportajda Navarro, AB’yi Çin’e daha yüksek gümrük vergileri uygulamaya çağırdı. Bu talep, Amerikan şirketlerine uygulanan dijital vergiler konusundaki anlaşmazlık nedeniyle zaten gergin olan transatlantik ticaret ilişkilerinde yeni gerilimler yaratabilir.

Navarro, “Avrupa’yı, bizim uyguladığımızla aynı düzeyde gümrük vergileri uygulamaya şiddetle teşvik ediyoruz. Bunun basit nedeni, başkanın Çin’in hile yapmasını önlemek için gümrük vergileri uyguladığında, Çin’in burada eskisi kadar satış yapamayacak olması. Peki nereye satacak? Avrupa’ya ve Meksika’ya satacak,” dedi.

2026 ara seçimleri yaklaşırken Navarro, Beyaz Saray’ın Amerikalıların hissettiği ekonomik sıkıntıları hafifletme sorumluluğu olduğunu kabul etti. Başkanın gümrük vergisi rejiminin sonunda ABD’nin imalat sektörünü canlandıracağını ve istihdam yaratacağını söyledi.

Bu senaryoyu, eski Başkan Ronald Reagan’ın, selefi Jimmy Carter’ın ekonomisini miras almasına benzetti ve Cumhuriyetçilerin politikalarının yerleşmesinin zaman aldığını ima etti.

1982 ara seçimlerinde seçmenlerin karşısına çıkan Demokratlar, Temsilciler Meclisini geri kazandılar ve Navarro’ya göre “hükümeti felç ettiler.”

Danışman, “Bu tarihi anlıyoruz ve aynı tuzağa düşmemek için çaba gösteriyoruz. Bu yüzden yapmamız gereken şey, Amerikan halkına durumu çok net bir şekilde açıklamak,” dedi.

Son aylarda yönetim, Demokratları Kasım ayında Virginia, New Jersey ve New York’ta yapılan eyalet ve yerel seçimlerde iktidara taşıyan önemli bir seçmen endişesi olan geçim maliyetleri konusuna odaklandı.

Navarro, yönetimin bazı mutfak ürünlerine uyguladığı gümrük vergisi politikasının Amerikan hanelerinin karşı karşıya olduğu ekonomik baskıları artırdığını kabul etti.

Yönetim, o zamandan beri sığır eti, domates, kahve, portakal suyu ve muz gibi temel gıda ürünleri dahil 200’den fazla gıda ürününe uygulanan gümrük vergilerini düşürdü.

Navarro, “Üretmediğimiz ürünlere gümrük vergisi uygulanmamasını tamamen destekliyorum. Bu oldu ve şimdi ayarlamalar yapıyoruz,”dedi.