ABD ile İran arasında Ankara merkezli müzakere hazırlığı

ABD ve İran’ın, ikili gerilimi düşürmeye yönelik bir anlaşma kapsamında müzakerelere başlama niyetlerini karşılıklı olarak ilettikleri belirtildi. Beyaz Saray temsilcileri ile İranlı yetkililerin bu hafta Ankara’da bir araya gelmesi için bölgesel arabulucuların yürüttüğü çalışmalar sürerken, Tahran yönetimi nükleer program konusunda adil bir uzlaşıya açık olduğunu duyurdu.

ABD ve İran’ın, aralarındaki gerilimi sona erdirmeye yönelik bir anlaşma için müzakerelere başlamaya hazır olduklarını karşılıklı olarak birbirlerine bildirdikleri belirtildi. Bu gelişme, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun konuya ilişkin üst düzey toplantılar gerçekleştirdiği bir dönemde gündeme geldi.

Axios’a konuşan üst düzey bir Amerika Birleşik Devletleri (ABD) yetkilisi, Başkan Donald Trump yönetiminin bu tür görüşmelere bu hafta içinde başlanmasına açık olduğunu belirtti. Habere göre Türkiye, Mısır ve Katar; Beyaz Saray Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İranlı yetkililer arasında bu hafta Ankara’da bir görüşme düzenlemek için faaliyet yürütüyor.

ABD’li yetkililer, Trump’ın anlaşma çağrılarının samimi olduğunu ve olası bir askeri harekât öncesi yanıltma niteliği taşımadığını ifade etti. ABD son dönemde Batı Asya’daki askeri varlığını artırırken; Trump bu yığınağı “devasa bir armada” olarak nitelendirdi.

Geçen yıl İsrail’in saldırısıyla başlayan ve 12 gün süren İsrail-İran savaşında ise İsrailli bir yetkili, saldırıdan önce ABD’den gelen ve saldırı ihtimalini düşük gösteren mesajların, kasıtlı bir yanıltma stratejisinin parçası olduğunu açıklamıştı.

Trump ve Hamaney’den karşılıklı açıklamalar

Trump pazar günü gazetecilere yaptığı açıklamada müzakere ihtimalini ön plana çıkardı. Bu açıklama, İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in Washington’dan gelecek bir saldırının bölgesel savaşı tetikleyebileceği yönündeki uyarısını izledi.

Trump, “Neden öyle demesin? Elbette bunu söyleyecek. Dünyanın en büyük, en güçlü gemileri orada, çok yakında; birkaç gün mesafede. Umarım bir anlaşma yaparız. Yapamazsak, onun haklı olup olmadığını görürüz” dedi.

Pazar günü CNN’e konuşan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise ülkesinin nükleer programı konusunda ABD ile bir anlaşmaya varabileceğini düşündüğünü söyledi.

İran füze programını müzakere dışı tutuyor

Arakçi, ABD ve İsrail’in nükleer silah hedefi olduğunu belirttiği İran nükleer programı konusunda, “Bir anlaşmaya ulaşabileceğimizden eminim” diye konuştu.

İran nükleer silah arayışında olduğunu reddetse de barışçıl amaçla açıklanması güç seviyelerde uranyum zenginleştirmesi yapması, uluslararası denetçilerin tesislere erişimini engellemesi ve balistik füze kapasitesini artırmasıyla dikkat çekiyor.

Arakçi, “Ne yazık ki ABD’ye bir müzakere ortağı olarak olan güvenimizi kaybettik” derken ortak arabulucular üzerinden yürütülen temaslara işaret etti. İranlı bakan, görüşmelerin yalnızca nükleer programla sınırlı kalması gerektiğini; balistik füze programının ya da İran’ın bölgedeki gruplara desteğinin gündeme getirilmemesi gerektiğini vurguladı.

CNN’in bu konudaki sorusunu yanıtlayan Arakçi, “İmkânsız şeylerden konuşmayalım” dedi ve “Nükleer silah olmayacağını garanti altına alacak adil ve dengeli bir anlaşmaya ulaşma fırsatını kaçırmayalım. Bu, kısa bir süre içinde bile başarılabilir” ifadesini kullandı.

İsrail geçen yılki savaşta İran’ın balistik füze programını hedef almış, Trump da İran’ı balistik füze stokunu artırmaması konusunda uyarmıştı.

İsrail’de üst düzey güvenlik toplantısı

Bu gelişmelerin gölgesinde Netanyahu’nun, Washington’da ABD’li yetkililerle İran dosyasını görüşen Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir’in dönüşünün ardından pazar akşamı Zamir ile bir araya geldiği bildirildi.

Toplantıya Savunma Bakanı Israel Katz ile Mossad Başkanı David Barnea da katıldı. Katz ile Zamir’in gün içinde ayrıca bir görüşme yaptığı aktarıldı. İsrail basınındaki değerlendirmelere göre görüşmelerde, ABD’nin İran’a yönelik bir harekâta bir hafta öncesine kıyasla daha yakın olduğu izlenimi öne çıktı. Ancak olası bir operasyonun kapsamı belirsizliğini koruyor.

ABD Donanması Eilat’tan ayrıldı

Diğer yandan ABD Donanması, cuma günü İsrail’in Kızıldeniz’deki Eilat limanına demirleyen ABD füze destroyerinin pazar günü bölgeden ayrıldığını duyurdu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’na (CENTCOM) bağlı NAVCENT’ten yapılan açıklamada, USS Delbert D. Black’in “planlı bir liman ziyareti” sonrasında Eilat’tan ayrıldığı belirtildi.

NAVCENT, “Bu liman ziyareti, ABD ile İsrail arasındaki güçlü deniz ortaklığını ve Akdeniz, Akabe Körfezi ile Kızıldeniz’de güvenlik ve refahı artırmaya yönelik ortak kararlılığı göstermektedir” açıklamasında bulundu.

İsrail ordusu da destroyerin gelişinin önceden planlandığını ve iki ordu arasındaki süregelen işbirliğinin parçası olduğunu bildirdi.