Bizi Takip Edin

Diplomasi

ABD, Nvidia’nın BAE’deki bazı satışlarını onayladı

Yayınlanma

ABD, Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) Nvidia tarafından milyarlarca dolar değerinde çip ihracatı yapılmasına onay verdi.

Bu, Amerikan yapay zeka politikasının bir şablonu olabilecek tartışmalı bir anlaşmanın uygulanmasında atılan ilk adım.

Ticaret Bakanlığı’nın Sanayi ve Güvenlik Bürosu, Bloomberg’e konuşan kaynaklara göre, mayıs ayında imzalanan ikili yapay zeka anlaşmasının şartları uyarınca Nvidia’ya ihracat lisansı verdi.

Bir ABD’li yetkili, bu onayın BAE’nin Amerikan topraklarında karşılıklı yatırım için somut planlar yapmasının ardından geldiğini söyledi. Yetkili, onaylanan çip sevkiyatlarının ve BAE’nin yatırımının kesin değerini belirtmeyi reddetti.

Bu lisanslar, Başkan Donald Trump’ın göreve gelmesinden bu yana Nvidia’nın Körfez ülkesine yapay zeka çipi satışı için verilen ilk izinler. Bu lisanslar, yaklaşık beş ay önce duyurulan, Körfez ülkesinin başkentinde bulunan ve OpenAI’ı ana kiracı olarak sayan devasa beş gigawattlık veri merkezini merkez alan anlaşmada kaydedilen somut bir ilerleme işareti.

Bu anlaşma, Washington’da önemli endişe kaynağı olmuştu. Trump yönetimi ve Kongredeki bazı yetkililer, özellikle Pekin’in önemli ticari ve ekonomik bağlar kurduğu bir yerde, ABD dışında bu kadar büyük bir tesis inşa etmenin akıllıca olup olmadığını sorgulamıştı.

İzinlerin alınması, bazı yetkililerin ABD’nin onay sürecinin yavaşlığından dolayı hayal kırıklığına uğradığı BAE için en önemli önceliklerden biri. AI, öncelikler arasında yer alıyor ve Körfez ülkesi, yurt içinde ve yurt dışında altyapıya büyük yatırımlar yapıyor.

AI anlaşmasının temelinde, BAE’nin önümüzdeki on yıl içinde Amerikan topraklarında 1,4 trilyon dolarlık devasa bir yatırım yapma sözü yatıyor, fakat Körfez ülkesi bu sözü somut projelere dönüştürmedi.

Bu arada ABD, yılda 500.000 adede kadar gelişmiş Amerikan yapay zeka çipini onaylamayı planladı ve bunların beşte biri Abu Dabi’nin yapay zeka devi G42’ye ayrıldı.

İlk izin grubu, BAE’nin başkentindeki bir kampüste OpenAI ile ortaklık yapan G42 için herhangi bir çip içermiyor.

Kaynaklar, ek lisansların ne zaman verileceğinin belirsiz olduğunu belirterek, bunun kısmen BAE’nin belirli yatırım planlarının nasıl gelişeceğine bağlı olacağını ekledi.

Anlaşma uyarınca, petrol zengini BAE, çip sevkiyatlarında aldığı miktarın aynısını dolar bazında yatırım olarak karşılayacak.

Körfez ülkeleri yapay zekaya büyük ilgi duyuyor ve bunu destekleyecek paraya sahip, bu da bölgeyi Nvidia ve OpenAI gibi teknoloji devleri için dünyanın en önemli pazarlarından ve finansörlerinden biri haline getiriyor. 

BAE ve Suudi Arabistan dahil Körfez ülkeleri, teknolojinin daha kapsamlı yarı iletken kontrollerine tabi olan Çin’e yönlendirilebileceği endişesiyle, 2023’ten beri ABD’nin gelişmiş yapay zeka çip sevkiyatlarına yönelik kısıtlamalarına tabi tutuluyor.

Başkan Joe Biden yönetiminde, ABD yetkilileri bu lisans onaylarını önemli ölçüde yavaşlattı, çünkü BAE dahil birçok ülkeye çip satış hacmini sınırlayan küresel bir çerçeve üzerinde çalışıyorlardı.

Trump’ın ekibinin uygulamadığı ve resmi olarak iptal edeceğini söylediği bu politika kapsamında, şirketler güvenlik taahhütleri karşılığında ulusal sınırlamaları aşabiliyordu.

Konuya yakın kaynaklar, Biden’ın ekibinin görev süresinin sonuna doğru BAE’ye çip sevkiyatı için bazı lisanslar verdiğini söyledi. Yine onun yönetimi altında, G42, Microsoft ile bir ortaklık kurdu. Bu ortaklık, büyük ölçüde Emirlikli firmanın Çinli Huawei ile ilişkisini kesme sözü vermesine dayanıyor.

Trump’ın ekibi ise daha büyük adımlar atmak istiyor. Abu Dabi veri merkezi, Trump’ın mayıs ayında Orta Doğu’ya yaptığı gezinin ardından gelen bir dizi AI duyurusundan biriydi.

Yetkililer, bu stratejinin hem ABD’ye önemli yatırımlar kazandırmak hem de Huawei gibi Çinli şirketlerin dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki yapay zeka yarışında yurtdışı müşterileri ele geçirmelerini önlemek olduğunu söylediler.

Beyaz Saray’ın yapay zeka sorumlusu David Sacks bu hafta, “Başkan Trump’ın politikası Çin’i Orta Doğu’dan dışlarken, önceki yönetimin politikası bu ülkeleri Çin’in kollarına itti,” dedi.

Huawei, BAE’deki müşterileri kazanmaya çalıştı, ancak o dönemde pek ilgi görmedi. Şirket, potansiyel müşterilere birkaç bin adet eski nesil Ascend 910B yapay zeka yongası ve Çin’de bulunan daha gelişmiş sistemlere uzaktan erişim imkanı sunuyordu.

Sacks ve diğerleri bunun ABD’nin daha hızlı hareket etmesi için bir neden olduğunu savunurken, bazı Trump yetkilileri Huawei’nin küçük ölçekli sunumunu, Çinli donanım devinin rekabet etme kapasitesinin sınırlı olduğunun kanıtı olarak gördü.

Trump’ın gezisinden önce, ABD’nin planı bir noktada yılda yaklaşık 100.000 gelişmiş AI çipini onaylamaktı. Bu daha sonra her yıl 500.000 çipe çıktı, ki bazı yetkililer, özellikle Çin ile ilgili konularda, ABD’nin karşılığında yeterince şey almadığını düşünüyor.

Bazı yetkililer, mayıs ayında imzalanan ikili anlaşmanın, Pekin ile yakın bağları olan bölgelere gönderilen çip sevkiyatları için yeterince ayrıntılı güvenlik koşulları içermediğini düşünüyordu.

Sacks daha önce, BAE’deki gelişmiş çiplerin “büyük çoğunluğunun” G42’nin ülkeye yapılan toplam sevkiyatların beşte birini alması düzenlemesine uygun olarak “Amerikan bulut şirketleri tarafından sahip olunacak ve işletilecek,” demişti.

Fakat G42 gibi yerel şirketlerin bu lisansları ne zaman ve hangi koşullar altında alabileceği hâlâ belirsizliğini koruyor.

Trump’ın gezisi sona erdikten sadece birkaç hafta sonra, Ticaret Bakanı Howard Lutnick milletvekillerine “Müttefiklerimizin, onaylı bir Amerikan veri merkezi operatörü tarafından işletilmeleri ve bu veri merkezine bağlı bulutun onaylı bir Amerikan operatörü olması koşuluyla, yapay zeka çipleri satın almalarına izin vereceğiz,” demişti.

Diplomasi

ABD, Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesini soruşturuyor

Yayınlanma

Financial Times’ın haberine göre, Singapur merkezli Megaspeed şirketi ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesiyle ABD ve Singapur makamlarının incelemesine alındı. Çinli Alibaba ile işbirliği yapan şirketin varlıkları 2023’te 33 milyon dolardan 2024’te 3 milyar dolara yükseldi.

İddiaya göre Singapur’daki şirketler ABD’nin ihracat kısıtlamaları sürerken Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş ABD yapımı Nvidia yapay zeka çiplerine erişmesine yardımcı oluyor ve bu şirketlerden Megaspeed, çiplerin Çin’e yönlendirilmiş olabileceğine yönelik soruşturmanın merkezinde.

Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Megaspeed, Çinli Alibaba ile yürüttüğü işbirliği sayesinde Nvidia’nın Asya’daki en büyük müşterilerinden biri haline geldi.

Şirketin varlıkları 2023 yılında 33 milyon dolarken 2024 yılında 3 milyar dolara yükseldi.

Megaspeed, ağırlıklı olarak Güneydoğu Asya’da kiralanan kapasiteler üzerinden bilgi işlem hizmetleri sunmak amacıyla grafik işlemciler satın almasına olanak tanıyan resmi Nvidia bulut ortağı statüsü kazandı.

Alibaba ise şirketin en büyük müşterisi oldu.

Daha önce Megaspeed’in hissedarları arasında, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile ilişkisi etrafındaki krizin merkezinde yer alan Alice Huang da vardı.

FT, Alice Huang’ın Çinli yatırımcılara Alibaba ile olan ticari bağlantılarından ve yoğun talep gören Nvidia grafik işlemcilerini temin etme imkanından bahsettiğini bildirdi.

Alice Huang, sektörel etkinliklerde Nvidia CEO’su ile düzenli olarak fotoğraflandı.

ABD makamları, Çin istihbarat servislerinin Alice Huang’ı kendi saflarına kattığından şüphelendi.

ABD makamları, 2025 yılının sonlarına doğru ihracat kısıtlamalarını delerek Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesine yardım ettiği şüpheleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.

Nvidia skandalının yankıları nereye varacak?

Singapur polisi de inceleme başlatırken, veri merkezi işletmecileri şirketle yaptıkları sözleşmeleri feshetmeye başladı.

Megaspeed, ABD ve Malezya makamlarının soruşturmalarına konu olduğunu açıkladı ancak “çiplerin yasa dışı devri veya herhangi bir hukuka aykırı faaliyetle bağlantılı ihlallere dair hiçbir kanıt tespit edilmedi” ifadesini kullandı.

Yapay zeka alanındaki şirketlere danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, Singapur’un rolünü hem ABD hem de Çin ile olan yakın ekonomik bağlarıyla açıkladı.

Hendrichs’e göre Singapur, doğrudan erişimin zorlaştığı durumlarda iki ülke arasında sıklıkla aracılık yapıyor.

Kasım ayı başında ABD medyası, ABD istihbarat servislerinin Alice Huang hakkındaki şüphelerini duyurdu.

FT’nin aktardığına göre, Alice Huang’ın Nvidia CEO’su ile romantik bir ilişkisi vardı.

Daha sonra Jensen Huang, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada sadakatsizliğini itiraf etti ve ailesinden özür diledi.

Öte yandan Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamadı.

Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası yabancı istihbarat operasyonu haberleriyle ilgili bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.

Şirket, yönetim kurulunun ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğini düşünmek için bir gerekçesi olmadığını vurguladı ancak inceleme kapsamında mevcut tüm bilgilerin değerlendirileceğini belirtti.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise ajanlaştırma suçlamalarını asılsız ve iftira niteliğinde niteleyerek reddetti.

Nvidia, Huang’ın çalışmalarına ara vermeden CEO’luk görevini sürdüreceğini açıkladı.

Bu sırada yatırımcılar, Nvidia ve yöneticisine karşı toplu dava açtı.

Yatırımcılar, Huang’ın Alice Huang ile öne sürülen bağlantısına dair bilgileri gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle davalıları suçladı.

Nvidia CEO’su Huang, “Çin casusu” ile ilişkide olduğunu kabul etti

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Trump ile Netanyahu arasında İran’a yeni harekat konusunda kavga çıktı

Yayınlanma

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun İran’a askeri harekatın yeniden başlatılması yönündeki günlük baskılarına rağmen ABD Başkanı Trump, müzakerelerin sürdüğünü belirterek yeni bir saldırının gerekli görünmediğini açıkladı. Yedioth Ahronoth gazetesi, iki liderin telefon görüşmesinde karşılıklı bağırdığını duyururken İsrail tarafı iddiaları reddetti.

ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında hafta sonu gerçekleşen telefon görüşmesinde, İran’a yönelik askeri harekatın yeniden başlatılması konusunda tartışma yaşandığı bildirildi.

Yedioth Ahronoth gazetesinin görüşme hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre konuşma, alışılmadık derecede hararetli geçti.

Kaynaklardan biri, iki lider arasında karşılıklı bağırmaların yaşandığı çok sert bir tartışmanın cereyan ettiğini aktardı.

Netanyahu’nun ofisi ise söz konusu iddiaları, “Yalan haber, tamamen saçmalık” ifadeleriyle yalanladı.

Görüşmenin yapıldığını teyit eden üst düzey bir İsrailli yetkili de temasın “kesinlikle zorlu bir görüşme olmadığını” öne sürdü.

Görüşmeye dair çelişkili açıklamalar, Netanyahu’nun yeni askeri saldırı talepleri ile Trump’ın diplomasiye yeniden alan açma eğilimi arasındaki görüş ayrılığını görünür kıldı.

Financial Times gazetesine demeç veren ve temasları yakından izleyen bir kaynak, “Netanyahu Trump’ı her gün arıyor ve savaşı yeniden başlatması için baskı yapıyor” dedi.

Aynı kaynağın aktardığına göre Beyaz Saray içinde ve dışında askeri çatışmaya karşı duran isimler bu baskıya direnmeyi sürdürüyor.

Bölge liderleri de Trump’a gerilimi artırmama ve müzakereleri önceliklendirme çağrısı yapıyor.

Netanyahu’nun baskısı, İsrail’deki seçimlerin ardından başbakanlık görevini koruma mücadelesi verdiği ve ABD’de Cumhuriyetçilerin İran savaşının da etkisiyle ara seçimlerde ağır bir yenilgiye uğradığı dönemde yoğunlaşıyor.

Financial Times, Arap liderlerin Netanyahu’nun Trump’ı yeniden savaşa ikna etme çabasından ötürü giderek daha derin bir endişe taşıdığını yazdı.

İsrail’deki iç gelişmelere hakim başka bir kaynak ise Netanyahu’nun askeri harekatın yeniden başlamasını istediğini teyit etti ancak Trump’ı ikna etmeye dönük koordineli bir baskının yürütülmediğini savundu.

Netanyahu’nun salı günü yeni Meclisin yemin törenindeki hitabı da İran başlığında Washington yönetimiyle yaşanan fikir ayrılığını ortaya koydu.

Trump yönetimi Tahran ile diplomatik bir anlaşma ihtimalini araştırmak isterken Netanyahu, İran’ın oluşturduğu nükleer tehdidin ancak bu ülkedeki iktidarın devrilmesiyle kalıcı olarak engellenebileceği görüşünü dile getirdi.

Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “İran nükleer tehdidi yeniden oluşturmaya çalışıyor. Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, Ayetullahlar rejimini devirmektir.”

İsrail Başbakanı, ülkesinin uluslararası kamuoyunun baskısına maruz kalacağını da ileri sürdü: “Yakında nükleer bir İran’ı ve bizi yok etmek isteyen terör rejiminin varlığını sürdürmesini kabul etmemiz için baskıyla karşılaşacağız.”

“Güvenlik bölgelerinde” sağladıklarını kaydettiği mevzilerden geri çekilmeleri yönünde de dış baskı beklediğini aktaran Netanyahu, bu riskleri hükümet kurma sürecine bağlayarak ulusal birlik hükümeti hedefini yineledi: “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir.”

Diğer taraftan Trump, pazartesi günü Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Beyaz Saray’da yaptığı toplantının ardından, İran’a yönelik yeni bir askeri harekatın şu aşamada zorunlu görünmediğini açıkladı.

Doha yönetiminin arabuluculuğunda Washington ile Tahran arasında yürütülen diplomatik temasların masaya yatırıldığı görüşmenin ardından Trump, “Bu aşamada askeri harekata başvurmak pek gerekli görünmüyor” dedi.

Trump, bu yaklaşımına karşın Amerikan silahlı kuvvetlerinin her türlü saldırıya hazır durumda beklediğinin altını çizdi.

Mevcut çatışmanın bitirilmesi noktasında “olumlu bir ivme” yakalandığını dile getiren Trump, İsrail’in güvenliğini garanti altına alacak bir uzlaşıya varılabileceğine inandığını belirtti.

Pazar gecesi yayımlanan CBS televizyonunun 60 Minutes programında, seçimlerin tamamlanmasının ardından İran savaşını tırmandırmayı düşünüp düşünmediği sorulan Trump, “Böyle bir niyetim yok. Bunun için herhangi bir neden olduğunu düşünmüyorum” karşılığını verdi.

Buna rağmen geçmişte İran’ı hedef alma kararının arkasında duran Trump, Tahran’ın nükleer silaha ulaşmasına izin verilemeyeceğini ve benzer şartlar altında aynı kararı tekrar alacağını ifade etti.

Trump’ın uzlaşı potansiyeline dönük iyimser tavrına karşılık ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio konuya daha temkinli yaklaştı.

Görüşmelerin seyrine ilişkin Rubio, “Bir atılımın eşiğinde olduğumuzu söyleyemem” diyerek, Tahran’ın öne sürdüğü şartlar sebebiyle müzakere sürecinin verimli ilerlemediğini bildirdi.

Rubio, İran tarafının sunduğu taleplerin “yalnızca kabul edilemez değil, bazı durumlarda ölçüsüz, gülünç ve gerçekten gerçek dışı” olduğunu ileri sürdü.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Beş AP üyesi Ukrayna’daki işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi

Yayınlanma

Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın AB Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup yazarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki gizli tesis dahil tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi.

Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın Avrupa Birliği (AB) Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup göndererek ülkedeki tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını talep etti.

Rus devlet ajansı RİA Novosti’nin ulaştığı mektupta milletvekilleri, “En üst düzey yönetiminize başvurarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki tesisin ve insan haklarının ihlal edilebileceği diğer tüm kurumların derhal kapatılmasını talep etmeye çağırıyoruz” ifadelerine yer verdi.

Mektubun yazarları, 2 Kasım’da yaşanan olaylara karışan sağlık çalışanı Valentina Molodaya ile ona refakat eden ambulans şoförü Viktor Yena’nın serbest bırakılmasını ve haklarındaki adli işlemlerin durdurulmasını istedi.

Milletvekilleri, yaşanan sürecin Avrupa Komisyonu’nun Ukrayna’da insan hakları alanında “önemli ilerleme” kaydedildiğini belirttiği 2026 AB genişleme raporuyla çeliştiğini kaydetti.

Mektupta, “Kiev yönetimini bağımsız bir soruşturma başlatmaya, ayrıca AB fonlarının bu tür uygulamaları desteklemediğini ve teşvik etmediğini garanti etmeye çağırıyoruz” vurgusu yapıldı.

Gelişmeler, 2 Kasım’da yerel halkın Kiev bölgesindeki Petropavlovskaya Borşçagovka köyünde bir evin bodrumunda tutulan kişileri kurtarmaya çalışmasıyla kamuoyunun gündemine geldi.

Bölgede güvenlik güçleri önlem alırken, gizli cezaevinin bulunduğu yere gelen sağlık görevlisi, ambulans şoförü ve bir kadının tutuklandığı, eyleme katılan diğer kişilerin ise arandığı belirtildi.

Ayrıca, Rus makamlarının Ukrayna’daki gizli işkence merkezlerinin varlığına 2014 yılından bu yana defalarca dikkat çektiği ve bir Ukraynalı gazeteciye işkence merkezlerinin adreslerini içeren bini aşkın mektup ulaştığı aktarıldı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English