Diplomasi
ABD, Nvidia’nın BAE’deki bazı satışlarını onayladı

ABD, Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) Nvidia tarafından milyarlarca dolar değerinde çip ihracatı yapılmasına onay verdi.
Bu, Amerikan yapay zeka politikasının bir şablonu olabilecek tartışmalı bir anlaşmanın uygulanmasında atılan ilk adım.
Ticaret Bakanlığı’nın Sanayi ve Güvenlik Bürosu, Bloomberg’e konuşan kaynaklara göre, mayıs ayında imzalanan ikili yapay zeka anlaşmasının şartları uyarınca Nvidia’ya ihracat lisansı verdi.
Bir ABD’li yetkili, bu onayın BAE’nin Amerikan topraklarında karşılıklı yatırım için somut planlar yapmasının ardından geldiğini söyledi. Yetkili, onaylanan çip sevkiyatlarının ve BAE’nin yatırımının kesin değerini belirtmeyi reddetti.
Bu lisanslar, Başkan Donald Trump’ın göreve gelmesinden bu yana Nvidia’nın Körfez ülkesine yapay zeka çipi satışı için verilen ilk izinler. Bu lisanslar, yaklaşık beş ay önce duyurulan, Körfez ülkesinin başkentinde bulunan ve OpenAI’ı ana kiracı olarak sayan devasa beş gigawattlık veri merkezini merkez alan anlaşmada kaydedilen somut bir ilerleme işareti.
Bu anlaşma, Washington’da önemli endişe kaynağı olmuştu. Trump yönetimi ve Kongredeki bazı yetkililer, özellikle Pekin’in önemli ticari ve ekonomik bağlar kurduğu bir yerde, ABD dışında bu kadar büyük bir tesis inşa etmenin akıllıca olup olmadığını sorgulamıştı.
İzinlerin alınması, bazı yetkililerin ABD’nin onay sürecinin yavaşlığından dolayı hayal kırıklığına uğradığı BAE için en önemli önceliklerden biri. AI, öncelikler arasında yer alıyor ve Körfez ülkesi, yurt içinde ve yurt dışında altyapıya büyük yatırımlar yapıyor.
AI anlaşmasının temelinde, BAE’nin önümüzdeki on yıl içinde Amerikan topraklarında 1,4 trilyon dolarlık devasa bir yatırım yapma sözü yatıyor, fakat Körfez ülkesi bu sözü somut projelere dönüştürmedi.
Bu arada ABD, yılda 500.000 adede kadar gelişmiş Amerikan yapay zeka çipini onaylamayı planladı ve bunların beşte biri Abu Dabi’nin yapay zeka devi G42’ye ayrıldı.
İlk izin grubu, BAE’nin başkentindeki bir kampüste OpenAI ile ortaklık yapan G42 için herhangi bir çip içermiyor.
Kaynaklar, ek lisansların ne zaman verileceğinin belirsiz olduğunu belirterek, bunun kısmen BAE’nin belirli yatırım planlarının nasıl gelişeceğine bağlı olacağını ekledi.
Anlaşma uyarınca, petrol zengini BAE, çip sevkiyatlarında aldığı miktarın aynısını dolar bazında yatırım olarak karşılayacak.
Körfez ülkeleri yapay zekaya büyük ilgi duyuyor ve bunu destekleyecek paraya sahip, bu da bölgeyi Nvidia ve OpenAI gibi teknoloji devleri için dünyanın en önemli pazarlarından ve finansörlerinden biri haline getiriyor.
BAE ve Suudi Arabistan dahil Körfez ülkeleri, teknolojinin daha kapsamlı yarı iletken kontrollerine tabi olan Çin’e yönlendirilebileceği endişesiyle, 2023’ten beri ABD’nin gelişmiş yapay zeka çip sevkiyatlarına yönelik kısıtlamalarına tabi tutuluyor.
Başkan Joe Biden yönetiminde, ABD yetkilileri bu lisans onaylarını önemli ölçüde yavaşlattı, çünkü BAE dahil birçok ülkeye çip satış hacmini sınırlayan küresel bir çerçeve üzerinde çalışıyorlardı.
Trump’ın ekibinin uygulamadığı ve resmi olarak iptal edeceğini söylediği bu politika kapsamında, şirketler güvenlik taahhütleri karşılığında ulusal sınırlamaları aşabiliyordu.
Konuya yakın kaynaklar, Biden’ın ekibinin görev süresinin sonuna doğru BAE’ye çip sevkiyatı için bazı lisanslar verdiğini söyledi. Yine onun yönetimi altında, G42, Microsoft ile bir ortaklık kurdu. Bu ortaklık, büyük ölçüde Emirlikli firmanın Çinli Huawei ile ilişkisini kesme sözü vermesine dayanıyor.
Trump’ın ekibi ise daha büyük adımlar atmak istiyor. Abu Dabi veri merkezi, Trump’ın mayıs ayında Orta Doğu’ya yaptığı gezinin ardından gelen bir dizi AI duyurusundan biriydi.
Yetkililer, bu stratejinin hem ABD’ye önemli yatırımlar kazandırmak hem de Huawei gibi Çinli şirketlerin dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki yapay zeka yarışında yurtdışı müşterileri ele geçirmelerini önlemek olduğunu söylediler.
Beyaz Saray’ın yapay zeka sorumlusu David Sacks bu hafta, “Başkan Trump’ın politikası Çin’i Orta Doğu’dan dışlarken, önceki yönetimin politikası bu ülkeleri Çin’in kollarına itti,” dedi.
Huawei, BAE’deki müşterileri kazanmaya çalıştı, ancak o dönemde pek ilgi görmedi. Şirket, potansiyel müşterilere birkaç bin adet eski nesil Ascend 910B yapay zeka yongası ve Çin’de bulunan daha gelişmiş sistemlere uzaktan erişim imkanı sunuyordu.
Sacks ve diğerleri bunun ABD’nin daha hızlı hareket etmesi için bir neden olduğunu savunurken, bazı Trump yetkilileri Huawei’nin küçük ölçekli sunumunu, Çinli donanım devinin rekabet etme kapasitesinin sınırlı olduğunun kanıtı olarak gördü.
Trump’ın gezisinden önce, ABD’nin planı bir noktada yılda yaklaşık 100.000 gelişmiş AI çipini onaylamaktı. Bu daha sonra her yıl 500.000 çipe çıktı, ki bazı yetkililer, özellikle Çin ile ilgili konularda, ABD’nin karşılığında yeterince şey almadığını düşünüyor.
Bazı yetkililer, mayıs ayında imzalanan ikili anlaşmanın, Pekin ile yakın bağları olan bölgelere gönderilen çip sevkiyatları için yeterince ayrıntılı güvenlik koşulları içermediğini düşünüyordu.
Sacks daha önce, BAE’deki gelişmiş çiplerin “büyük çoğunluğunun” G42’nin ülkeye yapılan toplam sevkiyatların beşte birini alması düzenlemesine uygun olarak “Amerikan bulut şirketleri tarafından sahip olunacak ve işletilecek,” demişti.
Fakat G42 gibi yerel şirketlerin bu lisansları ne zaman ve hangi koşullar altında alabileceği hâlâ belirsizliğini koruyor.
Trump’ın gezisi sona erdikten sadece birkaç hafta sonra, Ticaret Bakanı Howard Lutnick milletvekillerine “Müttefiklerimizin, onaylı bir Amerikan veri merkezi operatörü tarafından işletilmeleri ve bu veri merkezine bağlı bulutun onaylı bir Amerikan operatörü olması koşuluyla, yapay zeka çipleri satın almalarına izin vereceğiz,” demişti.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












