ABD, Nvidia’nın BAE’deki bazı satışlarını onayladı

ABD, Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) Nvidia tarafından milyarlarca dolar değerinde çip ihracatı yapılmasına onay verdi.

Bu, Amerikan yapay zeka politikasının bir şablonu olabilecek tartışmalı bir anlaşmanın uygulanmasında atılan ilk adım.

Ticaret Bakanlığı’nın Sanayi ve Güvenlik Bürosu, Bloomberg’e konuşan kaynaklara göre, mayıs ayında imzalanan ikili yapay zeka anlaşmasının şartları uyarınca Nvidia’ya ihracat lisansı verdi.

Bir ABD’li yetkili, bu onayın BAE’nin Amerikan topraklarında karşılıklı yatırım için somut planlar yapmasının ardından geldiğini söyledi. Yetkili, onaylanan çip sevkiyatlarının ve BAE’nin yatırımının kesin değerini belirtmeyi reddetti.

Bu lisanslar, Başkan Donald Trump’ın göreve gelmesinden bu yana Nvidia’nın Körfez ülkesine yapay zeka çipi satışı için verilen ilk izinler. Bu lisanslar, yaklaşık beş ay önce duyurulan, Körfez ülkesinin başkentinde bulunan ve OpenAI’ı ana kiracı olarak sayan devasa beş gigawattlık veri merkezini merkez alan anlaşmada kaydedilen somut bir ilerleme işareti.

Bu anlaşma, Washington’da önemli endişe kaynağı olmuştu. Trump yönetimi ve Kongredeki bazı yetkililer, özellikle Pekin’in önemli ticari ve ekonomik bağlar kurduğu bir yerde, ABD dışında bu kadar büyük bir tesis inşa etmenin akıllıca olup olmadığını sorgulamıştı.

İzinlerin alınması, bazı yetkililerin ABD’nin onay sürecinin yavaşlığından dolayı hayal kırıklığına uğradığı BAE için en önemli önceliklerden biri. AI, öncelikler arasında yer alıyor ve Körfez ülkesi, yurt içinde ve yurt dışında altyapıya büyük yatırımlar yapıyor.

AI anlaşmasının temelinde, BAE’nin önümüzdeki on yıl içinde Amerikan topraklarında 1,4 trilyon dolarlık devasa bir yatırım yapma sözü yatıyor, fakat Körfez ülkesi bu sözü somut projelere dönüştürmedi.

Bu arada ABD, yılda 500.000 adede kadar gelişmiş Amerikan yapay zeka çipini onaylamayı planladı ve bunların beşte biri Abu Dabi’nin yapay zeka devi G42’ye ayrıldı.

İlk izin grubu, BAE’nin başkentindeki bir kampüste OpenAI ile ortaklık yapan G42 için herhangi bir çip içermiyor.

Kaynaklar, ek lisansların ne zaman verileceğinin belirsiz olduğunu belirterek, bunun kısmen BAE’nin belirli yatırım planlarının nasıl gelişeceğine bağlı olacağını ekledi.

Anlaşma uyarınca, petrol zengini BAE, çip sevkiyatlarında aldığı miktarın aynısını dolar bazında yatırım olarak karşılayacak.

Körfez ülkeleri yapay zekaya büyük ilgi duyuyor ve bunu destekleyecek paraya sahip, bu da bölgeyi Nvidia ve OpenAI gibi teknoloji devleri için dünyanın en önemli pazarlarından ve finansörlerinden biri haline getiriyor. 

BAE ve Suudi Arabistan dahil Körfez ülkeleri, teknolojinin daha kapsamlı yarı iletken kontrollerine tabi olan Çin’e yönlendirilebileceği endişesiyle, 2023’ten beri ABD’nin gelişmiş yapay zeka çip sevkiyatlarına yönelik kısıtlamalarına tabi tutuluyor.

Başkan Joe Biden yönetiminde, ABD yetkilileri bu lisans onaylarını önemli ölçüde yavaşlattı, çünkü BAE dahil birçok ülkeye çip satış hacmini sınırlayan küresel bir çerçeve üzerinde çalışıyorlardı.

Trump’ın ekibinin uygulamadığı ve resmi olarak iptal edeceğini söylediği bu politika kapsamında, şirketler güvenlik taahhütleri karşılığında ulusal sınırlamaları aşabiliyordu.

Konuya yakın kaynaklar, Biden’ın ekibinin görev süresinin sonuna doğru BAE’ye çip sevkiyatı için bazı lisanslar verdiğini söyledi. Yine onun yönetimi altında, G42, Microsoft ile bir ortaklık kurdu. Bu ortaklık, büyük ölçüde Emirlikli firmanın Çinli Huawei ile ilişkisini kesme sözü vermesine dayanıyor.

Trump’ın ekibi ise daha büyük adımlar atmak istiyor. Abu Dabi veri merkezi, Trump’ın mayıs ayında Orta Doğu’ya yaptığı gezinin ardından gelen bir dizi AI duyurusundan biriydi.

Yetkililer, bu stratejinin hem ABD’ye önemli yatırımlar kazandırmak hem de Huawei gibi Çinli şirketlerin dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki yapay zeka yarışında yurtdışı müşterileri ele geçirmelerini önlemek olduğunu söylediler.

Beyaz Saray’ın yapay zeka sorumlusu David Sacks bu hafta, “Başkan Trump’ın politikası Çin’i Orta Doğu’dan dışlarken, önceki yönetimin politikası bu ülkeleri Çin’in kollarına itti,” dedi.

Huawei, BAE’deki müşterileri kazanmaya çalıştı, ancak o dönemde pek ilgi görmedi. Şirket, potansiyel müşterilere birkaç bin adet eski nesil Ascend 910B yapay zeka yongası ve Çin’de bulunan daha gelişmiş sistemlere uzaktan erişim imkanı sunuyordu.

Sacks ve diğerleri bunun ABD’nin daha hızlı hareket etmesi için bir neden olduğunu savunurken, bazı Trump yetkilileri Huawei’nin küçük ölçekli sunumunu, Çinli donanım devinin rekabet etme kapasitesinin sınırlı olduğunun kanıtı olarak gördü.

Trump’ın gezisinden önce, ABD’nin planı bir noktada yılda yaklaşık 100.000 gelişmiş AI çipini onaylamaktı. Bu daha sonra her yıl 500.000 çipe çıktı, ki bazı yetkililer, özellikle Çin ile ilgili konularda, ABD’nin karşılığında yeterince şey almadığını düşünüyor.

Bazı yetkililer, mayıs ayında imzalanan ikili anlaşmanın, Pekin ile yakın bağları olan bölgelere gönderilen çip sevkiyatları için yeterince ayrıntılı güvenlik koşulları içermediğini düşünüyordu.

Sacks daha önce, BAE’deki gelişmiş çiplerin “büyük çoğunluğunun” G42’nin ülkeye yapılan toplam sevkiyatların beşte birini alması düzenlemesine uygun olarak “Amerikan bulut şirketleri tarafından sahip olunacak ve işletilecek,” demişti.

Fakat G42 gibi yerel şirketlerin bu lisansları ne zaman ve hangi koşullar altında alabileceği hâlâ belirsizliğini koruyor.

Trump’ın gezisi sona erdikten sadece birkaç hafta sonra, Ticaret Bakanı Howard Lutnick milletvekillerine “Müttefiklerimizin, onaylı bir Amerikan veri merkezi operatörü tarafından işletilmeleri ve bu veri merkezine bağlı bulutun onaylı bir Amerikan operatörü olması koşuluyla, yapay zeka çipleri satın almalarına izin vereceğiz,” demişti.