Amerika
ABD’de enflasyon son üç senenin zirvesine çıktı

İran’daki savaşın ekonomide dalga etkisi yaratması ile birlikte ABD’de enflasyon nisan ayında %3,8’e çıkarak son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Enflasyon hızlanmaya devam ederken, bu durum Amerikalıların maaşlarını hızla eritiyor. Nisan ayı enflasyon oranı, fiyatların 2023’ten bu yana ilk kez maaş artış hızını aştığı anlamına geliyor.
Bu durum, tüketicileri zaten etkisi altına almış olan satın alma gücü krizini daha da şiddetlendirebilir.
Son iki yıldır ücret artışlarının hızı yavaşlıyor. Kasım ayında ücret artışı neredeyse %4’lük bir hızla devam etmişti.
Cuma günü açıklanan nisan ayı istihdam raporu, ücret artışının %3,6’ya gerilediğini gösterdi.
Enflasyondaki genel artış, iktisatçıların beklentileriyle uyumluydu. Aylık bazda enflasyon %0,6 arttı.
Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun (BLS) açıklamasına göre, gıda ve enerji maliyetleri hariç tutulan çekirdek enflasyon da bir önceki aya göre %0,4 arttı. Bu artış, iktisatçıların beklentilerinin üzerindeydi.
Salı sabahı itibarıyla, petrol fiyatları yıl başından bu yana %70’in üzerinde artmış ve bir galon benzinin ortalama fiyatı 4,50 dolara ulaşmıştı.
BLS yaptığı açıklamada, “Enerji endeksi nisan ayında yüzde 3,8 artarak aylık genel enflasyon artışının yüzde kırkından fazlasını oluşturdu,” dedi.
Yine de enerji fiyatlarının etkisini henüz tam olarak hissettirmemiş olabilir. Citigroup pazartesi günü müşterilerine gönderdiği notta, “Enerji maliyetlerinin çekirdek mal fiyatlarına yansımaya başlaması muhtemelen en az birkaç ay daha sürer,” dedi.
BLS ayrıca, uçak biletleri ve giyim dahil olmak üzere enerji piyasasına bağlı diğer fiyatların da bu ay yükseldiğini kaydetti. Yalnızca uçak biletleri bir yıl öncesine göre yüzde 20 arttı.
Argus verilerine göre, İran ile savaşın başlamasından bu yana jet yakıtı fiyatları yüzde 60 arttı.
Buna karşılık, Delta Air Lines, United Airlines ve Southwest dahil olmak üzere bir dizi havayolu şirketi bagaj ücretlerini artırdı. Bazı uluslararası havayolu şirketleri de bilet fiyatlarına ek ücretler uyguladı.
ABD Posta Servisi, nisan ayında artan yakıt maliyetlerini telafi etmek için “sınırlı süreli fiyat değişikliği” uyguladı.
Salı günkü rapor, “evde tüketilen gıda” veya market fiyatları gibi diğer kategorilerin nisan ayında %0,7 arttığını, ulaşım dahil hizmetlerin ise bir önceki aya göre %0,5 arttığını gösterdi.
Market fiyatlarındaki artış, son dört yılın en yüksek seviyesi oldu.
Fakat bu, tüketiciler için her açıdan kötü bir haber değildi. Yeni araç, tıbbi bakım, sağlık sigortası ve iletişim kategorilerinde fiyatlar hafifçe düştü. İkinci el araç fiyatları ay içinde sabit kaldı ve araç bakım fiyatları da hafifçe geriledi.
Amerika
ABD’de idam cezasına destek 55 yılın en düşük seviyesine geriledi

Gallup anketine göre ABD’de hüküm giymiş katiller için idam cezasına verilen destek son 55 yılın en düşük düzeyine geriledi. Ankete katılan yetişkinlerin yüzde 49’u idam cezasını desteklerken yüzde 45’i uygulamaya karşı çıktı ve destek oranı 1971’den bu yana ilk kez yüzde 50’nin altına indi.
Amerikalılar arasında idam cezasına verilen destek son 55 yılın en düşük seviyesine geriledi.
Gallup anketi, ABD’li yetişkinlerin yüzde 49’unun hüküm giymiş katiller için idam cezasını desteklediğini, yüzde 45’inin ise buna karşı çıktığını ortaya koydu.
Gallup, ölüm cezasına desteğin yüzde 50’nin altına en son 1971 yılında düştüğünü ve o dönem de oranın yüzde 49 olduğunu açıkladı.
Bin 200 yetişkinin katıldığı Gallup anketi 1 ile 19 Ekim tarihleri arasında düzenlendi ve artı ya da eksi dört yüzdelik puan hata payı taşıyor.
Anket çalışması, Tennessee eyaletinde hüküm giymiş katil Christa Pike’ın zehirli iğneyle gerçekleştirilen infazının başarısızlıkla sonuçlanmasından bir gün sonra başladı.
Ölümcül dozda pentobarbitalden sağ kurtulan Pike, kritik durumda hastaneye kaldırıldı.
Daha sonra hapishaneye geri gönderilen Pike, yakın zamanda yaptığı açıklamada sürekli ağrı çektiğini söyledi.
İdam Cezası Bilgi Merkezine göre Pike, ölümcül dozda infaz ilaçları enjekte edildikten sonra hayatta kalan tek mahkum konumunda.
ABD İdam Cezasını Sona Erdirme Kampanyası Direktörü Laura Porter, anketin ülkenin “idam cezası konusundaki kamuoyu görüşünde çok önemli bir dönüm noktasında” olduğunu gösterdiğini belirtti.
Porter, “Amerikalılar son dönemdeki başarısız infazların yanı sıra bir infazın canlı yayınlanması önerisi karşısında dehşete düştü” dedi.
Porter sözlerini şöyle sürdürdü: “Aynı zamanda hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat valiler giderek artan bir hızla af kararları veriyor. İdam cezası gerçek yüzüyle, yani tam bir başarısızlık olarak görülüyor.”
ABD Başkanı Donald Trump, askeri üste toplu silahlı saldırı düzenlemekten hüküm giyen bir kişinin kurşuna dizilerek infaz edilmesini canlı yayınlamaya yönelik tartışmalı planı yakın zamanda iptal etti.
Kaliforniya Valisi Gavin Newsom bu ay eyaletteki tüm idam cezalarını müebbet hapse çevirdiğini duyurdu ve bu adım 500’den fazla mahkumu etkileyecek.
Gallup, 50 yaşın üzerindeki Amerikalıların çoğunluğunun hüküm giymiş katiller için idam cezasını destekleme eğiliminde olduğunu, daha genç Amerikalıların ise buna karşı çıktığını kaydetti.
Kuruluş, Cumhuriyetçilerin yüzde 73’ünün, bağımsızların yüzde 50’sinin ve Demokratların yalnızca yüzde 28’inin idam cezasını desteklediğini aktardı.
ABD’de bu yıl tamamı zehirli iğneyle olmak üzere 35 infaz gerçekleştirildi.
ABD’nin 50 eyaletinin 23’ünde idam cezası kaldırılırken Kaliforniya, Oregon ve Pennsylvania’dan oluşan diğer üç eyalette moratoryum uygulanıyor.
Teksas’taki Fort Hood’da 2009 yılında El Kaide’den esinlenen saldırıda 13 kişiyi vurarak öldüren ordu psikiyatristi Nidal Hasan’ın 3 Aralık’ta askeri üste kurşuna dizilerek idam edilmesi planlanıyor.
Amerika
Amerikalıların kredi kartı borcu rekor seviyeye ulaştı

New York Fed tarafından yayınlanan yeni bir rapora göre, Amerikalıların kredi kartı borçları üçüncü çeyrekte 1,29 trilyon dolarla rekor seviyeye ulaştı.
Kredi kartı ödemelerinde gecikme, zor durumda olan hanehalklarını ücretler, kredi notu düşüşü ve giderek pahalılaşan borçlanma döngüsüne hapsedebilir.
En son rakamlar, ülke genelinde gecikme oranlarında iyileşme görülse de, mali sıkıntıların düşük gelirli topluluklarda yoğunlaştığını gösteriyor.
Tüketici kredi kartı bakiyeleri üçüncü çeyrekte 22 milyar dolar arttı ve bu %1,7’lik bir artış anlamına geliyor. Bu rakam, bir yıl öncesine göre 52 milyar dolar daha yüksek.
Rakamlar enflasyona göre düzeltilmedi; bu da artışın bir kısmının, reel anlamda daha fazla borçlanma değil, fiyat artışlarını yansıttığı anlamına geliyor olabilir.
Mortgage kredileri, öğrenci kredileri ve otomobil kredileri dahil olmak üzere toplam hanehalkı borcu, üçüncü çeyrekte 334 milyar dolar artarak 19,1 trilyon dolarlık rekor seviyeye ulaştı.
Bu toplam rakam, pandemiden hemen önceki 2019 yılına kıyasla 5 trilyon dolar artış gösterdi.
Ciddi gecikmeye düşen kredi kartı bakiyelerinin sayısı azalıyor; bu durum, Amerikalıların ödemelerini düzenli olarak yapma kabiliyetinde bir miktar iyileşme olduğuna işaret ediyor.
Kredi kartı borçlarının ciddi gecikmeye düşme oranı üçüncü çeyrekte %6,9’a geriledi. Fakat bu oran, pandemi öncesinde kaydedilen %5,2’nin hâlâ belirgin bir şekilde üzerinde bulunuyor.
Salı günü New York Fed tarafından yayınlanan ayrı bir rapora göre, düşük gelirli mahallelerde yaşayan Amerikalılar, daha varlıklı kesime kıyasla kredi kartı ödemelerini yerine getirmekte daha fazla zorluk çekiyor.
Tüm mahalle gelir gruplarında gecikme oranları salgın öncesi seviyelerin üzerinde seyrediyor; en zengin ve en yoksul bölgeler arasındaki fark ise 2022’den bu yana artıyor.
En düşük gelirli mahallelerde, geçtiğimiz yıl kredi kartı bakiyelerinin %10,3’ü ciddi gecikmeye girdi.
Bu oran, en zengin mahallelerde görülen %4,4’lük oranın iki katından fazlasına denk geliyor.
TransUnion’ın 3. çeyrek analiz raporuna göre, borçlu başına ortalama kredi kartı bakiyesi şu anda 6.678 dolar.
Fed’in raporuna göre, 30 yaşın altındaki borçlular arasında, kredi kartı borçlarının en az 90 gün gecikmeye girme oranı en yüksek seviyedeydi.
Demokratlar, ara seçimleri fiyatları düşüreceklerine söz vererek kazandılar fakat seçmenlerin hane bütçelerinde gerçekten hissedebilecekleri bir rahatlama sağlamak, yerine getirilmesi zor bir hedef olacak.
Amerika
ABD Senatosunda Trump bağlantılı kripto projelerine soruşturma

ABD Senatosu Soruşturmalar Daimi Alt Komisyonunun Demokrat üyesi Richard Blumenthal, olası mali usulsüzlük ve çıkar çatışması soruşturmaları kapsamında Binance, Tether ve Başkan Donald Trump ile bağlantılı kripto projelerinden 4 Ocak 2027’ye kadar belge talep etti.
ABD Senatosu Soruşturmalar Daimi Alt Komisyonunun (PSI) kıdemli Demokrat üyesi Richard Blumenthal, olası mali usulsüzlük ve çıkar çatışması soruşturmaları kapsamında kripto para borsası Binance, Tether şirketi ve Başkan Donald Trump ile bağlantılı kripto projelerinden belge talep etti.
Söz konusu belgelerin 4 Ocak 2027 tarihine kadar teslim edilmesi istendi.
Senatörler, talebin reddedilmesi halinde zorlayıcı tedbirlere başvurma uyarısı yaptı.
Belge talebi gönderilen kuruluşlar arasında Başkan Trump’ın ailesiyle bağlantılı World Liberty Financial ve Fight Fight Fight LLC de yer alıyor.
Blumenthal, söz konusu kuruluşların federal ceza soruşturması altındaki yabancılarla işlem yapmış, yabancı hükümetlerden yatırım çekmiş ve kamu etiği kurallarını ihlal etmiş olabileceğine dair haberler üzerine Mayıs 2025’te faaliyetlerini incelemeye başlamıştı.
Özellikle 2026 yılında, Abu Dabi kraliyet ailesine yakın kişilerin World Liberty Financial hisselerinin yüzde 49’unu 500 milyon dolara satın almak üzere Trump ailesiyle anlaşma imzaladığı ortaya çıkmıştı.
ABD Başkanı ve oğullarının Eylül 2024’te kurduğu şirket, WLFI adlı bir token piyasaya sürdü.
Resmi raporlara göre Trump, yalnızca bu tokendan 800 milyon dolar kazandı.
Diğer taraftan kripto analiz şirketi Nansen, 1,48 milyon kripto cüzdanını takip ederek yaptığı hesaplamada, Ocak 2025’te piyasaya sürülmesinin ardından bu tokena yatırım yapanların yaklaşık üçte ikisinin zarar ettiğini belirledi.
Pek çok bireysel yatırımcı alımlar için birkaç bin dolar harcarken, en büyük yatırımcılar milyonlarca dolar yatırdı.
Ayrıca Trump, yemin töreninden önce 17 Ocak 2025’te kendi memecoin’i olan TRUMP’ı çıkardı.
Üç gün içinde değeri 10,6 kat artan kripto paranın piyasa değeri zirve noktasında 15 milyar dolara ulaştı.
Ancak bu üç günün ardından fiyat düşüşe geçerek yüzde 97 oranında geriledi.
Trump, mal beyanında bu memecoin’lerin satışından 635 milyon dolar gelir elde ettiğini bildirdi.
Blumenthal, Temmuz 2026’da Başkan’ın 1,4 milyar dolar kazandığı aile kripto projeleri hakkında kamuya açık oturumlar düzenledi.
Bu oturumlarda TRUMP memecoin yatırımcılarının kayıpları da ele alındı.
Kripto para borsası Binance ve en büyük sabit kripto para (stablecoin) USDT’yi ihraç eden Tether şirketi ise Trump yönetimiyle yaptıkları anlaşmalar nedeniyle inceleniyor.
Milletvekilleri, borsanın World Liberty Financial ile yürüttüğü işbirliği sebebiyle çıkar çatışmasından şüphelendi.
Daha önce bir grup senatör, Binance kurucusu Changpeng Zhao’nun Başkan tarafından affedilme koşullarının incelenmesini talep etmişti.
Öte yandan The New York Times gazetesi daha önce yayımladığı bir haberde, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Amerikan yapay zeka çiplerine erişim sağlamasının, BAE’li bir kuruluşun World Liberty Financial’ın çıkardığı USD1 sabit kripto parası aracılığıyla Binance’e yaptığı 2 milyar dolarlık yatırımla aynı zamana denk geldiğini bildirmişti.
Bu anlaşma, dolaşımdaki token hacmini hızla artırırken, Trump’ın şirketinin USD1 rezervlerinin tutulduğu devlet tahvillerinin faizlerinden gelir elde etmesine olanak tanıdı.
Trump ise söz konusu haberi iftira olarak nitelendirmişti.
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir








