ABD’de hükümetin kapanması dördüncü haftasına girdi

ABD’de federal hükümetin faaliyetlerini durduran bütçe krizi 22’nci gününe girdi. Bu krizle birlikte Başkan Donald Trump, toplam 57 günle ABD tarihinde en uzun süreli hükümet kapatma rekorunu kırdı. Bütçe anlaşmazlığı nedeniyle 1,4 milyon memur maaş alamazken, krizin ekonomiye olumsuz etkileri de artıyor.

Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) federal hükümetin faaliyetlerini durduran bütçe krizi dördüncü haftasına girerken, kapatma 22’nci gününe ulaştı.

Bu süreyle birlikte Başkan Donald Trump, görev dönemindeki kesintilerin toplamıyla ABD tarihinin en uzun süreli hükümet kapatma rekorunu kırmış oldu.

Trump yönetimi altında federal hükümet ilk kez 2018 yılında 36 gün kapalı kalmıştı.

1 Ekim’de başlayan mevcut krizin 22 gündür devam etmesiyle, Cumhuriyetçi başkan döneminde hükümetin çalışmadığı toplam gün sayısı 57’ye yükseldi.

Önceki rekor, 56 günle Demokrat Partili eski başkan Jimmy Carter’a aitti.

1,4 milyon memur maaşsız kaldı

Hükümetin kapalı olduğu süre boyunca yalnızca hayati hizmetleri yürüten doktorlar, askerler ve güvenlik görevlileri gibi personel görevlerine devam ediyor.

Başkan, Kongre üyeleri ve bazı üst düzey kamu görevlileri de görevlerinin başında. Buna karşın yaklaşık 1,4 milyon federal çalışan ya ücretsiz izne ayrıldı ya da maaşları ödenmeden çalışmayı sürdürüyor.

Washington yönetimi ayrıca, çoğunluğu Hazine, Sağlık ve Sosyal Hizmetler, Eğitim, Konut ve Kentsel Kalkınma bakanlıklarından olmak üzere 4 bin 100 kamu çalışanını kalıcı olarak işten çıkarmayı planlıyor.

Oxford Economics tarafından yapılan hesaplamalara göre hükümetin kapalı kalması, ABD’nin ekonomik büyümesini her hafta yüzde 0,1 ila 0,2 puan yavaşlatıyor.

Krizin üç ay sürmesi halinde Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) büyüme oranının yüzde 1,2 ila 2,4 arasında düşebileceği öngörülüyor.

Krizin temelinde bütçe anlaşmazlığı var

ABD’de mali yıl her ekim ayında başlıyor ancak bu yıl Demokratlar ve Cumhuriyetçiler bütçe yasası üzerinde uzlaşma sağlayamadı.

Kongre yeni bütçeyi zamanında kabul edemediği için federal yasalar uyarınca hükümet kurumlarının harcama yapması yasaklandı ve memurlar zorunlu izne gönderildi.

Krizin temelinde Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasındaki bütçe anlaşmazlığı yatıyor.

Demokratlar, “Obamacare” olarak bilinen sağlık sigortası programı kapsamındaki sübvansiyonların korunmasını talep ederken, Cumhuriyetçiler “Medicaid” programındaki harcamaların kısılmasını istiyor.

Son yedi yıldır ilk kez tam kapsamlı bir hükümet kapatma yaşanıyor.

Önceki yıllarda Kongre, geçici bütçeler kabul ederek hükümetin faaliyetlerini birkaç aylığına sürdürmesini sağlıyordu.

Fakat bu yıl taraflar geçici bütçe tasarısında uzlaşamadı. Yasanın kabulü için 60 oy gerekirken, Cumhuriyetçilerin Senato’daki sandalye sayısı 53’te kalıyor.

ABD’de önceki kapanmalar

Mevcut bütçe sistemi 1976’da yürürlüğe girdiğinden bu yana ABD’de toplam 22 kez hükümet kapatıldı. İlk kapatma aynı yıl, Cumhuriyetçi Başkan Gerald Ford döneminde yaşandı.

Ford, sağlık ve sosyal harcamaları fazla bulduğu gerekçesiyle bütçeyi veto etmişti.

Ford’u takip eden Demokrat Başkan Jimmy Carter döneminde ise hükümet beş kez kapatıldı ve bu kesintiler toplamda 56 gün sürdü. Bu krizlerin üçünde Kongre, düşük gelirli kadınların Medicaid kapsamında kürtaj masraflarının hangi durumlarda karşılanacağı konusunda anlaşamadı.

Uzun müzakerelerin ardından yalnızca tecavüz ve ensest vakalarında masrafların karşılanmasına izin verildi. Carter ayrıca 1978’de nükleer uçak gemisine ayrılan fonu veto etti.

1979’da ise Kongre, hem milletvekili maaşlarını hem de kürtaj finansmanını tartıştıktan sonra anlaşmaya vardı.

Cumhuriyetçi Ronald Reagan döneminde hükümet sekiz kez kapandı ve toplam süre 14 gün oldu. İlkinde başkan bütçe kesintilerini yetersiz bulurken, ikincisinde Kongre zamanında anlaşamadı.

Sonraki kapatmaların nedenleri arasında eğitim bütçesi, Suriye ve El Salvador’a dış yardımlar, suçla mücadele ve su projeleri yer aldı.

Son kriz ise Reagan yönetiminin Nikaragua’daki muhalif harekete mali destek sağlaması konusundaki anlaşmazlık nedeniyle yaşandı.

Cumhuriyetçi George H. W. Bush döneminde hükümet yalnızca bir kez, Ekim 1990’da kapandı. Bush, bütçeye mali açık azaltıcı tedbirler eklenene kadar yasayı imzalamayı reddetmişti.

Demokrat Bill Clinton döneminde ise iki kez hükümet kapatıldı. Clinton, Kasım 1995’te Medicare programı prim artışlarını içeren bütçeyi veto etti.

Aralık ayında ise Kongre, bütçenin dengelenmesi için kullanılan ekonomik tahminler üzerinde uzlaşamayınca hükümet yeniden kapandı.

Cumhuriyetçi George W. Bush döneminde ise hükümet faaliyetleri hiç durmadı.

21’inci yüzyıldaki ilk hükümet kapatma, Demokrat Barack Obama döneminde 2013’te gerçekleşti.

İki parti, düşük gelirli Amerikalılara sigorta erişimini kolaylaştıran Obamacare reformunun finansmanı konusunda anlaşamadı. Joe Biden başkanlığında ise şu ana kadar böyle bir kesinti yaşanmadı.

Trump döneminde iki kez hükümet kapandı

Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminde iki kez hükümet kapatma kararı alındı. 9 Şubat 2018’deki ilk kapatma yalnızca beş saat sürdü ve taraflar göç politikası önlemleri üzerinde anlaşamadı.

İkincisi ise yıl sonunda, Meksika sınırına örülmesi planlanan duvarın finansmanı konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle gerçekleşti.