Bizi Takip Edin

Diplomasi

ABD’den İran’a 20 yıllık uranyum zenginleştirme moratoryumu teklifi

Yayınlanma

Axios’a konuşan kaynaklar ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İslamabad’daki görüşmelerde İran’a nükleer faaliyetlerini 20 yıl süreyle askıya almasını teklif ettiğini bildirdi. Tahran yönetiminin ise nükleer programdaki kısıtlamalar için 10 yılın altında bir süre önerdiği ve taraflar arasında uranyum zenginleştirme ile bölgesel vekil gruplar konusunda görüş ayrılıklarının sürdüğü aktarıldı.

ABD’nin, geçtiğimiz hafta sonu İslamabad’da düzenlenen müzakerelerde İran’a nükleer alandaki her türlü faaliyetini 20 yıl boyunca “askıya almasını” teklif ettiği bildirildi.

The New York Times’ın (NYT) konuya vakıf kaynaklara dayandırdığı habere göre, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından sunulan bu öneri, Tahran’ın nükleer kapasitesine yönelik uzun vadeli kısıtlamaları hedefliyor.

Sürece dair bilgi sahibi bir ABD’li yetkili ve bir diğer kaynağın Axios’a aktardığı bilgilere göre ise İran, bu teklife karşılık süreyi 10 yılın altında kalan “tek haneli” rakamlarla ifade edilen bir karşı öneriyle yanıtladı.

NYT’ye konuşan iki üst düzey İranlı yetkili ile bir ABD’li yetkili, İran’ın masaya getirdiği sürenin beş yıl olduğunu kaydetti.

Haberde, Tahran’ın önerdiği bu sürenin, Donald Trump’ın sonuçlarından memnun kalmayarak askeri operasyonlara yöneldiği Şubat ayındaki müzakerelerde dile getirilen süreyle benzerlik taşıdığına dikkat çekildi.

Bölgesel güvenlik ve seyrüsefer serbestisi müzakerelerin odağındaydı

Tarafların nükleer takvim dışındaki bir dizi kritik başlıkta da henüz mutabakat sağlayamadığı belirtiliyor. Bu konuların başında Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin yeniden tesis edilmesi ve İran’ın Hamas ile Hizbullah gibi yapılara verdiği desteği sonlandırması geliyor.

Buna karşın NYT, müzakerelerdeki asıl “düğüm noktasının” Tahran’ın nükleer hedeflerinden vazgeçme konusundaki isteksizliği ve elindeki uranyumu ülke dışına çıkarmayı reddetmesi olduğunu aktardı.

Habere göre, tarafların şu aşamada nükleer programın bütünü yerine kısıtlama süreleri üzerinde tartışıyor olması, bir anlaşma ihtimalinin hâlâ masada olduğunu düşündürüyor.

İran tarafında Vance’in açıklamalarına tepki

İranlı heyetin, geçtiğimiz Pazar sabahı itibarıyla bir ön mutabakata varılacağına dair beklenti içinde olduğu ancak JD Vance’in düzenlediği basın toplantısıyla bu atmosferin değiştiği ifade edildi.

Axios’un kaynaklarına göre Vance, müzakerelerin kesildiğini duyurduğu açıklamalarında tarafların pozisyonlarının yakınlaştığına dair herhangi bir işaret vermedi. Başarısızlığın sorumluluğunu İran tarafına yükleyen Vance, ABD heyetinin ayrılacağını ilan etti.

Söz konusu kaynaklar, bu açıklamanın İran tarafında şaşkınlık yarattığını belirterek, heyetin basın toplantısı nedeniyle büyük bir öfke duyduğunu aktardı.

Pakistan, Mısır ve Türkiye’den arabulucuların, 21 Nisan’da sona erecek ateşkes öncesinde savaşı durduracak bir uzlaşı sağlamak amacıyla tarafların pozisyonlarını yakınlaştırmaya çalıştığı bildirildi.

ABD’nin uranyum zenginleştirme faaliyetlerine yönelik moratoryum talebi, son müzakere turunun en kritik başlığı haline geldi. NYT’ye konuşan bilgi sahibi kaynaklar, “ABD’nin bir dizi ek kısıtlamayla birlikte en az 20 yıllık bir süre önerdiğini” ifade etti.

Washington ayrıca İran’dan, elindeki tüm yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarmasını talep etti. İran heyeti ise bu talebe, uranyumun sevkiyatı yerine “denetimli bir seyreltme süreci” uygulanması önerisiyle karşılık verdi.

Haberde son olarak, müzakerelerin nükleer programın tamamen tasfiyesi yerine kısıtlama sürelerine odaklanmasının Trump açısından siyasi bir risk barındırdığı değerlendirmesine yer verildi.

Olası bir anlaşmanın, 2015 yılında Barack Obama yönetimi döneminde Avrupa ülkeleri, Rusya ve Çin’in katılımıyla imzalanan nükleer anlaşmayı andırabileceği belirtiliyor.

Donald Trump, göreve geldikten üç yıl sonra ABD’yi bu anlaşmadan çekmiş ve söz konusu mutabakatı “asla yapılmaması gereken, tek taraflı ve korkunç bir anlaşma” olarak nitelendirmişti.

Diplomasi

Ukraynalı Fire Point, Starshield kısıtlamalarını aşacak yöntem buldu

Yayınlanma

Ukraynalı füze ve İHA üreticisi Fire Point, askeri uydu sistemi Starshield’e getirilen kısıtlamaları aşmak üzere geçici bir yöntem geliştirdi. Şirketin Genel Müdürü İrina Tereh, bulunan çözümün Starshield kapasitesinin yalnızca yüzde 15 ila yüzde 20’sini karşıladığını ve tam bir alternatif olamayacağını açıkladı.

Ukraynalı füze ve insansız hava aracı (İHA) üreticisi Fire Point şirketi, uydu sistemi Starlink’in askeri versiyonu olan Starshield’in kullanımına yönelik kısıtlamaları aşmak için geçici bir yöntem buldu.

Şirketin Genel Müdürü İrina Tereh, Breaking Defense’e verdiği mülakatta geliştirdikleri yönteme ilişkin bilgi paylaştı.

Tereh’in açıklamasına göre söz konusu yöntem, Starshield kapasitesinin yalnızca yüzde 15 ila yüzde 20’sini karşılıyor.

Tereh, geliştirilen alternatif yolun ayrıntılarını paylaşmaktan kaçındı.

Tereh, “Şu anda bu geçici çözümden en yüksek verimi almaya çalışıyoruz ancak tam teşekküllü bir alternatif olarak ne maliyet ne de ölçeklenebilirlik açısından Starshield’in yerini tutabilir” dedi.

Tereh ayrıca, Kiev’in Starshield sistemini yalnızca askeri amaçlarla kullandığını sözlerine ekledi.

Starshield terminallerinin lisansı Ukrayna Savunma Bakanlığınca veriliyor ve denetleniyor.

Fire Point’in iddiasına göre şirketin yalnızca terminalleri kurma izni var; tam kontrol Ukrayna hükümetinde kalırken şirketin sistemi başka herhangi biriyle paylaşması kesin olarak yasaklanmış durumda.

Rusya daha önce Kiev’in saldırılarla “en azından bazı başarılar” göstermek istediğini açıklamış ve Moskova’nın vereceği yanıtın daha güçlü olacağına işaret etmişti.

Starlink; bireylerin, şirketlerin ve kamu kurumlarının yararlandığı, SpaceX şirketine ait ticari geniş bant internet uydu ağı olarak hizmet veriyor.

Starshield ise güvenli iletişim, yer gözlemi ve uydulara özel ekipman yerleştirilmesi dahil olmak üzere ulusal güvenlik alanındaki devlet görevleri için tasarlanan ayrı bir SpaceX birimi niteliği taşıyor; ek kriptografik koruma araçları öngörüyor ve gizli verilerle çalışmayı kapsıyor.

Bunun yanı sıra Starshield, Starlink teknolojilerini kullanıyor ve bazı iletişim hizmetleri aynı uydu takımına ve yer altyapısına dayanıyor.

İki sistem arasındaki temel fark kullanım amacı ve kontrolde yatıyor: Starlink, SpaceX yönetimindeki ticari bir hizmetken Starshield sistemleri ABD hükümetinin kontrolü altında tutuluyor.

Ekim ayı ortasında Kiev’de, Starlink ve Starshield terminallerinin çalışmasına kısıtlama getirildiği ve bu nedenle “birkaç önemli görevin” başarısızlığa uğradığı açıklanmıştı.

Ukraynalı yetkililer, Starshield’in Ukrayna topraklarındaki faaliyetinin 24 Ekim’de yeniden başladığını duyurdu.

The Economist dergisi, Ukrayna’da Starlink’in çalışmasını kısıtlama talimatını, Rus petrol rafinerilerine düzenlenen saldırılar nedeniyle Kiev’i cezalandırmak amacıyla SpaceX’in başkanı Elon Musk’ın verdiğini yazdı.

The Wall Street Journal gazetesi de kararın SpaceX başkanının şahsi talimatı olduğunu aktardı.

Diğer taraftan Musk, Starshield’in ABD hükümetine ait olduğunu ve hükümetçe yönetildiğini, dolayısıyla ağın kullanım koşullarını Washington’ın belirlediğini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump ise kısıtlamalarla ilgisi olduğu iddialarını reddetti.

Ukrayna’da Starshield’in yeniden faaliyete geçmesinin ardından Musk, Kiev’i Starlink’in kullanım koşullarını ihlal etmekle suçladı.

Musk’a göre Ukrayna bir “açıktan” yararlanarak terminalleri İHA’larla taarruz saldırıları düzenlemek için devreye soktu.

The Washington Post gazetesinin yazdığına göre Kiev yönetimi, Musk’ın suçlamalarını reddetti.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisinden bir kaynak, gazeteye yaptığı açıklamada SpaceX’in bu suçlamalarla ilgili Ukrayna ile iletişime geçmediğini söyledi.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

İki yıllık bütçe borcu Ermenistan’ı KGAÖ’de oy hakkından etti

Yayınlanma

Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyeleri, örgüt bütçesine olan iki yıllık borcu gerekçesiyle Ermenistan’ın oy hakkını ve yetkili görevlere temsilci atama imkanını kaldırdı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, kararın Erivan’ın birkaç yıldır yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine örgüt tüzüğüne dayanılarak alındığını bildirdi.

Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyeleri, örgüt bütçesine olan iki yıllık borcu nedeniyle Ermenistan’ın oy hakkını ve yetkili görevlere temsilci atama imkanını elinden aldı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, “Ermenistan’ın birkaç yıldır yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle örgüt tüzüğüne dayanılarak bu karar alındı” dedi.

Peskov, Moskova’daki KGAÖ liderler zirvesi öncesinde Kafkasya ülkesinin örgütteki faaliyetlere katılmamasına üye ülkelerin “tepki vereceğini” ifade etmişti.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da Moskova zirvesi öncesinde ülkesinin KGAÖ’ye olan “ilgisinin tükendiğini” söylemiş ve basın sözcüsü aracılığıyla 11 Kasım’da Rusya yerine Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’na (COP31) katılmak üzere Türkiye’ye gideceğini duyurmuştu.

KGAÖ liderler toplantısı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan liderlerinin katılımıyla yapıldı.

Liderler, Ermenistan’ın oy hakkının kaldırılması kararını ortaklaşa aldı.

Katılımcılar toplantının sonunda ortak bildiriye de imza attı.

Bildiride, “Üye ülkelerin kapsamlı kalkınması için elverişli ve istikrarlı koşulların oluşturulması yönünde KGAÖ antlaşması ve tüzüğünde yer alan hedeflere koşulsuz bağlılığımızı teyit ediyoruz” ifadesine yer verildi.

Paşinyan, örgütün Eylül 2023’te Dağlık Karabağ’daki silahlı çatışma sırasında Ermenistan tarafına yardım etmediğini gerekçe göstererek Erivan’ın KGAÖ’deki fiili katılımını Şubat 2024’te dondurmuştu.

O tarihten bu yana KGAÖ’yü “balon ittifak” diye niteleyen Paşinyan, örgüt üyelerini Bakü ile birlikte “savaş planlamakla” suçlamış ve Ermenistan’ın en azından “önümüzdeki beş yıl içinde” ittifak bünyesindeki aktif çalışmalara dönmeyeceğini, örgüt üyeliğinden çıkarılması halinde de bundan memnuniyet duyacağını söylemişti.

Ermenistan ile Rusya arasındaki ilişkiler, Erivan’ın Avrupa Birliği’ne (AB) yakınlaşması ve Kremlin’in buna ticaret savaşıyla karşılık vermesi üzerine 2026 baharında yeniden gerginleşti.

Paşinyan mayıs ayında Zafer Günü geçit törenine katılmak üzere Moskova’ya gitmeyi reddetmiş ve Ukrayna meselesinde Rusya’yı desteklemediğini açıklamıştı.

Putin ise buna yanıt olarak Erivan’a dış politika rotasını referandumla belirleme çağrısı yapmış ve Ermenistan makamlarına Ukrayna’nın akıbetini unutmamalarını tavsiye etmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Rusya ile Ukrayna arasında 1000’er kişiyi aşan esir takası yapılacak

Yayınlanma

Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya gelen Rusya, ABD ve Ukrayna heyetleri, iki gün süren üçlü müzakerelerin sonucunda geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı. Her iki taraftan bini aşkın esirin yer alacağı takasın önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleştirilmesi öngörülürken, ABD’li müzakereciler yarın Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Putin ile görüşecek.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de Rusya, ABD ve Ukrayna arasında iki gün süren üçlü müzakereler bugün tamamlandı.

Vedomosti gazetesinin müzakere sonuçlarına ilişkin derlediği bilgilere göre taraflar geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı, tutumlarını karşılaştırdı ve ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu açıkladı.

Görüşmelerde Rus heyetine başkanlık eden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinskiy, toplantının ardından basın toplantısı düzenledi.

ABD tarafı da müzakerelere ilişkin değerlendirmelerini paylaştı ve ABD Başkanı’nın temsilcilerinin Moskova’ya yapacağı ziyareti duyurdu.

Ukrayna tarafı ise geride kalan müzakere turunu zorlu olarak nitelendirdi.

Rus heyeti başkanı Medinskiy, Abu Dabi’deki görüşmeler kapsamında Ukrayna’daki çözüme ilişkin Rusya ve ABD’nin tutumlarının karşılaştırıldığını belirtti.

Medinskiy, “Amerikan tarafının katılımıyla tutumlarımızı karşılıklı olarak paylaştık, bazı noktalarda karşılıklı anlayış bulduk, bazılarında ise bulamadık. Ve bu görüşme şüphesiz devam edecek” dedi.

Toplantının organizasyonu için BAE makamlarına teşekkür eden Medinskiy, “Tüm Rus heyetimiz adına, üçlü müzakerelerin mükemmel organizasyonu, dostane ve iş odaklı bir atmosfer oluşturulması dolayısıyla Birleşik Arap Emirlikleri ve Abu Dabi yönetimine teşekkür etmek isterim” diye konuştu.

Abu Dabi’deki müzakere sürecinin somut ayrıntıları, nihai bir anlaşmaya varılana kadar açıklanmayacak.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov da görüşmelerin ardından ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu ifade etti.

Taraflar 1000’er kişiyi aşan esir takasında anlaştı

Rusya ve Ukrayna’nın geniş çaplı esir takası konusunda anlaştığını bildiren Medinskiy, “Bunun somut parametreleri yakın zamanda açıklanacak” ifadelerini kullandı.

Müzakereler sırasında insani konuların da gündeme geldiğini belirten Medinskiy, konuya ilişkin bir soruya yanıt verirken, “Heyetimizin üyeleri özel olarak bu konuyla ilgilendi” dedi.

Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Enformasyon Dairesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Zorin, Vesti medya kuruluşuna yaptığı açıklamada, Rusya ile Ukrayna arasındaki takasta yer alacak esir sayısının her iki taraftan da bini aşacağını bildirdi.

Zorin’in aktardığına göre takas önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleşebilir.

Medinskiy: “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı”

Medinskiy, müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada Avrupa’daki güvenlik mimarisi sorununun çözülmesi gerektiğini belirterek, “Azımsanmayacak kadar yıl geçti ve nihayet bu konu artık ses getirdi ve çözülmesi gerektiği yönünde bir anlayış kazandı” dedi.

Ukrayna’daki çatışmanın sona ermesinin ardından ne olacağına dair sorunun ortaya konulmasının bile başlı başına doğru olduğunu kaydeden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Medinskiy, sözlerini şöyle sürdürdü: “Dünyanın yeni, modern, yenilenmiş, adil ve belirli bazı ülkelerin zararına olmayan bir güvenlik sistemine ihtiyacı var. Bunun üzerinde çalışacağız.”

Medinskiy’nin değerlendirmesine göre şu anda tüm dünya organizması hasta durumda.

Medinskiy, durumu “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı. Bu nedenle organizmayı bir bütün olarak tedavi etmek gerekiyor. Burada yara bandıyla yetinemezsiniz” sözleriyle açıkladı.

Abu Dabi’deki Rus heyeti, aynı günlerde BAE’de bulunan Avrupa temsilcileriyle görüşmedi.

Medinskiy, “Hayır, onlarla görüşmedik, burada hangi statüde bulunduklarını pek anlamıyoruz. Müzakereler üçlü nitelik taşıyor” ifadelerini kullandı.

Avrupa ülkelerinden hiçbir barış girişimi gelmediğini söyleyen Rus heyeti başkanı Medinskiy, “Avrupa ülkelerinden tek bir barış girişimi, tek bir barış teklifi almadık. Bu yüzden neyi tartışacağımız belirsiz. Eğer buraya turist olarak geldilerse, otelin lobi barında sohbet etsinler” diye konuştu.

Avrupa ülkeleri, Ukrayna’daki çatışmanın çözümüne yönelik barış müzakerelerine “vicdanları uyandığında” katılabilecek.

Witkoff ve Kushner Moskova ile Dublin’e gidecek

ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, kendisinin ve Steve Witkoff’un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere yarın Moskova’ya gideceğini bildirdi.

Amerikalı müzakereciler bu ziyaretin ardından İrlanda’nın başkenti Dublin’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya gelmeyi planlıyor.

Kushner ayrıca üçlü müzakereler sırasında tarafların, çözüm sürecinin en zorlu konusu olacak toprak meselesi de dahil olmak üzere karmaşık konuları ele aldığını anlattı.

Tarafların savaş sonrası güvenlik konularını görüştüğünü kaydeden Kushner, ABD’nin Avrupalı temsilcileri müzakere formatına dahil etmeye çalıştığını belirtti.

Avrupa’ya Rusya ile diyalog için tek bir müzakereci seçme çağrısı yapan Trump’ın Özel Temsilcisi, üçlü müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada, “Bu, Rusları Avrupa’yı müzakerelere dahil etmeye ikna etmekten daha büyük bir başarı olurdu” dedi.

Donald Trump’ın damadı, toprak konularında anlaşmaya varılmadan Ukrayna’nın savaş sonrası güvenliğine ilişkin bir anlaşmanın imzalanmayacağını vurguladı.

Kushner’e göre toprak anlaşmazlıklarının çözümü müzakerelerin en karmaşık kısmı olacak.

Ayrıca Kushner’in aktardığına göre Rus tarafı, Vladimir Putin ve Volodimir Zelenskiy yüz yüze görüşmeden önce daha fazla ilerleme kaydedilmesini istiyor.

Arahamiya: “Yılbaşına kadar çözüme ulaşmak için iyi bir dinamiğimiz var”

Ukrayna’daki Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya, bu müzakere turunun “en zorlulardan biri olduğunu” açıkladı.

Arahamiya, “Ruslar çok katı talimatlarla geldiler” dedi.

Öte yandan ileriki görüşmeler konusunda iyimserliğini dile getiren Arahamiya, “Bence yılbaşına kadar bir çözüme ulaşmak için şu anda iyi bir dinamiğimiz var” diye konuştu.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirill Budanov ise basın mensuplarına yaptığı açıklamada, bir sonuç alınana kadar müzakerelerin içeriği ve sonuçları hakkında bilgi verilmeyeceğini belirterek, “Sadece sonuç önemlidir. Buna ulaştığımızda kamuoyuna açıklanacaktır” ifadelerini kullandı.

Budanov, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Donbass’tan çekilmesinin görüşülüp görüşülmediğine ilişkin soruyu ise yanıtsız bıraktı.

Abu Dabi’deki müzakereler ilk gün olan 10 Kasım’da 4,5 saat, ikinci gün olan 11 Kasım’da ise iki saatten az sürdü.

Rus heyetinde Medinskiy, Dışişleri Bakan Yardımcıları Sergey Ryabkov ve Mihail Galuzin ile Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı temsilcileri İgor Kostyukov ve Yuriy Jigarlovskiy yer aldı.

Ukrayna Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rüstem Umerov’un başkanlık ettiği Ukrayna heyetinde, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Ofis Başkanı Kirill Budanov, Budanov’un Birinci Yardımcısı Sergey Kislitsa ve Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya yer aldı.

Müzakere masasında ABD tarafından ise Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steven Witkoff ve Başkan’ın damadı Jared Kushner hazır bulundu.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English