İsrail muhalefet lideri Gadi Eisenkot, İsrail’i “Yahudi devleti” olarak tanıma şartıyla koalisyon kapısını açarken Avigdor Liberman henüz başbakanlık desteği vermedi. Netanyahu cephesinin 53, muhalefetin 48 sandalye kazandığı 120 üyeli mecliste, 19 milletvekili çıkaran Arap partilerine yönelik vetolar hükümet kurma çoğunluğuna ulaşılmasını tıkıyor.

İsrail’de muhalefet blokunun lideri Gadi Eisenkot, belirlediği şartları kabul eden her parti veya seçilmiş temsilciyle meclis çoğunluğu oluşturmak amacıyla işbirliği yapabileceğini açıkladı.

Amacının geniş tabanlı, “Siyonist ve devlet sorumluluğuyla hareket eden bir hükümet” kurmak olduğunu belirten Eisenkot, bu ilkeleri benimseyen herkesin potansiyel ortak sayıldığını söyledi.

Eisenkot hükümet ortaklığı için İsrail’in “Yahudi ve demokratik devlet” olarak tanınması, zorunlu askerlik hizmetinin desteklenmesi ve Hamas’ın Gazze’deki altyapısının yok edilmesi gereken bir “terör örgütü” olarak kabul edilmesi şartlarını öne sürdü.

Muhalefet lideri, “Kuracağımız hükümetin kapısı, bu ilkeleri kabul eden her seçilmiş temsilciye açık.” dedi.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler ve 1948 topraklarında yaşayan çok sayıda Filistinli ise Yahudi devleti tanımına karşı çıkarak bütün yurttaşların eşit haklara sahip olduğu bir devlet düzeni talep ediyor.

Sandık sonuçlarının Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetine karşı açık bir çoğunluğu kanıtladığını savunan Eisenkot, “Rakamlara nasıl bakarsanız bakın, İsrail vatandaşlarının çoğunluğu, yarım milyondan fazla oy farkıyla, 7 Ekim ve askerlikten kaçış hükümetine karşı, değişimden yana oy verdi.” ifadelerini kullandı.

Hükümetin meclis iradesine dayandığını hatırlatan Eisenkot, “Kimsenin sizi yanıltmasına izin vermeyin: İsrail’de hükümete güvenoyu veren meclistir, tersi değil.” değerlendirmesini yaptı.

Eisenkot, İran’a yönelik askeri saldırıları desteklediğini ancak bu hamlelerin yalnızca İsrail’e yönelik doğrudan, acil ve beklemeye tahammülü olmayan somut tehditler karşısında geçerlilik taşıyacağını kaydetti.

Liberman hükümet kurma görevi için Eisenkot’a garanti vermedi

İsrail devlet televizyonu KAN’ın aktardığına göre, yedi milletvekiline sahip İsrail Evimiz Partisinin lideri Avigdor Liberman, Eisenkot ile bir araya geldi.

Liberman’ın, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile yapacağı istişarede başbakanlık görevi için Eisenkot’un ismini önereceğine dair herhangi bir taahhütte bulunmadığı bildirildi.

Aynı süreçte Birlikte Partisi lideri Yair Lapid ile de görüşen Liberman, partisinden Oded Forer’in meclis başkanlığı koltuğuna oturmasını şart koşuyor.

Arap partilerinin Forer’in meclis başkanlığına karşı çıkması öngörülürken muhalefet bloku, Liberman’ın başka bir adayın meclis başkanı seçilmesini de engelleyebileceği endişesini taşıyor.

Siyasi tutumunu netleştiren Liberman, bünyesinde Arap partilerinin yer aldığı bir koalisyona katılmayı da Netanyahu ile masaya oturup hükümet kurmayı da reddediyor.

Meclis başkanlığı pazarlıkları birlik hükümeti arayışını tıkıyor

Cumhurbaşkanı Herzog, hükümeti kurma görevi konusunda hangi ismi desteklediklerini belirlemek amacıyla çarşamba günü parti liderleriyle resmi görüşmelere başlayacak.

Herzog, muhalefet partilerinin Netanyahu ile bir araya gelerek ulusal birlik hükümeti kurması yönündeki desteğini daha önce kamuoyuna duyurmuştu.

İktidar kanadından Likud Milletvekili ve koalisyon grup yöneticisi Ofir Katz ise kurulabilecek ortak bir hükümette başbakanlık makamının dönüşümlü yürütülmesi seçeneğini peşinen geri çevirdi.

KAN’ın ulaştığı bilgilere göre Netanyahu cephesi, mevcut Meclis Başkanı Amir Ohana’nın değiştirilmesi veya görevden alınması yönünde adım atılması durumunda birlik hükümeti müzakerelerinin başlamadan biteceğini Eisenkot’a iletti.

Bu hamleyle muhalefetin meclis başkanını değiştirme planı, Netanyahu ile kurulması muhtemel hükümet pazarlıklarının ana düğüm noktası haline geldi.

Arap partileri dışlandığında koalisyon çoğunluğu sağlanamıyor

Ülkede 27 Ekim’de yapılan genel seçimlerde Netanyahu bloku 53 sandalye kazanırken Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku 48 sandalyede kaldı.

Her iki siyasi kanat da 120 sandalyeli İsrail meclisinde tek başına hükümet kurabilmek için zorunlu olan 61 sandalye eşiğine ulaşamadı.

Seçim yarışından 19 milletvekili çıkararak tarihi bir başarı elde eden İsrail vatandaşı Filistinlilerin partileri kilit konuma yerleşti.

Muhalefet bloku ile Arap partilerinin toplam sandalye sayısı 67’ye ulaşsa da Arap partileriyle ortaklık kurulmasına yönelik siyasi vetolar alternatif bir koalisyonun kurulmasını zorlaştırıyor.

Seçim komitesi iktidarın usulsüzlük suçlamalarını geri çevirdi

Netanyahu’nun partisi Likud, sandıktan güçlenerek çıkan Arap partilerinin başarısını Türkiye ve Katar’dan aktarılan mali kaynaklara ve seçimlerde hile yapıldığı iddiasına dayandırdı.

Katar yönetimi bu ithamı tehlikeli olarak nitelerken Filistinli siyasi partiler de usulsüzlük iddialarını kesin bir dille yalanladı.

İsrail Merkez Seçim Komitesi Genel Müdür Vekili Dean Livne, 29 Ekim Perşembe günü yaptığı resmi açıklamada hile iddialarını reddederek “Meclis seçimleri hukuka uygun biçimde gerçekleştirildi.” dedi.

BAE ulusal enerji şirketi ADNOC, önümüzdeki yılın başlarında yeni bir boru hattı üzerinden açık deniz petrol sevkiyatına başlamayı planlıyor.

Bu boru hattı ile birlikte ülke, Hürmüz Boğazı’nı baypas ederek petrol ihraç etme kapasitesini iki katına çıkaracak.

Bloomberg’in haberine göre ADNOC, bazı Asyalı rafinerilere, 2027’nin başlarında BAE’nin Fuceyre terminali üzerinden açık deniz sahalarından Upper Zakum ham petrolünü almaya başlayabileceklerini bildirdi.

ADNOC, Japonya, Hindistan ve Çin’i Asya’daki en büyük petrol müşterileri olarak görüyor.

Bu boru hattı, ADNOC’un tehdit altındaki su yolunu atlayarak petrol taşıma kapasitesini iki katına çıkaracak ve alıcıların, İran saldırılarına maruz kalan sulardan tanker geçirmeksizin yüklerini alabilmelerini sağlayacak.

ADNOC, karasal Murban ham petrolünü halihazırda Fuceyre’ye boru hattıyla taşıyor fakat açık deniz kaynaklarından gelen arzın hâlâ gemilerle Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi gerekiyor.

Bu genişletme, BAE’nin OPEC’ten ayrılmasının ardından da gerçekleşiyor ve ülkeye, boğaza olan bağımlılığını ortadan kaldırma yolunda ilerlerken üretimi artırma konusunda daha fazla özgürlük sağlıyor.

Wall Street Journal gazetesinin haberine göre ABD yönetimi, ara seçimlerin hemen ardından İran’a yönelik kısa süreli fakat yoğun bir askeri saldırı ihtimaline karşı Körfez ülkelerini uyardı. Bölgeye yeni Patriot bataryaları sevk edilirken, Pentagon verileri savaşın Amerikan bütçesine maliyetinin 47 milyar doları aştığını ortaya koyuyor.

ABD yönetimi, Körfez’deki bazı müttefiklerine 3 Kasım’da düzenlenecek Kongre ara seçimlerinin hemen ertesinde İran’a yönelik kısa süreli fakat yoğun bir askeri harekât başlatabileceğini iletti. Washington, bölge ülkelerinden bu ihtimale karşı hazırlıklı olmalarını istedi.

Wall Street Journal gazetesinin haberinde, görüşmeler hakkında doğrudan bilgiye sahip kaynaklara dayandırılan bu uyarıda hangi ülkelerin bilgilendirildiği belirtilmedi. Sahadaki askeri hareketlilik ise iddialarla eşzamanlı olarak hız kazandı.

Amerikan ordusu, Teksas’tan Orta Doğu’ya bir Patriot hava savunma bataryası sevk ederken, bölgedeki askerlerini de İran’ın balistik füze ve insansız hava aracı menzilinde kalan açık üslerden daha güvenli noktalara çekmeye başladı. Bu adımlar, ABD ve İsrail’in Tahran yönetimiyle doğrudan ve kapsamlı bir çatışmaya hazırlandığı yönündeki işaretleri güçlendiriyor.

Beyaz Saray yönetimi, var olup olmadığı resmen doğrulanmayan hassas askeri planlar hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Buna karşılık yapılan resmi açıklamada, Başkan Donald Trump’ın İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek amacıyla elindeki bütün seçenekleri geçerli tuttuğu vurgulandı.

New York Times da geçen hafta yayımladığı haberde, ABD ve İsrail ordularının kısa süreli fakat yoğun bir operasyon senaryosu üzerinden ortak askeri tatbikatlarını sıklaştırdığını duyurmuştu. Gazetenin işaret ettiği olası hedefler arasında İran’ın nükleer tesisleri, kritik enerji altyapısı ile füze ve silahlı insansız hava aracı üretim merkezleri yer alıyor.

Aynı haberde, düşük bir ihtimal olarak görülse de Trump’ın operasyon onayını ekim ayı bitmeden verebileceği, öte yandan hiçbir askeri eyleme izin vermeme seçeneğini de tercih edebileceği kaydedildi. Nitekim Trump’ın son aylarda yeniden sıcak çatışmaya girme kararını birçok kez son anda askıya aldığı biliniyor.

İki ülke arasındaki mevcut sıcak çatışma süreci, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran hedeflerine yönelik ortak saldırısıyla tetiklenmişti. Trump operasyonun temel gerekçesini Tahran’ın hiçbir koşulda nükleer silaha ulaşamamasını sağlamak olarak açıklamıştı.

Bu askeri hamleler, Haziran 2025’te yaşanan 12 günlük savaşın devamı niteliğini taşıyor. Washington, o dönemde yürüttüğü hava harekâtında İran’ın Fordo, Natanz ve İsfahan’da kurduğu ana nükleer tesisleri doğrudan hedef alarak vurmuştu.

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Başkanı Rafael Grossi ise BM Güvenlik Konseyinde yaptığı konuşmada sahadaki son tabloyu aktardı. Grossi, Tahran yönetiminin 2025 ve 2026 yıllarındaki saldırılarda hasar gören nükleer altyapısını onardığına veya sıfırdan yeniden inşa ettiğine dair herhangi bir ize rastlamadıklarını bildirdi.

Tesislerin kapalı devre tutulmasını eleştiren Grossi, İran’a hasar gören sahalar dahil olmak üzere bütün nükleer tesislerinin kapılarını uluslararası denetçilere derhal açması çağrısında bulundu. UAEK, Haziran 2025’teki Amerikan bombardımanından bu yana Tahran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun güncel durumunu bağımsız olarak teyit edemiyor.

Kurumun resmi kayıtlarına göre İran, Haziran 2025’teki savaştan önce elinde yüzde 60 saflıkta 440,9 kilogram zenginleştirilmiş uranyum tutuyordu. Nükleer fizikte yüzde 60 saflık düzeyi, silah yapımı için eşik kabul edilen yaklaşık yüzde 90 seviyesine teknik olarak son derece yakın sayılıyor.

Bombardımanların ardından Tahran yönetimi uluslararası müfettişlerin vurulan tesislere girişini engelledi. Bu kısıtlama nedeniyle denetim organı, söz konusu kritik stokun ne kadarının korunduğunu ve güncel olarak hangi noktalarda saklandığını kesinleştiremiyor.

Askeri faturanın büyümesi iç siyasetteki baskıyı tırmandırıyor

Başkan Trump, Haziran 2025’teki hava saldırılarının İran’ın nükleer kapasitesini yerle bir ettiğini savunmayı sürdürüyor. Buna karşın uzayan askeri operasyonların ekonomik dengeleri sarsması ve özellikle iç piyasada tırmanan akaryakıt fiyatları, yaklaşan ara seçimler öncesinde iktidardaki Cumhuriyetçi Parti grubunu ciddi bir siyasi baskıyla yüz yüze bırakıyor.

Trump ise yükselen enerji maliyetlerine yönelik eleştirilere karşı durarak, Tahran’ın nükleer silah edinmesinin engellenmesi uğruna pompaya yansıyan yüksek fiyatlara katlanmanın gerekli olduğunu öne sürüyor.

Reuters’ın incelediği Pentagon bütçe kayıtlarına göre Amerikan ordusunun İran merkezli savaştaki toplam harcaması 47 milyar dolar sınırını aştı. Ortaya çıkan bu tablo, savunma yönetiminin temmuz ayında kamuoyuyla paylaştığı resmi tahminlerin yüzde 25 üzerinde gerçekleşti.

Toplam harcama kalemlerinin 29 milyar dolarlık ana gövdesini operasyonlarda harcanan mühimmat stokunun ikamesi oluştururken, 6 milyar dolarlık pay ise yıpranan askeri teçhizatın yenilenmesine ayrıldı. İran’ın misilleme olarak fırlattığı füze ve kamikaze insansız hava araçlarının hasar verdiği Amerikan üslerindeki onarım faturalarının bu 47 milyar dolarlık resmi toplama dahil edilip edilmediği ise henüz netlik kazanmadı.