ABD’den NATO’ya ‘fabrika ayarlarına dönme’ çağrısı

Trump yönetimi, NATO üzerindeki baskısını artırarak ittifakın Irak ve Kosova’daki dış faaliyetlerini sonlandırmasını talep etti. Politico’nun haberine göre ABD yönetimi, Avrupa-Atlantik odaklı bir savunma bloğuna dönüşü hedeflerken Ukrayna ve Pasifik ülkelerinin yıllık zirveye davet edilmemesini savunuyor.

ABD, Başkan Donald Trump’ın Beyaz Saray’a dönmesiyle birlikte, NATO’nun Irak’taki misyonunun sonlandırılması da dahil olmak üzere birçok dış faaliyet alanını daraltması için ittifak üzerinde baskı kurmaya başladı.

Politico’nun konuya aşina dört diplomata dayandırdığı haberine göre Washington, NATO’nun operasyonel sınırlarını yeniden tanımlamayı amaçlıyor.

Amerikan tarafı, temmuz ayında Ankara’da düzenlenecek yıllık NATO zirvesine Ukrayna ile birlikte ittifakın Pasifik ortakları olan Avustralya, Yeni Zelanda, Japonya ve Güney Kore’nin davet edilmemesi gerektiğini savunuyor.

Ayrıca Washington, ittifakın Kosova’daki mevcudiyetinin de küçültülmesini talep ediyor.

Irak misyonu için 2026 hedefi belirlendi

Haberde yer alan bilgilere göre ABD, NATO müttefiklerinden Irak’taki misyonu Eylül 2026’ya kadar tamamlamalarını istedi.

Söz konusu operasyon, 2018 yılında Trump’ın ilk başkanlık döneminde başlatılmış ve Bağdat’ın talebi üzerine defalarca genişletilmişti.

Misyonun temel amacı, güvenlik kurumlarını güçlendirmek ve IŞİD’in bölgeye geri dönmesini engellemek olarak tanımlanıyordu.

Bu süreçten bağımsız olarak ABD, Washington ve Bağdat arasında 2024 yılında varılan anlaşma çerçevesinde bölgede bulunan yaklaşık 2 bin 500 askerini de geri çekmeyi planlıyor.

“Sonsuz savaşları bitirme” vaadi gündemde

ABD yönetiminden bir yetkili Politico’ya yaptığı açıklamada, asker çekme planının Trump’ın “sonsuz savaşlara son verme taahhüdü” kapsamında gerçekleştirileceğini belirtti.

Fakat kaynaklardan biri, ABD’nin NATO birliklerini çekme talebinin ittifak içinde direnişle karşılaştığını ifade etti. Bir diğer kaynak ise müttefiklerin çoğunun Irak misyonunun daraltılması fikrine katıldığını ancak bunun uzun vadede yapılması gerektiğini düşündüğünü kaydetti.

Henüz resmi bir kararın alınmadığı süreçte, operasyonun sonlandırılması için 32 üye ülkenin tamamının onayı gerekiyor.

İttifakın genişlemesi yerine savunma odaklı yapı

Politico, bu yönelimi NATO için kapsamlı bir “yeniden başlatma” (reset) olarak nitelendiriyor. ABD’nin bu adımlarla ittifakı herhangi bir genişleme veya ortaklık programı olmaksızın, sadece bir Avrupa-Atlantik savunma bloğu olarak organize etme isteği dikkat çekiyor.

Diplomatik kaynaklar, durumun bir “fabrika ayarlarına dönüş” olduğunu ve NATO’nun faaliyetlerini temel savunma ve caydırıcılık görevleri dışındaki alanlarda kısıtlayacağını vurguluyor.

Ancak bir diplomat, NATO’nun denizaşırı girişimlerden vazgeçmesinin yanlış bir yaklaşım olduğunu savunarak, ortaklıkların caydırıcılık ve savunma için kritik öneme sahip olduğunu belirtti.

Bu gelişme, Foreign Policy dergisinin ABD’nin Asya’daki etkisinin azaldığına dair yayımladığı analizlerin ardından geldi. Uzmanlar, Trump yönetiminin müdahaleci olmayan bir politika izlemesi durumunda, Amerikan müttefiklerinin Çin ile kendi anlaşmalarını yapmaya başlayabileceği uyarısında bulunuyor.