AB’den Trump’a karşı ‘ticaret bazukası’ ve Çin kartı hazırlığı

ABD Başkanı Trump’ın Grönland talebiyle sekiz Avrupa ülkesine yönelik duyurduğu gümrük vergisi kararı, transatlantik ilişkilerde ticaret savaşı çanlarını çalıyor. Brüksel, “ticaret bazukası” olarak adlandırılan yeni savunma mekanizmalarından Çin ile yakınlaşmaya ve ABD tahvillerinin elden çıkarılmasına kadar bir dizi sert önlemi masaya yatırdı.

Politico’nun elde ettiği bilgilere göre Avrupa Birliği (AB), ABD Başkanı Donald Trump’ın sekiz Avrupa ülkesine yönelik gümrük vergisi tehditlerine karşı kağıt üzerinde çeşitli misilleme seçenekleri hazırladı.

Trump’ın, Grönland’ı kontrol altına alma taleplerine direnen ve adaya asker gönderen Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya’ya 1 Şubat’tan itibaren yüzde 10 ek vergi uygulayacağını açıklaması, Brüksel’i harekete geçirdi.

ABD Başkanı, 1 Haziran itibarıyla bu oranın yüzde 25’e çıkarılacağını ve Grönland’ın satın alınmasına ilişkin bir anlaşma sağlanana kadar vergilerin yürürlükte kalacağını belirtti.

Bu hamleye karşılık Brüksel, geçtiğimiz yıl dondurulan 93 milyar euro değerindeki ABD ihracat ürününe yönelik gümrük vergilerini yeniden devreye alabilir.

Avrupa Komisyonu’nun moratoryumu uzatmaması durumunda bu vergiler 7 Şubat’ta otomatik olarak yürürlüğe girecek.

En güçlü silah: “Ticaret Bazukası”

Politico’nun AB cephanesindeki en güçlü araç olarak tanımladığı “Zorlamayla Mücadele Aracı” (ACI), yani “ticaret bazukası”, teknoloji devlerine ek vergiler getirilmesini, yatırımların hedeflenerek kısıtlanmasını ve AB pazarının belirli sektörlere kapatılmasını öngörüyor.

Ayrıca bu mekanizma, ABD’li şirketlerin kamu ihalelerine girmesini yasaklama yetkisi de veriyor.

Litvanya Maliye Bakanı Kristupas Vaitiekunas, Politico’ya yaptığı açıklamada, bu mekanizmayı “önemli bir koz” olarak nitelendirirken, “Aslında bu, listenin başında kullandığınız ilk seçenek değildir” ifadesini kullandı.

Ancak uzmanlar, bu aracın henüz yeni olduğunu ve kullanılabilmesi için üye ülkelerin güçlü desteğinin yanı sıra aylar sürecek diplomatik prosedürlerin aşılması gerektiğini belirtiyor.

Çin ile yakınlaşma ve tahvil satışı riski

AB’nin bir diğer seçeneği ise Kanada’nın yaptığı gibi “Çin kartını” oynamak ve Pekin ile stratejik bir yakınlaşma başlatmak.

Ticaret uzmanı David Kleimann, bu adımın Avrupa için riskli olduğunu belirterek, “Çinli üreticiler ana ihracat kalemlerimizde bizi geride bırakıyor. Çin ile daha fazla bariyere ve yönetilebilir ticarete ihtiyacımız olacak” dedi.

Öte yandan, ABD’nin “Aşil topuğu” olarak görülen yüksek kamu borcu da bir silah olarak değerlendiriliyor.

Bloomberg’in verilerine göre, Avrupalı kamu ve özel sektör kuruluşları yabancıların elindeki ABD tahvillerinin yaklaşık yüzde 40’ına sahip.

Brüksel’in bankalara ve emeklilik fonlarına bu varlıkları elden çıkarma talimatı vermesi, ABD’de finansal krizi tetikleyebilir.

Fakat bu hamlenin, varlıkların değer kaybetmesi nedeniyle Avrupa’ya da büyük zarar vereceği ve tahvillerin çoğunun hükümet kontrolü dışındaki özel fonlarda olduğu vurgulanıyor.

Brüksel’in önceliği itidal ve diyalog

Tüm sert seçeneklere rağmen Avrupa Komisyonu şimdilik itidalli bir strateji izlemeyi tercih ediyor.

Komisyon Başkan Yardımcısı Sözcüsü Olof Gill, “Burada önceliğimiz gerilimi yükseltmek değil, diyalog kurmak ve vergilerin yürürlüğe girmesini önlemektir. Tehdit ile operasyonel gerçeklik arasındaki farka yaklaşırken çok sağduyulu olmalıyız” dedi.

AB liderlerinin 22 Ocak’ta yapacakları olağanüstü toplantıda, Trump’ın vergileri sadece belirli ülkelere uygulama stratejisiyle bozmaya çalıştığı AB birliğini nasıl koruyacaklarını ve “ticaret bazukası” gibi araçların devreye alınıp alınmayacağını tartışmaları bekleniyor.