ABD’nin %20’lik gümrük vergisi Tayvan iç siyasetini alevlendirdi

Tayvan, aylarca süren sessiz müzakereler ve kamuoyuna verilen taahhütlere rağmen ABD’nin uyguladığı %20’lik gümrük vergisinin acısını hissediyor. Daha iyi bir anlaşma sağlamak için gösterilen çabalar ise iç siyasi çekişmelere saplanma riskiyle karşı karşıya.

“Tayvan’da pek çok insan daha iyisini hak ettiğimizi düşünüyor” diyen John Deng, 2016’dan geçen yıla kadar Tayvan’ın baş ticaret müzakerecisi olarak görev yapan deneyimli bir kabine bakanı. Nikkei Asia’ya konuşan Deng, “%20’lik gümrük vergisi, ekonomimize olan güveni sarsacak ve yatırımları olumsuz etkileyecektir” görüşünde.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta, müzakereler için belirlediği 1 Ağustos tarihinden önce, düzinelerce ticaret ortağına yeni “karşılıklı” gümrük vergileri uygulayacağını açıkladı. Tayvan’ın %20’lik oranı, bazıları ABD ile zamanında anlaşma imzalayan birkaç Güneydoğu Asya ülkesinin ve Japonya ile Güney Kore’nin müzakere ettiği %15’lik oranların üzerinde.

Ancak Deng, Tayvan’ın ABD’de istihdam yaratacak yarı iletken yatırımları gibi somut adımlar attığını ve savunma reformları kapsamında ABD’den askeri alımları artırmaya çalıştığını vurguladı. Bu çabalara atıf yapan Deng, “Asya’daki komşularımızdan daha kötü bir anlaşma yapmamalıyız” dedi.

Önceki dönem Tsai Ing-wen ve Ma Ying-jeou gibi başkanların üst düzey yetkilisi olarak görev yapmış olan Deng’in eleştirel değerlendirmesi, Taipei’de Washington’un Tayvan’a yaklaşımına ilişkin daha geniş bir tedirginliği yansıtıyor.

Tayvan’ın mevcut lideri Lai Ching-te, oranların açıklanmasının ardından, %20’lik verginin “geçici” olmasını beklediğini ve müzakerelerin devam edeceğini söyledi.

Tayvan’ın yasama organını kontrol eden muhalefet, ciddi bir ekonomik gerilemeyi önleyemediği için hükümeti suçladı. Aynı zamanda, yönetimin ABD ile müzakerelere yaklaşımını eleştirerek taviz vermekle suçladı.

Ana muhalefet partisi Kuomintang (KMT) milletvekili Weng Hsiao-ling, Başbakan Yardımcısı Cheng Li-chiun’un liderliğindeki müzakereleri “tamamen kara kutu” olarak nitelendirdi ve ayrıntıların neden kamuoyuna açıklanmadığını sorguladı.

Weng geçen ay gazetecilere yaptığı açıklamada, “Hükümetimizi, büyük olasılıkla gerçekleşecek olan çiftçilerin hak ve çıkarlarını feda etmemesi için bir kez daha uyarıyorum” dedi ve ABD’nin Tayvan’dan Amerikan tarım ürünleri ihracatına pazarını daha fazla açmasını ve hayvancılık yem katkı maddesi ractopamine ile ilgili standartları düşürmesini istediğini ima etti.

Tayvan yasama organının Dışişleri ve Ulusal Savunma Komitesi perşembe günü, milletvekillerinin müzakerelerle ilgili belgeleri ve anlaşmaları inceleyebilmeleri için gizlilik şartıyla bir toplantı düzenledi. Ancak muhalefet politikacıları gizlilik kuralını sert bir şekilde eleştirdi ve bu tür bilgilerin gizli tutulmaması gerektiğini savundu.

Gümrük vergisi sorunu ve Washington ile varılacak nihai anlaşma, muhalefetin Lai’nin gündeminin birçok yönünü sorgulamaya ve engellemeye çalıştığı için, önümüzdeki haftalarda ve aylarda Tayvan’ın siyasi gündemini şekillendirebilir.

Ana muhalefet partisi KMT’nin en güçlü milletvekili Fu Kun-chi, geçtiğimiz günlerde Tayvan’ın ABD’ye yatırım taahhütleri de dahil olmak üzere tüm anlaşmaların “Yasama Yuan tarafından onaylanması gerektiğini” söyledi.

Ticaret müzakerelerinin başkanı yardımcısı Yen Hui-hsin pazartesi günü, nihai anlaşmanın yasama organına incelenmek üzere sunulacağını söyledi.

Avukat ve sivil toplum örgütü Ekonomik Demokrasi Birliği’nin koordinatörü Lai Chung-chiang’a göre, nihai anlaşmanın resmi oylamaya tabi olup olmayacağı, Antlaşmaların Akdedilmesi Kanunu’na göre belirleniyor. Nikkei Asia’ya verdiği demeçte, anlaşma Tayvan’ın ABD’den ithalatına uygulanan gümrük vergileri, gümrük tarifeleri ve kotalar dahil olmak üzere değişiklikler içeriyorsa, 113 üyeli yasama organının salt çoğunluğunun onayı gerekeceğini söyledi.

Trump’ın ocak ayında Beyaz Saray’a dönmesinden bu yana, Tayvan zorlu bir denge mücadelesi ile karşı karşıya kaldı. Nisan ayında Trump, Tayvan’a %32’lik “karşılıklı” gümrük vergisi uyguladı, ancak müzakerelere olanak sağlamak için 90 gün süreyle askıya aldı. Bu karar, Tayvanlı şirketler ve yüksek teknoloji tedarik zinciri üzerinde gölge oluşturdu.

Tayvan hükümetinin ticaret raporuna göre, Tayvan 2024 yılında Amerika’nın yedinci büyük ticaret ortağı oldu.

Taipei, Trump’ı kazanmak için aktif bir çaba gösterdi. Tayvan Yarı İletken Üretim Şirketi (TSMC), ABD’ye 100 milyar dolarlık ek yatırım yapma sözü verdi. Ancak yüzde 20 tarife sonrası bu çabaların etkinliği Tayvan siyasetinde sorgulanıyor.