AB’nin çelik kotası Ukrayna’nın ihracatını baskılıyor

Avrupa Birliği’nin 1 Temmuz’dan itibaren Ukrayna çelik ithalat kotasını yüzde 47 azaltma ve kotayı aşan sevkiyatlara yüzde 50 gümrük vergisi uygulama planı, Kiev’in ihracat gelirlerinde ağır kayıp yaratabileceği gerekçesiyle tartışma yarattı. Ukraynalı yetkililer, ihracattaki düşüşün ülkeye yaklaşık 1 milyar avroya mal olabileceğini belirtirken, Avrupa Komisyonu Ukrayna için ülkeye özel kota uygulanacağını açıkladı.

Avrupa Birliği’nin Ukrayna’dan çelik ithalatını yarıya yakın azaltma planının, ülkenin kritik ihracat gelirlerine zarar verebileceği belirtildi.

Financial Times’ın Ukraynalı yetkililer ve çelik üreticilerine dayandırdığı haberine göre, Brüksel’in hazırladığı yeni düzenleme Ukrayna’nın Avrupa pazarındaki konumunu ciddi biçimde etkileyebilir.

Gazetenin aktardığına göre Avrupa Birliği, 1 Temmuz’dan itibaren çelik ithalat kotasını yüzde 47 azaltacak. Kota sınırını aşan sevkiyatlara da yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacak.

Financial Times, kararın küresel üretim fazlasına karşı alınan önlemlerin parçası olduğunu yazdı. Habere göre özellikle Çin’deki aşırı üretim nedeniyle Avrupa’ya çelik ithalatı hızla arttı; Avrupa’daki fabrikalar on binlerce kişilik istihdam kaybıyla karşı karşıya kaldı ve düşük kapasiteyle çalışmak zorunda kaldı.

Gazete, önlemin Fransa, İspanya ve Polonya’nın baskısıyla bu yıl kabul edildiğini, söz konusu ülkelerin Çin kaynaklı aşırı üretime karşı adım atılmasını istediğini belirtti.

Ukraynalı çelik ve madencilik şirketi Metinvest’in temsilcisi Aleksandr Vodoviz, “Ukraynalı şirketlerin Avrupa pazarına erişim imkanlarını tamamen yok edecekler” dedi.

Financial Times, Metinvest’in Avrupa Birliği’ne yapılan Ukrayna çelik ihracatının yarısından fazlasını gerçekleştirdiğini yazdı.

Habere göre Avrupa Komisyonu, Cenevre’de yürütülen ön istişarelerde Ukrayna’ya 713 bin tonluk gümrüksüz çelik ihracat kotası önerdi. Yetkililer, Kiev’in geçen yıl Avrupa Birliği’ne 2,65 milyon ton çelik sattığını aktardı.

Ukraynalı yetkililer, ihracatta yaşanabilecek yüzde 70’lik düşüşün yaklaşık 1 milyar avroluk gelir kaybına yol açabileceği uyarısında bulundu. Yetkililer ayrıca bunun, gümrük kısıtlaması öngörmeyen AB-Ukrayna ticaret anlaşmasının ihlali anlamına geldiğini söyledi.

Brüksel ise “Ukrayna’nın karşı karşıya bulunduğu zor koşulları dikkate alacağını” açıkladı. Avrupa Komisyonu, Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne çelik ihracatını güvence altına alacak ülkeye özel kota uygulanacağını, ancak bu seviyenin önceki yılların altında kalacağını belirtti.

Financial Times, Kiev’in kısa sürede yeni alıcı bulmasının da zor göründüğünü yazdı. Metinvest temsilcisi Vodoviz, “Farklı pazarları değerlendiriyoruz ancak bu pazarlarda Rusya ve Türkiye var. Onların elektriği bizimkinden on kat daha ucuz” dedi.

Vodoviz, “Bu nedenle kendi ana pazarlarında onlarla rekabet etme imkanımız olduğunu düşünmüyoruz. Bizim ana pazarımız her zaman Avrupa oldu” ifadelerini kullandı.

Avrupa Parlamentosu üyesi Karin Karlsbro da parlamentonun Ukrayna için özel yaklaşım talep ettiğini söyledi.

Karlsbro, “Ukrayna, özel güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya bulunan aday ülke olarak özel muamele görmeli. Bu konuda Komisyon’dan çok büyük beklentilerimiz var” dedi.

RBC-Ukrayna’nın piyasa verilerine dayandırdığı habere göre, ocak-mart döneminde Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne çelik ihracatı 8,2 milyon tondan 7 milyon ila 7,2 milyon ton aralığına geriledi.

Haberde düşüşün başlıca nedenleri arasında Avrupa’nın Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması’nın (CBAM) devreye alınması, tarife kotalarının sıkılaştırılması ve lojistik maliyetler gösterildi.

Demuraj ve depolama maliyetlerinin ton başına 15 ila 20 avroya ulaştığı, bunun da Ukrayna çeliğinin fiyat avantajını satış gerçekleşmeden önce büyük ölçüde ortadan kaldırdığı belirtildi.

CBAM, Avrupa Birliği’nin karbon sınır düzenleme mekanizması olarak uygulanıyor. Sistem kapsamında AB’ye ürün ihraç eden şirketler, karbon emisyonları için Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’nde (EU ETS) Avrupalı üreticilerin ödediği düzeyde maliyet üstleniyor.

Ukrmetallurgprom verilerine göre Ukrayna’da ocak-nisan döneminde 2,25 milyon ton çelik üretildi. Bu miktar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,4 düşüşe işaret etti.