Diplomasi
Afrika Birliği, Britanya’dan ‘sömürgecilik tazminatı’ istiyor

Afrika Birliği, işlediği “tarihi suçlar” nedeniyle Britanya’dan tazminat talep eden kampanyaya katıldı.
Afrika Birliği, kıtanın insanlarını, topraklarını ve kaynaklarını sömüren eski sömürge güçlerinden “anlamlı bir tazminat” talep ediyor.
Birlik ayrıca, kıtada devam eden “sistemik adaletsizliği” 19. yüzyıldaki emperyalizme bağladı.
Bu hafta Etiyopya’nın Addis Ababa kentinde düzenlenen Afrika ve Karayipler liderleri zirvesinde, Afrika Birliği Komisyonu başkanı “telafi edici adalet ve gerçek özgürlük” talep etti.
Sorumlu Cibutili politikacı Mahamoud Ali Youssouf, Afrika ve Karayiplerin “atalarımızı onurlandırmak, torunlarımızı yüceltmek ve özgürlük, adalet ve birlik içinde ortak kaderimizi geri kazanmak” için birlikte çalışacaklarını açıkladı.
Afrika Birliği kendi tazminat taleplerini hazırlayacak; Karayipler ülkeleri ise kölelik için trilyonlarca dolarlık tazminat talep ediyor.
İmparatorluğun doruk noktasında kıtanın dörtte birini kontrol eden Britanya, sadece Afrika krallıklarının da katıldığı köle ticaretiyle ilgili değil, daha geniş anlamda “sömürgecilik” ve devam eden “yapısal ve sistemik adaletsizlik” nedeniyle tazminat talepleriyle karşı karşıya kalabilir.
Tazminatlar, küresel iktisadi uygulamaların reformu, kültürel eserlerin iadesi ve iklim değişikliğinin etkilerine yönelik tazminatı içerebilir.
Talepler, 19. yüzyılın sonlarında Britanya, Fransa, Portekiz, İspanya, Almanya ve Belçika’dan müteşekkil Afrika’daki eski sömürge güçlerine yöneltilecek.
Karayip Topluluğu’nun (Caricom) 15 üye ülkesi, on yıldan fazla bir süredir kölelik için tazminat talep ediyor ve eski sömürge güçlerine “10 maddelik bir plan” sunuyor.
Bu plan, sadece maddi tazminat değil, tam resmi özür, borçların silinmesi ve iktisadi kalkınma ve eğitim konusunda yardım taleplerini de içeriyor.
The Telegraph gazetesi daha önce, bu taleplerin ilk kez 2013 yılında taslağı hazırlandığında Başsavcı Lord Hermer’in Caricom ile birlikte çalıştığını ve Britanya aleyhine açılabilecek olası bir davaya ilişkin danışmanlık yaptığını açıklamıştı.
Afrika Birliği, Karayiplerin davasına ayak uydurmaya çalışıyor ve The Telegraph gazetesi, örgütün bir şubesinin tazminat taleplerini takip etmek üzere politikalar geliştirmekle görevlendirildiğini öğrendi.
Bu çalışma, Afrika Birliği’nin “Tazminat Yılı” ilan ettiği yılın bir parçası olarak yaklaşık sekiz aydır devam ediyor fakat çalışmaların yavaş ilerlediği ve kesin bir politika belirlenmediği anlaşılıyor.
Bu, Caricom ve Afrika Birliği arasında 2023 yılına kadar uzanan bir dizi görüşmenin ardından, eski sömürgecilere karşı birleşik bir cephe oluşturma fikrinin ilk kez gündeme getirilmesiyle gerçekleşti.
Tazminat gerektiren çeşitli adaletsizlikler öne sürüldü: Bunlar arasında çokuluslu şirketlerin “sömürücü uygulamaları” yoluyla sürdürüldüğü söylenen “Afrika ile Küresel Kuzey arasındaki iktisadi eşitsizlikler” de yer alıyor.
Ayrıca, iklim değişikliği bağlamında, “Küresel Kuzey’deki sanayileşmiş ülkelerin çevre bozulmasından tarihsel sorumluluk taşıdığı” da öne sürüldü.
Afrika Birliği politikası üzerinde çalışan uzmanlar da “çalınan eserlerin Afrika ülkelerindeki hak sahiplerine iade edilmesinin kültürel restorasyon ve iyileşme yolunda bir adım olduğunu” vurguluyorlar.
Birleşik Krallık’taki müzeler, Benin Bronzları, Ashanti altınları ve Etiyopya Ortodoks Kilisesi için kutsal olan nesneler dahil olmak üzere eserleri geçici veya kalıcı olarak iade etmek için harekete geçti.
Afrika Birliği, özel ulusal ve çok uluslu komitelerden oluşan Karayip tazminat altyapısını örnek almaya çalışırken, Caricom’un yaklaşımı şu ana kadar hiçbir sonuç vermedi.
Tazminat talepleri, tazminat ödemeleri konusunda taahhüt almaya çalışan İngiliz Milletler Topluluğu’nun çabalarına karşı çıkan Keir Starmer dahil olmak üzere, birbirini izleyen başbakanlar tarafından defalarca reddedildi.
İşçi Partisi’nin tazminat ödemesine daha açık olacağına dair umutlar vardı ve içeriden gelen bilgiler, David Lammy’nin dışişleri bakanı olduğu dönemde tazminat taleplerini dinleyecek bir “Caricom forumu” düzenleyeceğini söylüyordu.
Fakat bu, İsrail ile İran arasındaki çatışma nedeniyle ertelendi.
Fransa ve diğer eski köle ticareti yapan güçler talepleri reddetti ve bazı Karayip ada ülkeleri taktik değiştirerek, tepkisiz hükümetler yerine kurumlardan tazminat talep etmeye başladı.
Haziran ayında Jamaika’daki liderler, Jamaika anayasası uyarınca devlet başkanı olarak yasal dilekçelerin aracısı olan Kral Charles’ı tazminat meselesini ele almaya çağırma planlarını açıkladı.
Grenada, İngiltere Merkez Bankası’ndan, adada bir plantasyon sahibi olmak da dahil olmak üzere, köle ticaretine doğrudan katılımı nedeniyle tazminat talep etti.
Eski BBC muhabiri Laura Trevalyan, atalarının birkaç köle plantasyonunda hissesi olduğu ada ülkesine kişisel tazminat teklifinde bulundu.
2023 yılında Grenada’da The Telegraph gazetesine verdiği röportajda, diğerlerini de aynısını yapmaya çağırdı ve zengin köle sahiplerinin 100’den fazla torununun tazminat grubuna kaydolduğunu açıkladı.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü











