AI patlaması, ABD’nin borcunu beklendiği gibi azaltmayacak

ABD, önümüzdeki yıllarda yapay zeka (AI) kaynaklı bir verimlilik patlaması yaşarsa, bu daha güçlü bir büyüme anlamına gelse de mali görünüm üzerindeki faydaları sınırlı olacak.

ABD’nin kamu borcunun yüksek ve hızla artmakta olduğu, ayrıca geleneksel yöntemlerle (harcama kesintileri ve vergi artışları) açıkları azaltmaya yönelik siyasi iradenin ortada olmadığı bir ortamda, ABD’nin büyüme yoluyla mali sıkıntılarından kurtulabilmesi için AI patlamasına gözler çevrilmiş durumda.

Fakat Axios’un aktardığı Yale Üniversitesi Bütçe Laboratuvarı’nın yeni modellemesi, yapay zeka kaynaklı bir verimlilik patlamasında mali durumun iyileşeceğini, ne var ki bunun beklendiği kadar büyük bir sıçrama şeklinde olmayacağını ortaya koyuyor.

Bunun nedeni, ulusal gelirin büyük bir kısmının, ABD’nin nispeten yüksek oranlarda vergilendirdiği işçilerden (emek) uzaklaşarak, daha az vergilendirilen makinelere ve yazılımlara (sermaye) kayması olasılığının yüksek olması.

Emek gelirleri üzerindeki en yüksek federal gelir vergisi oranı %37. Buna karşılık, kurumlar vergisi oranı %21, uzun vadeli sermaye kazancı vergisinin en yüksek oranı ise %23,8.

Ayrıca sermaye sahipliğinin büyük bir kısmı, emeklilik hesapları ve hayır amaçlı vakıflar gibi vergiden muaf araçlar aracılığıyla gerçekleşiyor.

Dolayısıyla, yapay zeka sayesinde şirketler daha fazla kâr elde etse de bunu başarmak için insan işgücüne daha az ödeme yaparsa, bu kârlar, federal hükümet için ulusal gelirdeki işgücü payının daha istikrarlı olduğu geçmişteki büyüme dalgalarında görülen türden gelir artışlarına dönüşmeyecek.

Yapay zekanın GSYİH büyümesine yalnızca yavaş bir ivme kazandırdığı bir senaryoda, Yale ekibinin modeli 2030 yılında federal gelirlerde çok az bir değişiklik olacağını gösteriyor.

Yapay zekanın tetiklediği hızlı bir büyüme senaryosunda, önümüzdeki yıllarda yıllık GSYİH büyümesinin %3,3 olması ve gelir içindeki işgücü payının düşmesi durumunda, federal gelirler 2030 yılında 216 milyar dolar artacaktır.

Kongre Bütçe Ofisi’nin temel tahminine göre, o yıl ABD bütçe açığı 2,2 trilyon dolar olacak.

Bu rakam, Yale ekibinin en iyimser yapay zeka büyüme senaryosuna göre tahmin ettiği gelir artışının yaklaşık 10 katıdır.

Yale ekibinden John Iselin ve Ryan Nunn, “Bir yandan, diğer tüm koşullar sabit kaldığında, daha hızlı bir verimlilik artışı daha fazla vergi geliri sağlayacaktır. Öte yandan, mevcut vergi sistemimiz, yapay zekanın yarattığı iktisadi faaliyetten verimli bir şekilde gelir elde edecek şekilde yapılandırılmamış olabilir,” diye yazıyor.

Iselin, Axios’a verdiği demeçte, “Yapay zekanın büyümesinin vergi gelirlerini artıracağını öngörsek de, ABD’nin sermaye gelirlerini vergilendirme yönteminde önemli değişiklikler yapılmazsa, federal hükümet önemli miktarda gelirden mahrum kalacak,” dedi.

Bunlar, kesin olarak kabul edilebilecek türden tahminler değil. Yapay zeka patlamasının nasıl gelişeceği ve mali tabloyu nasıl etkileyeceği konusunda olasılıkların yelpazesi sonsuz.

Örneğin Axios şu soruları sıralıyor:

• Gelirdeki işgücü payı ne kadar düşecek? Bu durum, ücretliler arasındaki eşitsizliği nasıl etkileyecek?
• Harcama tarafında ise, mevcut sosyal güvenlik ağı işini kaybeden işçilere yardım etmek için büyük yükümlülüklerle karşı karşıya kalacak mı, yoksa iş kayıpları o kadar yaygın hale gelecek ki Kongre, mevcut yasaların öngördüğünden daha kapsamlı yardımlar sunmak zorunda kalacak mı?
• Vergi politikası “taşa kazınmış” değil. Yapay zekanın insanların işlerini elinden aldığı ve ABD’nin mali bir ikilemle karşı karşıya olduğu bir dünyada, Kongre vergi yükünün daha büyük bir kısmını sermayeye kaydırmayı düşünebilir.

Axios’ göre buradaki amaç, Yale Bütçe Laboratuvarı’nın verilerini “mutlak gerçek” olarak kabul etmek değil; aksine, “yapay zeka kaynaklı büyüme patlaması ile federal hükümetin vergi gelirleri arasındaki etkileşimlerin, çözülmesi zor bir bütçe açığı sorunuyla karşı karşıya kalındığında umulabileceği kadar doğrusal ve olumlu olmadığını” göstermek.