Alman ihracatı için Orta-Doğu Avrupa’nın önemi artıyor

Çin ve ABD’ye yapılan ihracatın azalmasıyla birlikte Orta ve Doğu Avrupa, Alman ihracat sektörü için giderek daha önemli hale geliyor.

Almanya’nın dünyanın en büyük iki ekonomisine yaptığı ihracat son dönemde önemli ölçüde azalırken, Orta ve Doğu Avrupa’ya yönelik artan ihracat bu kayıpları fazlasıyla telafi etti.

German Foreign Policy’nin aktardığına göre özellikle Vişegrad Grubu ülkeleriyle yapılan ticaret oldukça güçlü bir şekilde büyüyor.

2026 yılının ilk yarısında, Almanya’nın Polonya’ya yaptığı ihracat yüzde 9,2, Çek Cumhuriyeti’ne yaptığı ihracat ise yüzde 14 arttı.

Aynı dönemde Çin’e yapılan ihracat yüzde 12,4, ABD’ye yapılan ihracat ise yüzde 6,5 azaldı.

Almanya şu anda Polonya’ya, Çin’e yaptığının neredeyse yüzde 50 daha fazla mal ihraç ediyor.

Doğu Avrupa Alman İş Komitesi, bölgeyi “Alman ihracatı için kilit bölge” olarak nitelendiriyor ve doğu ile güneydoğudaki ülkeleri AB’ye kabul ederek AB tek pazarının genişletilmesini talep ediyor.

Aynı zamanda, Çin’in Doğu Avrupa’daki iktisadi etkisi de artıyor. Fakat Çinli şirketler, Alman şirketleriyle sadece rekabet etmekle kalmıyor, aynı zamanda Avrupa üretim zincirlerine de giderek daha fazla entegre oluyor.

Alman sanayisi için AB ve çevresinin önemi büyük

Giderek yoğunlaşan uluslararası rekabet ortamı, Alman ihracat sektörü için AB tek pazarının önemini artırıyor.

2024 yılında, tüm Alman mal ihracatının yüzde 54’ün biraz altında bir kısmı AB üye ülkelerine yapılmıştı. 2019 yılında bu oran yaklaşık yüzde 51 seviyesindeydi.

2024 yılında AB içindeki en büyük beş ihracat pazarı, 111 milyar avro değerindeki mallarla Fransa; 105 milyar avro ile Hollanda; 90 milyar avro ile Polonya; 78 milyar avro ile İtalya ve 72 milyar avro ile Avusturya oldu.

Almanya’nın AB’ye yaptığı ihracatın yaklaşık yüzde 52’si, diğer AB ülkelerinde, genellikle Alman şirketlerinin yurtdışı tesislerinde daha ileri işleme tabi tutulan metal, temel kimyasallar veya elektrikli bileşenler gibi ara mallardan oluşuyordu.

İhracatın yüzde 17’si ise makine ve ekipman gibi sermaye mallarından, yaklaşık üçte biri ise tüketim mallarından oluşuyordu. 

Avrupa’ya artan odaklanma bazı riskler barındırıyor. Alman ekonomisi ticaretini Asya’ya doğru güçlü bir şekilde çeşitlendirmiş olduğundan, Avro bölgesi krizinden diğer AB üye devletlerine kıyasla daha az etkilenmişti.

Bu coğrafi çeşitliliğin azalması, Alman ihracat modelinin krizlere karşı kırılganlığını artırıyor.

Doğu Avrupa’daki ihracat patlaması

Özellikle Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri, Çin ve ABD’ye yapılan ihracattaki düşüşleri telafi etmeyi başardılar.

Bu düşüşlerin bir nedeni, Çin Halk Cumhuriyeti’nin eskiden Almanya’dan ithal edilen birçok yüksek teknolojili ürünü artık kendi ülkesinde üretmeye başlaması; diğeri ise ABD’ye yapılan ihracatın Trump’ın gümrük vergileri nedeniyle olumsuz etkilenmesi.

Handelsblatt gazetesine konuşan Almanya Doğu Avrupa İş Komitesi (OA) Başkanı Cathrina Claas-Müller, “Orta ve Doğu Avrupa, Alman ihracatı için kilit bir bölge haline geldi,” dedi.

Almanya’nın Çin ve ABD’ye yaptığı ihracat hacmi toplamda 10 milyar avronun biraz üzerinde azalırken, Orta ve Doğu Avrupa yaklaşık on bir milyar avroluk artışla bu düşüşleri fazlasıyla telafi etti.

Claas-Müller, “Orta ve Güneydoğu Avrupa’nın […] elbette Çin ve ABD’nin yerini alamayacağını” vurguladı. Fakat bölgenin Almanya’nın iktisadi gelişimi açısından öneminin farkına varılmasının hayati önem taşıdığını belirtti.

Başkan bu nedenle, bölgenin potansiyelinden mevcut AB sınırlarının ötesinde bile en iyi şekilde yararlanılabilmesi için Avrupa tek pazarının doğu ve güneydoğu yönünde hızla genişletilmesi gerektiğini savundu.

OA başkanı, Ukrayna, Moldova ve Batı Balkan ülkeleriyle yürütülen AB üyelik müzakerelerindeki ilerlemelerin “cesurca değerlendirilmesi” gerektiğini vurguladı.

Almanya’nın sanayi merkezi: Vişegrad ülkeleri

Orta ve Doğu Avrupa’da, Vişegrad ülkeleri (Polonya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti ve Slovakya) öne çıkan bir konuma sahip.

Bu ülkeler, Alman sanayisi için dünya çapında en önemli üretim merkezlerinden bazıları haline geldi.

Almanya açısından bakıldığında, bu ülkeler çeşitli yatırım avantajları sunuyor: Batı Avrupa’ya coğrafi yakınlık, iyi gelişmiş bir sanayi altyapısı, geniş bir vasıflı işgücü havuzu ve nispeten düşük ücret seviyeleri.

Alman şirketleri, kimya ve elektrik sektörlerinin yanı sıra makine mühendisliği ve otomotiv endüstrisi gibi temel sektörlerde de bu bölgede güçlü bir varlığa sahip.

2026 yılının ilk yarısında Almanya’nın Çin’e yaptığı ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12,4 azalırken, ABD’ye yapılan ihracat yüzde 6,5 düştü.

Buna karşılık Almanya’nın Macaristan’a yaptığı ihracat yüzde 6,7, Polonya’ya yaptığı ihracat yüzde 9,2 ve Çek Cumhuriyeti’ne yaptığı ihracat ise yüzde 14’e varan bir artış gösterdi.

Ocak ayından Haziran ayına kadar Almanya, Polonya’ya 53,8 milyar avro değerinde mal ihraç etti. Çin’e yapılan ihracat ise sadece 36,3 milyar euro olarak gerçekleşti.

Bu, Almanya’nın Polonya’ya Çin’e kıyasla neredeyse yüzde 50 daha fazla mal ihraç ettiği anlamına geliyor.

Polonya, 2024 yılından bu yana Alman şirketleri için dördüncü en önemli pazar konumunda; Çin ise şu anda sadece dokuzuncu sırada yer alıyor.

Hatta, çok daha küçük bir ülke olan Çek Cumhuriyeti bile 30,3 milyar avro değerindeki Alman ihracatıyla Çin’e yaklaştı.

Almanya ve Çin arasında Polonya

Aynı zamanda Polonya, Çin’den yaptığı ithalatı da artırıyor.

Yılın ilk yarısında ülke, 43,1 milyar avro değerinde Alman malı (toplam ithalatın %18,6’sı) ve 36,7 milyar avro değerinde Çin malı (toplam ithalatın %15,9’u) ithal etti.

ABD ise 12,7 milyar avro değerindeki ithalatıyla (toplam ithalatın %5,5’i) üçüncü sırada yer aldı.

Temmuz ayında ilk kez Çin’den Polonya’ya, Almanya’dan gönderilen mallardan daha fazla mal sevk edildi.

Polonya’da üçlü bir ticaret modeli giderek daha belirgin hale geliyor: Çin, elektronik, otomobil ve diğer tüketim mallarının tedarikçisi olarak önem kazanırken, Almanya yatırımlar ve Avrupa üretim zincirleri açısından merkezi konumunu koruyor.

Buna paralel olarak, Polonya’nın ihracatı söz konusu olduğunda Almanya açık ara lider konumunu koruyor: Polonya, Almanya’ya 59,7 milyar avro değerinde mal ihraç etti. Bu rakam, Polonya’nın toplam mal ihracatının yüzde 26,3’ünü oluşturuyor.

Çekya ve Fransa, her biri yaklaşık 14 milyar avro ile onu izliyor.

Orta Avrupa’da Almanya ile Çin arasında rekabet ve işbölümü

Orta ve Doğu Avrupa’daki Çinli şirketler Alman firmalarla sadece rekabet etmiyor.

Bu durum, Alman otomotiv endüstrisinin Macaristan’daki ağıyla açıkça görülüyor. Dünyanın en büyük batarya üreticisi olan Çinli Contemporary Amperex Technology (CATL), 2022 yılında Macaristan’ın doğusundaki Debrecen’de yeni bir fabrika kuracağını duyurdu.

CATL, Macaristan’da da üretim yapan BMW, Mercedes, Volkswagen ve Stellantis gibi şirketlere de batarya tedarik ediyor.

2023 yılında, Huayou Cobalt ve Sunwoda Electronics gibi diğer Çinli şirketler de Macaristan’a yatırım yaptı.

2024 yılında ise Eve Energy, BMW’ye tedarik sağlamak üzere bir fabrika kurarak bu akıma katıldı.

Çinli otomobil üreticileri ve tedarikçilerinin Avrupa otomotiv üretimine entegrasyonu, artık otomotiv kriziyle mücadelede yaygın bir strateji haline geldi.

İspanya, Fransa ve İtalya’da Stellantis, Çinli şirketler Leapmotor ve Dongfeng’in modellerini üreterek atıl durumda olan üretim kapasitesini değerlendirmeyi planlıyor. Leapmotor modelleri, Madrid ve Zaragoza’daki Stellantis fabrikalarında üretilecek.

Fransa’da Dongfeng ile ortak bir elektrikli otomobil, İtalya’da ise Leapmotor ile ortak bir kompakt elektrikli otomobil üretilmesi planlanıyor.

Madrid’de ayrıca Çin teknolojisini kullanan bir Opel SUV’nin üretimi de planlanıyor.

Volkswagen’in yeni stratejisi, daha önce yalnızca Çin’de satılan VW modellerini Avrupa pazarı için üretmeyi de hedefliyor.

Kendi Çin modellerini Avrupa pazarına sunma planı, hem Çin’den ithalatı hem de daha sonraki bir aşamada araçların veya bileşenlerinin Avrupa’da üretilmesini içeriyor.

Alman ihracatında genel düşüş

Almanya’nın ihracatı, ABD’ye yapılan sevkiyatlardaki keskin düşüş nedeniyle Ağustos ayında beklenmedik bir şekilde geriledi.

Bu durum, Avro bölgesinin en büyük ekonomisindeki ivmenin yılın güçlü geçen ilk yarısının ardından azaldığını ortaya koydu.

Federal İstatistik Dairesi’nin perşembe günü açıkladığı verilere göre, ihracat bir önceki aya kıyasla %0,8 oranında düştü.