Macaristan, Çin otomotiv sektörünün Avrupa’daki merkezi oluyor

Avrupa otomotiv ve batarya üretiminin önemli bir merkezi olan Macaristan’da, zor durumdaki Alman otomobil üreticileri için AB içinde ilk kez Çinli rakipler ortaya çıkıyor. 

German Foreign Policy’de yer alan analize göre Macaristan’ın otomotiv endüstrisi uzun süredir Alman otomobil üreticileri tarafından domine edilirken, ülke artık Çinli şirketleri de giderek daha fazla çekiyor.

Çinli yatırımlar, başlangıçta çoğunlukla batarya üretimine yönelik olsa da, izole bir şekilde değil, öncelikle Alman üretim tesislerinin yakınında ve Alman otomotiv gruplarıyla iyi kurulmuş tedarik ilişkileri içinde gerçekleştiriliyor.

Çinli batarya üreticileri, böylece, hükümetin yerleştirme teşvikleriyle desteklenen, Alman şirketlerinin on yıllardır süren varlığıyla Macaristan’da gelişen endüstriyel yapılarla bağlantı kuruyor.

Macaristan da Avrupa içindeki endüstriyel merkez konumunu güçlendiriyor ve bu durum kısa vadede özellikle Alman şirketlerinin değer yaratımına fayda sağlıyor. 

Fakat bu arada, ilk Çinli otomotiv üreticisi BYD, Macaristan’da bir fabrika kurmaya ve Çin’in varlığını genişletmeye başladı. Orta vadede bu, krizden etkilenen Alman otomotiv endüstrisi için AB içinde rekabet yaratacak.

Otomotiv sektöründeki yapısal değişim

Macaristan, Alman otomotiv sektörü için en önemli üretim yerlerinden biri. Dünya Otomobil Üreticileri Birliği’nin verilerine göre, 2024 yılında Macaristan’da yaklaşık 437.000 araç üretildi.

Bu rakamla ülke, Çek Cumhuriyeti (1,45 milyon), Slovakya (1 milyon) ve Romanya’nın (560.000 araç) ardından dördüncü sırada yer alıyor.

Fakat Macaristan aynı zamanda içten yanmalı motorların da önemli bir tedarikçisi. İçten yanmalı motorların aşamalı olarak kullanımdan kaldırılması planları karşısında, elektrikli araç sektörüne yabancı yatırım çekmek bir süredir önem kazanıyor.

Şu ana kadar, Macaristan hükümetinin bu konudaki çabaları başarılı olarak değerlendirilebilir. CATL, Sunwoda ve Eve Energy gibi büyük Çinli batarya şirketlerini kapsamlı yatırımlarla çekmeyi başardı.

Alman otomobil üreticileri ile Çinli batarya üreticileri arasında yapılan hacimli anlaşmalar da buna katkıda bulundu. Yatırım için önemli bir teşvik, Macaristan’ın yabancı yatırımcılara sunduğu devlet sübvansiyonları. Ağustos ayında, AB Komisyonu 264 milyon avro tutarında Macaristan devlet yardımını onayladığını duyurmuştu.

En önemli yatırımcılar olarak Alman şirketleri

Macaristan’daki yabancı yatırımcılar arasında, 2023 yılında 21,3 milyar avroluk doğrudan yatırım stoku ile Almanya açık ara liderdi. Onu 9,4 milyar avro ile ABD, 5,2 milyar avro ile Fransa ve 4,5 milyar avro ile Çin izledi.

Alman şirketleri, kapsamlı devlet yatırım teşviklerinin yanı sıra, nispeten düşük ücretler ve yüksek vasıflı işgücünden de yararlanıyor. Buna Almanya’ya coğrafi yakınlık ve gelişmiş altyapı da ekleniyor.

Alman sanayisinin bakış açısından Macaristan, AB içinde üretim için elverişli koşullar sunuyor. 2024 yılında Macaristan’ın işgücü maliyetleri Romanya ve Bulgaristan’ın ardından AB’de en düşük üçüncü ülke konumundaydı.

Fakat Alman sanayisinin bakış açısından bu ücret seviyeleri bile giderek çok yüksek olarak görülüyor. 2019 ortasında Frankfurter Allgemeine Zeitung, Volkswagen’in Macaristan, Çekya veya Slovakya’dan ziyade Sırbistan, Türkiye veya Bulgaristan’da yeni fabrikalar kurmayı planlayacağını öngörüyordu.

Bu arada Macaristan hükümeti, 2021’de olduğu gibi, enflasyonun sürekli yüksek seyretmesi yoluyla reel ücret artışını etkili bir şekilde sınırlamaya çalışıyor. 2021’de enflasyondaki artış, asgari ücret artışını tamamen telafi etmişti.

Alman otomotiv devlerinin arka bahçesi

2022 yılında BMW, Macaristan’da üretim yapan Audi ve Mercedes’in izinden giderek, birkaç kez ertelemenin ardından yeni bir fabrika için başlangıçta 1 milyar avrodan fazla yatırım yapacağını duyurdu.

Bu, BMW’nin dünya çapındaki en modern fabrikası. 2022 sonbaharında BMW, yatırım hacmini yaklaşık 2 milyar avroya çıkardı. Ayrıca, bir batarya üretim tesisinin inşası da planlanıyor.

BMW, batarya hücrelerini bu amaçla büyük siparişler alan Çinli üreticiler CATL ve Eve Energy’den temin edecek. Yatırımların yaklaşık 1,5 milyar avrosu araç üretimine, yaklaşık 500 milyon avrosu ise batarya üretimine ayrılacak.

Bu yılın şubat ayında, Debrecen’deki gerekli tüm binaların tamamlandığı duyuruldu; resmi açılış ise eylül ayında gerçekleşti. Açılış töreninde Başbakan Viktor Orbán, ABD ile Çin arasındaki ticaret çatışmasını eleştiren bir konuşma yaptı.

Orbán aynı zamanda Macaristan’ın yabancı yatırımcılar için düşük vergi oranlarını garanti etmeye devam edeceğini vurguladı. BMW, Orbán’ın fabrika açılışına katıldığını doğrulasa da, resmi basın açıklamasında onun sözlerine yer vermekten kaçındı.

Macaristan, Avrupa’nın batarya merkezi haline geliyor

Kısmen kapsamlı otomotiv yatırımları sayesinde Macaristan, dünyanın en büyük batarya üretim merkezlerinden biri haline geliyor.

Bu patlama 2021 yılında, Güney Koreli üretici SK Innovation’ın Macaristan’da yeni bir batarya fabrikası inşa edeceğini duyurmasıyla başladı. Planlanan yatırım hacmi 2028 yılına kadar 2,3 milyar dolar.

Bunu 2022 yılında, dünyanın en büyük batarya üreticisi olan Çinli Contemporary Amperex Technology (CATL) şirketinin, Macaristan’ın doğusundaki Debrecen’de bir fabrika kuracağını açıklaması izledi.

CATL, BMW, Mercedes, Volkswagen ve Stellantis gibi şirketlere batarya tedarik edecek. Yaklaşık 7,5 milyar avroluk hacmiyle bu, Macaristan tarihindeki en büyük tekil yatırım.

2023 yılında Çinli batarya şirketlerinden başka duyurular da geldi: Huayou Cobalt, Macaristan’a yaklaşık 1,4 milyar dolar, Sunwoda Electronics ise 1,7 milyar dolar yatırım yapacak.

2024 yılında Eve Energy, gelecekte BMW’ye tedarik sağlamak için Debrecen’de yaklaşık 1 milyar avroya ilk Avrupa fabrikasını kurma planlarını açıkladı. BMW, bu proje için Macaristan hükümetinden yaklaşık 34 milyon avro devlet yardımı aldı.

Avrupa tedarik zincirlerinde Çinli araç üreticileri

Batarya üreticilerinin yanı sıra, Çinli otomotiv grubu BYD de 2023 sonunda ilk Avrupa araç fabrikasını Macaristan’da kuracağını duyurdu.

Bu duyuru, Viktor Orbán’ın Çin’e yaptığı devlet ziyaretinin ardından geldi. Orbán, bu ziyaret sırasında BYD’nin kurucusu Wang Chuanfu ile de görüştü. Macaristan’daki fabrika batarya üretmeyecek, bunun yerine ilk kez Avrupa pazarı için elektrikli araçlar üretecek. 2025 yılında, tesisin bir geliştirme merkezi de içerecek şekilde genişletileceği duyuruldu.

BYD’nin hedefi, 2030 yılına kadar araçlarının yaklaşık yarısını Çin dışında satmak.

Almanya’da elektrikli otomobil satışları, 2024’te düşüş yaşadıktan sonra son zamanlarda yeniden artış gösterdi. ABD’li Tesla şirketi satışlarında düşüş yaşarken, BYD Almanya’daki satışlarını artırmayı başardı.

Bu, büyük Alman otomotiv şirketleri için Çinli rakiplerin Macaristan’da yavaş ama emin adımlarla büyüdüğü anlamına geliyor.