Alman sanayi devleri kritik mineral tedarikini garanti altına almak istiyor

Alman sanayi devleri, kritik hammadde tedarikini güvence altına almak için Japon tarzı bir “ticaret odası” kurulmasını istiyor.

Otomobil üreticisi BMW, bu konsept üzerinde Almanya’nın otomotiv lobisi ve savunma sanayi temsilcileriyle birlikte çalışanlar arasında yer alıyor.

Plana aşina olan kaynakların Financial Times’a (FT) aktardığına göre, bu konsept Alman hükümeti tarafından finansal olarak desteklenebilir. Silah üreticisi Rheinmetall de bu çalışmaya dahil.

Bu hamle, Almanya’nın “pazarda daha fazla güç” elde etmek için sanayi adına kritik minerallerin ortak satın alımında Japonya’yı örnek almaya yönelik uzun vadeli çabalarının bir parçası.

Sanayisi mineral ve enerji ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan Japonya, ticaret şirketlerine ve madencilik projelerine sermaye, kredi ve garantiler sağlayan merkezi bir devlet kurumu aracılığıyla nadir toprak elementleri konusunda Çin’e olan bağımlılığını azalttı.

Tokyo, Çin’in Japonya’ya nadir toprak elementleri ihracatına ambargo uyguladığı 2010 yılından sonra endüstriyel tedarik zincirlerini korumak için çabalarını genişletti.

Çözüm, hükümet destekli kaynak ajansı ile ülkenin ticaret şirketleri arasında yüksek düzeyde işbirliğini içeriyordu.

Bu ticaret şirketleri, Japonya’daki şirketlerin ihtiyaçlarını karşılamak için ortaya çıkan, yüzyıllık geçmişe sahip işletmeler.

Almanya’nın bu girişimi, Brüksel ile Pekin arasında, bataryalar ve mıknatıslardan elektrikli araçlara ve savaş uçağı motorlarına kadar birçok ürün için hayati önem taşıyan galyum, germanyum ve antimon gibi metal ve minerallerin ihracatı konusunda siyasi gerilimin tırmandığı bir dönemde geldi.

Birçok kritik hammaddenin küresel tedarik zincirlerini domine eden Çin, geçen yıl yurtdışı sevkiyatları kısıtlayan kontroller uygulayarak ticaret ortaklarına baskı yapmaya hazır olduğunu gösterdi.

Geçen kasım ayında Pekin, bazı satışlara uygulanan kontrolleri 2026 yılının kasım ayına kadar askıya alarak geçici bir erteleme açıkladı.

Fakat Avrupa hükümetleri ve üreticileri, Çin’e olan ağır bağımlılıklarını vurgulayan ve alternatif tedarik kaynakları bulma yarışını tetikleyen bu deneyimden derin izler kaldı.

Almanya’nın bu girişimi, otomobil lobisi VDA ve Alman savunma şirketlerini temsil eden BSDV gibi endüstri dernekleri tarafından yürütülüyor.

Takım tezgahları lobi kuruluşu VDMA ve dijital teknoloji derneği ZVEI de görüşmelere katılıyor.

Bir fikir, Japonya Metal ve Enerji Güvenliği Örgütü’nden (JOGMEC) esinlenerek, dünyanın en büyük beşinci ekonomisi için mineral, petrol ve doğalgazın istikrarlı tedarikini sağlamak üzere ülkenin ticaret şirketleriyle işbirliği yapan tek durak noktası olan bir devlet kurumu oluşturmak.

Alman şirketler de bir ticaret şirketine fon sağlayabilir ve federal hükümetin de azınlık hissesi alması mümkün, fakat yetkililerle henüz bir anlaşmaya varılamadı.

Kuruluşun maliyeti belirsiz, fakat planlara aşina bir kişi, toplam yatırımın birkaç yüz milyon avroya ulaşabileceğini söyledi.

Ticaret şirketi, batarya üretiminde kullanılan lityum gibi endüstrinin talep ettiği kritik hammaddelerin bir kısmını tedarik edecek. Avrupa’da bu hammaddelerin üretimi şu anda çok sınırlı.

Bazı Alman sanayi oyuncuları, modelini yurtdışına genişletmekle ilgilendiğini belirten Japonya ile doğrudan işbirliği yapılmasını savunuyor. Bu kişilerden biri, “Tek bir yol yerine çeşitli yolları takip etmek daha iyi,” dedi.

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, bu hafta Japonya Başbakanı Sanae Takaiçi ile yaptığı telefon görüşmesinde kritik hammaddeleri ele aldı.

Almanya’da halihazırda küresel tedarik zincirlerini izleyen ve şirketlere danışmanlık hizmeti veren bir hammadde ajansı (DERA) bulunuyor.

Fakat planlara aşina olan kişilerden biri, bu kurumun endüstrinin ihtiyaçlarını karşılamak için yeniden yapılandırılması gerektiğini belirtti.

Bu ajans, kritik hammaddelerin madenciliği, işlenmesi ve geri dönüşümü için yeni projeleri finanse etmek üzere Alman kalkınma bankası KfW tarafından kurulan 1 milyar avroluk fonu tamamlamayı hedefleyecek.

AB ayrıca, kritik minerallerin satın alınması ve stoklanmasını koordine etmek için merkezi bir kurum oluşturmayı planlıyor.

Fakat Almanya da bu fikrin yararları konusunda şüphecilik var. Bir kaynak şunları söyledi:

“Almanya’da bizler, kararların endüstri tarafından alınması gerektiği görüşündeyiz. Hükümetler ve Avrupa Komisyonu, tampon stoklarla sınırlı kalmalıdır.”

VDA, kritik hammaddelerin tedariki konusunda “sanayi ve siyaset alanındaki ilgili ortaklarla düzenli olarak görüş alışverişinde” olduğunu belirtti.

BMW sözcüsü, projenin ayrıntılarına girmeden, işletmeler için tedarik risklerinin “koordineli eylem” gerektirdiğini, Japon sisteminin ise “kılavuz” olarak hizmet edebileceğini söyledi.

Almanya Ekonomi Bakanlığı, hammadde tedarik zincirlerinin dayanıklılığını güçlendirmeyi amaçlayan özel sektör girişimlerini memnuniyetle karşıladığını belirtti.

Henüz somut bir teklif bulunmadığından, hükümetin bu programa finansal katılımı hakkında yorum yapmak için henüz erken olduğunu söyledi.