Alman sanayisi: Kriz ve askerileşme son sürat

Krizden ağır darbe alan Alman makine sektöründeki şirketler, zararları veya hatta iflası önlemek amacıyla savunma üretimine yöneliyor.

German Foreign Policy’de yer alan analize göre bu durum, bugün (24 Nisan) sona erecek Hannover Messe fuarında da teyit edildi.

Fuarda ilk kez, her türlü silahın üretiminde tedarikçi olarak hizmet veren şirketlere ayrılmış özel bir bölüm yer aldı.

Öte yandan makine endüstrisindeki kriz hızla derinleşiyor: Üretim çöküyor ve çalışan sayısı giderek azalıyor.

Savunma teçhizatına geçiş bir çıkış yolu sunuyor. Örneğin, bir buji üretim makinesi üreticisi, makinelerinin fişek kovanı üretimine kolayca dönüştürülebileceğini açıklıyor.

Belirtilen avantajlardan biri, şu anda çok güçlü olan Çin rekabetinin savunma sözleşmeleri için bir faktör olmaması.

Sektör, makine mühendisliğinde savunmanın payının kolaylıkla ikiye katlanabileceğini tahmin ediyor.

Ekonominin askerileşmesi, işçilerin günlük yaşamlarını da etkisi altına alıyor ve giderek daha fazla insanı, diğer sektörlerde bile olsa, maddi olarak savunma ve orduya bağımlı hale getiriyor.

Makine sektöründeki kriz derinleşiyor

Almanya’nın amiral gemisi endüstrisi olan otomotiv sektörü ve üçüncü büyük sektör olan kimya endüstrisi gibi, Federal Cumhuriyet’in ikinci büyük endüstrisi olan makine de ciddi bir krizde.

En son verilere göre, sektör yıllık 280 milyar avro gelir elde etti ve 933.000 kişiyi istihdam etti; bu rakam 2024’e göre yaklaşık 22.000, 2019’a göre ise 70.000 daha az.

Sektördeki üretim 2024’te yüzde 8, 2025’te ise yüzde 5 daha düştü; 2026 yılının ilk iki ayında ise bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2 daha küçüldü.

Fabrika kapasite kullanımının şu anda sadece yüzde 77 olduğu bildiriliyor.

Siparişler de çöküyor: Aralık 2025 ile Şubat 2026 arasında, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla reel olarak yüzde 8 oranında düşüş gösterdi.

Bunun nedenleri arasında, daha önce son derece kârlı olan ABD’ye yapılan ihracatı olumsuz etkileyen ABD gümrük vergileri de yer alıyor; fakat aynı zamanda, artık benzer kalitede makineleri önemli ölçüde daha düşük fiyatlarla ve daha hızlı bir şekilde tedarik eden Çin’deki hızla artan rekabet de etkili.

Çin’e yapılan Alman ihracatı azalırken, Çin’den gelen makine ithalatı artıyor. Her iki faktör de sektördeki Alman şirketlerin satışlarını olumsuz etkiliyor.

Sivil sanayinin ordunun ihtiyaçlarına göre yeniden şekillenmesi

Bu durumda, çok sayıda makine üreticisi umutlarını savunma sanayisine bağlıyor. 

Alman Mühendislik Federasyonu’na (VDMA) göre, savunma sektörünün makine imalatı endüstrisindeki payı şu anda gelirlerin yüzde 2 ila 5 arasında tahmin ediliyor. 

Fakat Alman silah üretiminin hızlı büyümesi göz önüne alındığında, bu pay 3 ila 5 yıl içinde ikiye katlanabilir.

VDMA Başkanı Bertram Kawlath, bunun “otomotiv endüstrisinden gelen siparişlerdeki düşüşü” telafi edemeyeceğini kabul ediyor.

Yine de, derneğin yaptığı bir iç ankete göre, üye şirketlerin yüzde 63’ü savunma sektörünü “önemli” hatta “çok önemli” bir gelecekteki müşteri olarak değerlendiriyor.

Yüzde 40’tan fazlası, hem 2026 hem de 2027’de silah üreticilerine yönelik satışlarında çift haneli büyüme bekliyor; özellikle de savunma ürünleri sektöründe Çin rekabeti bulunmadığı için.

Yeni VDMA Güvenlik ve Savunma Forumu, yoğun ilgi görüyor. Alman Takım Tezgahı Üreticileri Birliği (VDW), ilginin önemli ölçüde artması nedeniyle, daha uzmanlaşmış müşterileri için kısa süre önce bir “Silah Endüstrisi Monitörü” başlattı.

Örnek olarak, buji üretimi için makineler üreten Köln merkezli takım tezgahı üreticisi Alfred H. Schütte, bu makinelerin kolayca dönüştürülebileceğini, örneğin patlayıcı veya fişek kovanı üretimi için kullanılabileceğini belirtiyor.

Hannover Fuarı askerileşmenin boyutlarını göz önüne serdi

Savunma üretimine doğru kayma, sadece ilgili şirketleri değil, daha geniş yapıları da etkiliyor.

Örneğin, bugün sona eren ve makine mühendisliği sektörünün güçlü bir varlığıyla öne çıkan Hannover Messe, bu yıl ilk kez savunma üretimi için özel bir alan ayırdı.

Fuar, Savunma Üretim Alanını “yeni, ileriye dönük bir fuar formatı” olarak tanımlıyor.

Handelsblatt’ta yer alan bir habere göre, Hannover’de hazır silah sistemleri veya savaş tankları sergilenmiyor olsa da, “Savunma alanındaki stantlarda yer alan yaklaşık 40 şirket, örneğin top mermilerinin otomatik olarak nasıl monte edildiğini ve hükümetin verileri için yüksek güvenlikli BT iş istasyonlarının nasıl oluşturulduğunu” gösterdi.

Organizatörlerin hâlâ dünyanın en büyük endüstri fuarı olduğunu iddia ettikleri bu etkinlikte, artık sadece mühimmatın kalitesini test eden robotlar değil, zırhlı araçlara monte edilerek askeri görevleri yerine getirebilecek robotlar da bulunuyor.

Zırhlı çelik sergileyen şirketlerin yanı sıra, silah sistemleri için her türlü BT çözümünü sunan şirketler de var.

Diğerleri ise aşırı sıcak gibi “aşırı koşullar altında bile” çalışan, özel olarak güçlendirilmiş cihazları repertuarlarında bulunduruyor.

Yeni siyasi ve endüstriyel standartlar ortaya çıkıyor

Hannover Messe, savunma standlarını yeni kurulan DSEI Germany (Defence & Security Equipment International) ile yakın işbirliği içinde düzenledi.

Bu, 9-12 Mart 2027 tarihlerinde Hannover’de ilk kez bağımsız bir etkinlik olarak gerçekleştirilmesi planlanan bir savunma fuarı.

Amaç, savunma şirketlerini, tedarikçileri ve politikacıları bir araya getirmektir. Deutsche Messe AG CEO’su Jochen Köckler’e göre, DSEI’nin amacı “hem siyasi hem de endüstriyel olarak yeni standartlar belirlemek.”

Katılımlarını şimdiden açıklayanlar arasında Almanya’nın önde gelen üç savunma şirketi olan Rheinmetall, Hensoldt ve Diehl Defence bulunuyor.

Organizatörlere göre, DSEI Germany özellikle “yeni nesil” silah sistemlerini öne çıkarmaya büyük önem veriyor.

Bu fuar, Almanya’daki çarpıcı savunma patlamasından yararlanan tek yeni savunma fuarı değil: Essen’de 22–25 Eylül 2026 tarihlerinde düzenlenecek olan Euro Defence Expo (EUDEX) adlı bir başka fuar da duyuruldu.

DSEI Almanya, 2001’den beri Londra’da düzenlenen İngiliz DSEI ile yakın işbirliği içinde iki yılda bir düzenleniyor.

Günlük yaşamın askerileştirilmesi

Zor durumdaki makine mühendisliği sektörü için silah endüstrisinin artan önemi, önce tek tek şirketlerin, ardından Hannover Messe gibi büyük etkinliklerin nasıl askerileştirme girdabına çekildiğinin ve hatta özel silah fuarlarının ortaya çıktığının sadece bir örneği.

Askerileştirmenin sonuçları günlük yaşamın derinliklerine kadar uzanıyor. Alman Silahlı Kuvvetleri için doğrudan veya dolaylı olarak üretim yapan şirketler, ek güvenlik düzenlemelerine uymak zorunda.

Silah üretiminde görev alan çalışanlar, çoğu durumda özel güvenlik taramalarından geçmek durumunda ve genellikle sıkı gizlilik yükümlülüklerine tabiler.

Giderek artan sayıda aile, maddi olarak silah üretimine bağımlı hale geliyor. Tüm bunlar sadece makine mühendisliği için değil, diğer endüstriler için de geçerli.

Örneğin, tıbbi teknoloji şirketi Dräger, sadece COVID-19 pandemisinden tanıdığımız solunum cihazlarını değil, aynı zamanda gaz maskelerini de üretirken, ayrıca, fırkateynlere kurulabilen sahra hastaneleri inşa ediyor.

Savunma sanayii, ekonominin ve işgücü piyasasının daha önce sivil olan sektörlerine nüfuz ettikçe ve Bundeswehr (Alman Silahlı Kuvvetleri) hızla önem kazandıkça, Alman toplumunu derinden dönüştürme tehdidi oluşturan günlük bilinç değişiklikleri yaşanıyor.

German Foreign Policy’ye göre siyasi ve iktisadi askerileşmeye toplumsal askerileşme de eşlik ediyor.