Bizi Takip Edin

Avrupa

Avrupa’da çatlaklar büyüyor: Çin, Ukrayna tahılı, nükleer…

Yayınlanma

Ukrayna savaşı, enflasyon, enerji krizi ve Çin ile rekabet gibi meseleler Avrupa’nın iç dengesini bozmaya başladı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, ABD’ye karşı AB’nin ‘stratejik özerkliğini’ savunduğu konuşmasını Çin dönüşünde yapması, demecin etkisini artırmış görünüyor. Rusya-Ukrayna savaşında Moskova’ya yönelik ağır yaptırımların Avrupa ekonomisini sarsması, ABD’nin arkasında sıralanmış görünen blok içindeki çatlakları da derinleştiriyor.

Çin faktörü

Örneğin Fransa, Almanya ve AB kurumları, Çin ile daha önce durdurulmuş olan Kapsamlı Yatırım Anlaşmasını (CAI) yeniden canlandırıp canlandırmama konusunda anlaşmazlık yaşıyor.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a göre, CAI’ın yeniden canlandırılması Fransa için ‘daha az acil’ ve ‘uygulanabilir değil.’

Almanya Başbakanı Olaf Scholz ise, Pekin’in ‘insan hakları ihlallerini’ eleştirdikleri için Avrupa Parlamentosu’nun bazı üyelerine yaptırım uygulamasının ardından, 2020’nin sonlarında duyurulduktan kısa bir süre sonra durdurulmuş olan anlaşmanın yeniden etkinleştirilmesinden yana.

Macron, Çin ziyaretinde Şi Cinping ile bu meseleyi ‘çok az görüştüklerini’ söylemiş ve Avrupa Parlamentosu üyeleri üzerindeki yaptırımlar devam ettiği sürece anlaşmada ilerleme kaydedilmesinin mümkün olmadığını kaydetmişti.

Almanya, özellikle otomotiv ve kimya sektörlerinde olmak üzere Çin’deki yatırımlarının büyüklüğü nedeniyle uzun süredir CAI’ın en büyük destekçisi.

Politico’ya konuşan üst düzey bir AB yetkilisi, “Scholz’un, birkaç yıl öncesine göre büyük ölçüde değişen koşullara rağmen bunun hâlâ iyi bir fikir olduğunu düşünmesi şaşırtıcı,” dedi.

Scholz gibi Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel de anlaşmayı yeniden canlandırmayı umuyor.

Konu hakkında bilgi sahibi üst düzey bir AB yetkilisine göre Michel, geçen yılın sonlarında tek başına Pekin’e yaptığı ziyarette Çinli yetkililerle bu konuyu görüşmüş.

Fakat Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Michel’in anlaşmayı Brüksel’de yeniden gündeme getirme girişimlerini engelledi. Leyen, Çin ile ilişki kurma konusunda çok daha şüpheci.

Ukrayna tahılı

Polonya, Macaristan, Romanya, Çek Cumhuriyeti ve Slovakya’nın Ukrayna’dan tahıl, yağlı tohum, süt ürünleri ve et ithalatını yasaklama kararı alması, Brüksel ve Kiev’de soğuk duş etkisi yarattı.

Doğu Avrupa ülkelerinin bu kararının arkasında, ucuz Ukrayna tahılının iç piyasaya sürülerek yerel üreticileri zor durumda bırakması yatıyor.

Avrupa Komisyonu, bu ülkelere ticaretle ilgili kararların sadece Avrupa düzeyinde alınabileceğini hatırlatmakta gecikmedi. Brüksel, ilgili ülkelerdeki çiftçilere dağıtılmak üzere yeni bir destek paketini de hazırlıyor.

Brüksel, Ukrayna’nın komşu üye ülkelere tarımsal ithalatının Haziran ayına kadar fiilen yasaklanmasını sağlayacak acil tedbirleri de gündemine almış durumda.

Öte yandan Romanya ve Polonya, Avrupa Komisyonu önümüzdeki hafta konuyla ilgili karar verene kadar Ukrayna gıda ürünlerinin kendi topraklarından transit geçişine izin verme kararı aldı. Bu ülkelerin temel talebi, ucuz Ukrayna mamullerinin iç pazara girmemesi.

Avrupa Komisyonu ile adı geçen beş ülkenin tarım bakanları arasındaki görüşmeler bugün de sürecek. 

Komisyonun taviz vermeye hazır olduğu bildiriliyor. Özellikle Ukrayna’dan ithalatı yasaklanan malların listesini genişletebilir. 

Avrupa Komisyonu şu ana kadar sadece buğday, mısır, kolza tohumu ve ayçiçeği tohumu ithalatını yasaklamayı kabul etti.

Müzakerelere katılan bir temsilci, ilerleme kaydedildiğini söyledi.

Nükleer sorun

AB’nin en önemli iki ülkesi Almanya ile Fransa arasında da nükleer enerji kaynaklı bir ihtilaf baş gösterdi.

Almanya’nın 15 Nisan’da kalan nükleer santralleri de kapatması, Fransa’yı endişelendiriyor. Paris, Avrupa’nın ‘karbonsuzlaştırılmasında’ nükleer enerjinin önemine vurgu yapılmasını istiyor. Berlin ise buna itiraz ediyor.

Fransa, nükleer enerjinin elektrik üretiminde fosil yakıtlara karşı güvenilir, düşük karbonlu bir alternatif olduğunu ve Avrupa ‘yeşil hedeflere’ ulaşmaya çalışırken nükleer enerjinin aşamalı olarak kullanımdan kaldırılmasının ekolojik açıdan zarar verici ve iktisadi açıdan anlamsız olduğunu savunuyor.

Almanya nükleer santrallerini kapatırken, Fransa liderliğindeki Areva-Siemens konsorsiyumunun inşa ettiği yeni bir nükleer reaktör Finlandiya’da hizmete girdi.

Macar meselesi

AB’de can sıkan bir başka sorun da Macaristan’ın ‘ayrıksı’ tutumu.

Örneğin Avrupa Komisyonu, LGBT topluluklarına yönelik muameleye ilişkin 2021 tarihli bir yasa nedeniyle Macaristan’a karşı Avrupa Adalet Divanı’nda dava açmaya hazırlanıyor.

Belçika, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, Avusturya, İrlanda, Danimarka, Malta, İspanya, İsveç, Finlandiya, Slovenya, Fransa, Almanya ve Yunanistan da bu davada üçüncü taraflar olarak yer alacak. Polonya, Romanya, Slovakya ve Bulgaristan’ın bu davaya katılmıyor oluşu da dikkat çekiyor.

Polonya Başbakanı Mateusz Morawiecki 13 Nisan’da yaptığı açıklamada, ülkesinin Macaristan ile bir zamanlar yakın olan ilişkisinin Budapeşte’nin Ukrayna konusundaki tutumu nedeniyle ‘çok değiştiğini’ söylemişti. İki AB üyesi hukukun üstünlüğü, göç ve LGBT hakları konularında daha önce Brüksel’le yaşadıkları tartışmalarda müttefikti.

Macar hükümeti, Rusya’ya karşı yaptırımlara da katılmayarak ve Rusya’ya silah göndermeyerek AB içinde farklı bir tutum takınmıştı. Budapeşte, Rusya devlet nükleer şirketi Rosatom ile alışverişini sürdürüyor ve AB’nin bu şirkete yaptırım uygulamasına karşı çıkıyor.

Avrupa

Letonya hükümetinden ülkeyi “Rus kültüründen arındırma” planı

Yayınlanma

Letonya’da Andris Kulbergs liderliğindeki yeni hükümet, kamusal alanda Rusça kullanımını kısıtlamak amacıyla yasal zemin hazırlayacak bir bildirge yayımlamayı planlıyor. Program kapsamında yalnızca Letonca yayın yapan medya kuruluşlarının desteklenmesi ve Devlet Dili Merkezinin bağımsız bir yapıya kavuşturulması öngörülüyor.

Letonya’da yeni kurulan hükümet, kamusal alanda Rusça kullanımını sınırlandırmaya yönelik yasal zemin oluşturmak için “Rus etkisinden arındırma” bildirgesi kabul etmeye hazırlanıyor.

LETA haber ajansının aktardığına göre bu madde, Başbakan Andris Kulbergs liderliğindeki kabinenin çalışma programında yer alıyor.

Bildirgeye dair düzenleme, 15. dönem Letonya Parlamentosu (Saeima) görev süresi boyunca uygulanacak hükümet eylem planına dahil edildi.

Hükümet programında bu belgenin hedefi şu sözlerle tanımlanıyor: “Akademisyenlerin, tarihçilerin ve toplum dilbilimcilerin tavsiyelerini güvence altına almak ve tek resmi dil olan Letoncanın güçlendirilmesi için hukuki zemin oluşturmak.”

BB.lv haber sitesine göre kabine, ülkedeki dil politikasını da gözden geçirmeyi planlıyor.

Yetkililer kamusal alanda, bilgi ve iletişim mecralarında ve iş yerlerinde Letonca kullanımına öncelik verecek.

Programın dil, medya ve kültür bölümünde Rusçaya hangi kısıtlamaların getirileceği ve bunların yasalara nasıl işleneceği açıklanmıyor.

Düzenlemenin hangi alanları kapsayacağı, halkı ve iş dünyasını nasıl etkileyeceği ya da hangi yasal değişikliklerin gerekeceği de belirsizliğini koruyor.

Haber portalı Delfi, mevcut durumu “Şu aşamada Rusça kullanımına yönelik yürürlüğe girmiş yeni yasaklardan değil, hükümetin siyasi niyetinden söz ediliyor” ifadeleriyle değerlendiriyor.

Devlet Dili Merkezi bağımsız bir kuruma dönüşecek

Hükümet ayrıca Devlet Dili Merkezini bağımsız bir kurum haline getirmeyi planlıyor.

Yetkililer merkezin yetkilerini genişletmeyi ve tarafsızlığını güçlendirmeyi vadediyor.

Değişiklikler medya politikasını da kapsıyor.

Programa göre devlet; ulusal, bölgesel ve diasporaya yönelik yayın yapan ve içeriklerini yalnızca Letonca üreten medya kuruluşlarını destekleyecek.

Bu adımın “nitelikli, analitik ve çeşitli içeriklerin ortaya çıkmasını teşvik etmesi” öngörülüyor.

Yeni ilkenin mevcut medya destek programlarını nasıl etkileyeceği ve finansman düzeninin değişip değişmeyeceği belgede yer almıyor.

Kabine, kamu yayın kuruluşlarına siyasi tarafsızlık ve fikir çeşitliliği sağlamanın yanı sıra ulusal güvenlik ihtiyaçlarını gözeterek kriz anlarında kesintisiz yayın yapma görevi yüklüyor.

Kültür çalışanlarının maaşları kamu ortalamasına yaklaştırılacak

Kültür alanında hükümet, sektör çalışanlarının maaşlarını kademeli olarak komşu Baltık ülkeleri seviyesine yaklaştırmayı ve kamu sektörü ortalamasına çıkarmayı hedefliyor.

Bu artış için henüz kesin bir takvim açıklanmadı.

Kabine ayrıca Şarkı ve Dans Festivali ile kutsal mirasın korunması programını destekleyeceğini duyurdu ve bu alandaki sorumluluğu devlet ile yerel yönetimler arasında paylaştırdı.

Kültürün bir ulusal güvenlik unsuru olarak “Letonya 2050” stratejisine ve 2028-2034 Ulusal Kalkınma Planı’na dahil edilmesi planlanıyor.

Saeima, yeni bakanlar kurulunu 17 Kasım’da 34 ret oyuna karşılık 57 milletvekilinin oyuyla onayladı.

Koalisyonu Birleşik Liste ve Ulusal İttifak partileri kurarken, kabinede birkaç bağımsız isim de görev aldı.

Bu kabine, Andris Kulbergs’in başbakanlığındaki ikinci hükümet olma özelliği taşıyor.

Kulbergs, Mayıs 2026’dan bu yana dört partili önceki koalisyon hükümetine liderlik ediyordu.

Okumaya Devam Et

Avrupa

AB, Ukrayna’nın 2027’de 20 milyona kadar İHA edinmesine destek olacak

Yayınlanma

AB Savunma ve Uzaydan Sorumlu Komiseri Andrius Kubilius, Ukrayna’nın 2027 yılında 20 milyona kadar İHA almasına destek vermeyi planladıklarını açıkladı. Mevcut kredilerden İHA ve mühimmat için 14,4 milyar euro ayrılırken, 45 milyar euroluk yeni bir ek yardım mekanizması daha hazırlanıyor.

Avrupa Birliği (AB), Ukrayna’nın 2027 yılında 20 milyona kadar insansız hava aracı (İHA) edinmesine yardımcı olmayı planlıyor.

AB Savunma ve Uzaydan Sorumlu Komiseri Andrius Kubilius, gazetecilere yaptığı açıklamada Ukrayna’nın silah ihtiyacının parasal değer açısından giderek İHA’lara kaydığını söyledi.

Kubilius, “2026 yılı başında bu oran yüzde 31’di, 2027 yılında ise yüzde 62 olacak” dedi.

AB bahar aylarında 2026-2027 dönemi için Ukrayna’ya 90 milyar euroluk kredi onaylamıştı.

Bu kaynağın 60 milyar eurosu askeri ihtiyaçlara ve Ukrayna savunma sanayisinin desteklenmesine, kalan 30 milyar eurosu ise makrofinansal yardıma ve bütçe açığının kapatılmasına ayrılıyor.

Kubilius, Ukrayna’nın savunması için sağlanan 60 milyar euroluk mevcut AB kredisinin “oyunun kurallarını değiştiren bir unsur” olduğunu vurguladı.

Bu kapsamda 2027 yılında İHA ve mühimmat alımı için 14,4 milyar euro planlandı.

Destekte herhangi bir kesinti yaşanmaması için bu takvime göre ödemelerin ocak ayında başlaması gerekiyor.

Kubilius, Ukrayna Koordineli Destek Aracı (ICSUA) adı verilen yeni bir destek mekanizması hazırlandığını da duyurdu.

Öneriye göre yardım paketine 45 milyar euro daha eklenecek ve bu tutarın 25 milyar eurosu 2027 yılında doğrudan Ukrayna ordusunun ihtiyaçlarına yönlendirilecek.

Okumaya Devam Et

Avrupa

Avrupa 2025’te 32 milyon ton çöp ihraç etti, en büyük alıcı Türkiye oldu

Yayınlanma

AB’nin Mayıs 2027’de OECD dışı ülkelere uygulayacağı atık ihracatı yasağı öncesinde Hindistan ve Mısır muafiyet için lobi yapıyor. İhracat pazarlarını korumak isteyen geri dönüşümcülerle hurdayı içeride tutmayı hedefleyen çelik üreticileri arasındaki anlaşmazlık Brüksel’i zorluyor.

Avrupa’da hurda metal ticareti geri dönüşümcülerle sanayicileri karşı karşıya getirirken, Hindistan ve Mısır Avrupa’dan tonlarca hurda alıp eriterek yeniden kullanmaya devam etmek için lobi faaliyetleri yürütüyor.

Bir zamanlar çöp gözüyle bakılan geri dönüştürülmüş çelik ve alüminyum, sanayinin otomobilden inşaata kadar her alanda daha temiz üretim yolları aramasıyla giderek daha değerli hale geliyor.

Avrupa Birliği’nin (AB) 2024 yılında çıkardığı bir yasa ise atık ihracatını kısıtlayarak geri dönüştürülmüş metali birlik içinde tutmayı ve ithal hammaddelere bağımlılığı azaltmayı amaçlıyordu.

Mayıs 2027’den itibaren AB’nin çoğu zengin ekonomilerden oluşan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) dışındaki ülkelere atık ihraç etmesi yasaklanacak.

Belirli çevre standartlarını karşıladığını kanıtlayan ülkeler bu yasaktan muaf tutulabilecek ve Avrupa hurda metalinin iki büyük alıcısı olan Hindistan ile Mısır tam da bunu başarmaya çalışıyor.

Brüksel’in onaylanan ülkelerin ilk listesini bu ay yayımlaması bekleniyordu ancak karar 2026 sonuna ertelendi.

Listeye giremeyen ülkeler daha sonra yeniden başvurabilecek.

Bu anlaşmazlık Avrupa sanayisini ikiye bölerken, ihracat pazarlarına bağımlı geri dönüşümcüler yeşil dönüşüm için hurdaya ihtiyaç duyan çelik üreticileriyle çatışıyor.

Geri dönüşümcüler iç talebin yetersiz olduğunu savunuyor

Geri dönüşümcüler ihracatın Avrupa’nın her zaman eritemediği malzemeler için önemli bir çıkış kapısı olduğunu savunuyor ve yabancı alıcılara kapıyı kapatmanın içeride otomatik olarak talep yaratmayacağını söylüyor.

Sektör grupları Federrec ve Recycling Europe yetkilisi Emmanuel Katrakis, “Sınırları kapatarak talep yaratamazsınız” dedi.

Katrakis geri dönüştürülmüş çelik ve alüminyumun halihazırda yaklaşık yüzde 80’inin Avrupa’da kaldığını, yalnızca beşte birinin ihraç edildiğini belirtti.

Asıl sorunun inşaat ve otomotiv gibi büyük Avrupalı müşterilerin “iyi durumda olmaması” olduğunu savunan Katrakis, Hindistan’ın ise hızla geliştiğini ve hammaddeye aç olduğunu vurguladı.

Çelik üreticileri çevre standartlarına ve hammadde kıtlığına dikkat çekiyor

Avrupalı çelik üreticileri ise bu görüşe katılmıyor ve birliğin yeşil sanayi için değerli olan bu kaynağı denizaşırı ülkelere göndermeden önce iki kez düşünmesi gerektiğini savunuyor.

Sektör kuruluşu Eurofer, AFP’ye yaptığı açıklamada hem Hindistan’ın hem de Mısır’ın AB’nin beklediği çevre standartlarının hala gerisinde kaldığını söyledi.

Kuruluş, Mısır’ın “hurda depolama, ayrıştırma, kalite veya hava emisyonları” üzerinde “yeterli denetim” gösteremediğini belirtti.

Eurofer, Hindistan’da ise AB değerlendirmelerinin “ağır metal emisyonlarının denetiminde ve atık su arıtmada eksiklikler” tespit ettiğine işaret etti.

Çelik üreticileri hurda metalin artık yalnızca atık olmadığını da vurguluyor.

Fransız ArcelorMittal şirketi AFP’ye geri dönüştürülmüş metallerin Avrupa’nın harcayamayacağı “stratejik bir kaynağa” dönüştüğünü söyledi.

Şirket, “Avrupalı çelik üreticileri şimdiden arzın daraldığını görüyor” dedi ve sektör düşük karbonlu üretime geçtikçe talebin hızla artacağı uyarısında bulundu.

Brüksel iki rakip taraf arasında uzlaşı arıyor

Sözde “yeşil çelik” hamlesi, AB’nin sanayi tabanını yeniden inşa ederken emisyonları azaltma hedeflerinin merkezinde yer alıyor.

Avrupalı üreticiler bu süreçte yabancı rakiplerinin çoğundan çok daha yüksek enerji maliyetleriyle mücadele ediyor.

Brüksel şimdilik ihracat pazarlarını açık tutmak isteyen geri dönüşümcüler ile daha fazla hurda metalin Avrupa’da kalmasını isteyen üreticiler arasında sıkışmış durumda.

Bir Avrupa Komisyonu kaynağı, “Bu karşıt görüşler arasında köprü kurmaya çalışıyoruz ve bu hiç kolay değil” dedi.

Aynı kaynak sözlerini şöyle sürdürdü: “Geri dönüşümcüleri atık ihracatından para kazanan kötü adamlar olarak görmek kolay olurdu ama mesele bundan daha karmaşık. Onların da geçerli argümanları var.”

AB 2025 yılında 32 milyon ton atık ihraç ederken ana varış noktası Türkiye oldu ve ihracatın yaklaşık yüzde 40’ı OECD dışındaki ülkelere yapıldı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English