Avustralya, yolcu uçakları ile İsrail’e F-35 parçaları taşımış

İncelenen nakliye kayıtları, Avustralya’nın F-35 savaş uçağı parçalarını İsrail’e bir yolcu uçağının kargo bölümünde ihraç ettiğini gösteriyor.

Declassified Australia, Ekim 2023 ile Eylül 2025 arasında Avustralya’dan doğrudan İsrail’e uçan toplam 68 F-35 Joint Strike Fighter uçak parçası sevkiyatını listeleyen gizli nakliye kayıtlarının ayrıntılarını inceledi.

İsrail’e gönderilen çok sayıda F-35 parçası ve bileşeni, Avustralya’dan İsrail’e ticari yolcu uçuşlarında kargo olarak gönderilerek, ABD ve Hollanda’daki F-35 parçaları için oluşturulan iki ana merkezi dağıtım merkezini baypas ediyor.

Nakliye kayıtları, Avustralya’dan İsrail’e doğrudan yapılan Joint Strike Fighter parçası sevkiyatlarının sayısının, 7 Ekim 2023 akşamı İsrail’in Gazze’ye yönelik bombardıman kampanyasının başlamasından hemen sonra ani bir artış gösterdiğini ve sadece Kasım 2023’te Ada’an İsrail’e 10 ayrı sevkiyat yapıldığını gösteriyor.

Belgelenen 68 sevkiyattan 51’inde nihai alıcı Nevatim’deki bir adres olarak belirtilmiş. Bu adres, İsrail’in Negev çölünde bulunan Nevatim Hava Üssünün adresi ile ve İsrail Hava Kuvvetlerinin üç F-35 filosunun üssü ile örtüşüyor.

İhraç edilen parça sayısı, ayrıntıları verilen 68 sevkiyattan çok daha fazla olabilir. Declassified Australia tarafından daha önce elde edilen iki ihracat onayı listesindeki belirsiz isimlerle karşılaştırıldığında, aynı dönemde en az 24 adet aynı isimde parça daha sevk edildiği görülüyor.

Eylül ortasında Avustralya’dan İsrail’e doğrudan uçurulan en son F-35 uçak parçası, yakın zamanda sızdırılan nakliye belgesinde JSF (Joint Strike Fighter) için bir “Giriş Yağlama Plakası” olarak tanımlanıyor.

JSF küresel lojistik tedarik zincirinin envanterinde gerekli parçanın aranması sonucunda, Avustralya’nın RAAF F-35 filosunun bulunduğu Williamtown-Avustralya’da mevcut bir yedek parça bulunduğu ortaya çıktı. Parça 7 Eylül 2025 tarihinde sipariş edildi.

Nakliye belgesine göre, paket 11 Eylül’de Williamtown’dan kurye ile alındı ve Sidney’e götürüldü. Burada, 17 Eylül 2025 tarihinde Avustralya’dan İsrail’e ihraç edilmek üzere bir uçuşa kaydedildi.

“Giriş Yağlama Plakası” olarak tanımlanan parça, belgede “Askeri Malzemeler – Uçak parçaları” olarak etiketlenmiş, “JSF”de kullanılmak üzere işaretlenmiş ve ticaret ortağı, üretici “Lockheed Martin” olarak belirtilmiş.

Giriş yağlama plakasının, hareketli parçası olmayan jet motoru girişleri için kullanılması muhtemel değil. Bu alışverişin, uçağın gövdesinde sancak (sağ) motor girişinin üzerinde görünen bir giriş portu bulunan F-35’in Çevre Kontrol Sistemi (ECS) için olması daha olası.

Bu, Honeywell Aerospace tarafından üretilen ve uçağın operasyonel sistemleri tarafından üretilen ısıyı yönetmekten sorumlu olan uçağın Güç ve Isı Yönetim Sisteminin (PTMS) bir parçası.

F-35’in PTMS’leri, ABD’nin Arizona eyaletindeki Honeywell Aerospace tarafından üretiliyor ve şirketin web sitesinde, bileşen parçalarının Birleşik Krallık, Kanada, Meksika, Fransa, Hollanda ve Çekya’da “üretildiği ve bakımı yapıldığı” belirtiliyor.

Parça ayrıca, silah ve savunma ürünlerinin ihracatını kontrol eden ABD Dışişleri Bakanlığının Uluslararası Silah Ticareti Yönetmeliği (ITAR) “ITAR’a tabi” olarak tanımlanıyor.