Belarus KGB Başkanı: Roman Protaseviç protestolar sırasında istihbaratımıza çalışıyordu

Belarus Devlet Güvenlik Komitesi (KGB) Başkanı İvan Tertel, 2020 yılındaki protestolar sırasında muhalif gazeteci olarak bilinen ve Nexta kanalının kurucularından olan Roman Protaseviç’in aslında Belarus dış istihbaratı adına çalıştığını açıkladı.

Belarus Devlet Güvenlik Komitesi (KGB) Başkanı İvan Tertel, muhalif Nexta kanalının eski genel yayın yönetmeni Roman Protaseviç’in, ülkede 2020 yılında patlak veren hükümet karşıtı protestoların en yoğun olduğu dönemde Belarus istihbaratı adına çalıştığını açıkladı.

Tertel, Protaseviç’in yurt dışında bulunduğu süre boyunca Minsk yönetimi için kritik bilgiler topladığını bildirdi.

BelTA haber ajansına konuşan Tertel, Protaseviç’in konumuyla ilgili net ifadeler kullandı.

Tertel, “Evet, Protaseviç dış istihbaratımızın bir personelidir. Bu şahıs, bir dizi ülkede çatışma koşullarında görev yaptı. Katkısı, pek çok açıdan oldukça ciddiydi” dedi.

“Yıkıcı merkezlerin dinamiklerine hakimdik”

KGB Başkanı, 2020 yılında güvenlik güçlerinin her gün toplanarak darbe girişimlerinden ne beklenmesi gerektiğini tartıştığı dönemde, elde edilen verilerin önemli bir kısmının Protaseviç tarafından sağlandığını vurguladı.

Tertel, kolluk kuvvetlerinin bu bilgiler sayesinde olayların nasıl gelişeceğini önceden bildiğini ifade etti.

Protaseviç’in sağladığı istihbaratın kapsamına değinen Tertel, “Onun çalışmaları sayesinde, bu yıkıcı merkezlerin oluşturulma dinamiklerine tamamen hakimdik: Arkalarında kimlerin olduğu, finansmanı kimin sağladığı, oraya kimlerin (örneğin eski Polonya Başbakanı) geldiği, hangi fonlardan ne kadar para vaat edildiği ve Varşova ofisine kaç kadro tahsis edildiği gibi bilgilere sahiptik” diye konuştu.

Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko da ekim ayı sonunda yaptığı bir açıklamada, Protaseviç’in istihbarat teşkilatı personeli olduğunu dile getirmişti.

Uçak krizinden devlet nişanına uzanan süreç

Roman Protaseviç, 2011 yılında henüz gençken protesto gösterilerine katılmaya başlamış, gözaltına alındıktan sonra okuldan atılmıştı.

Çeşitli muhalif medya organlarında çalışan ve Ukrayna’daki çatışmaları takip eden Protaseviç, 2019’da Polonya’dan siyasi sığınma talep etmişti.

Ağustos 2020’deki devlet başkanlığı seçimlerinin ardından başlayan kitlesel gösterileri koordine eden Nexta Telegram kanalında görev alan Protaseviç, kanalın ekibiyle birlikte daha sonra Belarus makamları tarafından “aşırılıkçı” ilan edilmişti.

Protaseviç, Mayıs 2021’de kız arkadaşı Rus vatandaşı Sofya Sapega ile Atina’dan Vilnius’a giderken, uçaklarının bomba ihbarı nedeniyle Minsk’e indirilmesi sonucu gözaltına alınmıştı.

Bu olay, Avrupa Birliği’nin (AB) Belaruslu havayolu şirketlerine hava sahasını kapatmasına ve Avrupalı şirketlerin Belarus üzerinden uçuş yapmaktan kaçınmasına yol açan bir havacılık krizine neden olmuştu.

KGB Başkanı İvan Tertel, Mayıs 2021’de yaptığı açıklamada Protaseviç’in Ukrayna’daki Azov taburu ile işbirliği yaptığını öne sürmüştü.

Tertel o dönemde, “Bu şahsın bir terörist, paralı asker ve Ukrayna’nın güneydoğusundaki sivil ölümleriyle bağlantılı kanlı olayların katılımcısı tanımına tam olarak uyduğu tartışılmazdır” ifadelerini kullanmıştı.

Ayrıca Tertel, Protaseviç’in edindiği tecrübeyi Belarus’a karşı kullandığını ve “vatandaşların hayatını tehlikeye atan kitlesel ayaklanmaların organizatörü” olduğunu dile getirmişti.

Gözaltına alındıktan sonra Belarus makamlarıyla işbirliğine giden Protaseviç, 2023 baharında iktidarı ele geçirme amacıyla komplo kurmak suçundan 8 yıl hapis cezasına çarptırılmış, ancak daha sonra Devlet Başkanı Lukaşenko tarafından affedilmişti. Protaseviç ile birlikte tutuklanan Sofya Sapega da hüküm giymiş, ardından affedilerek Rusya’ya iade edilmişti.