Beş Avrupa ülkesi, Balkanlar için “adım adım” AB üyeliği öneriyor

Beş AB ülkesi, Avrupa Komisyonu’ndan Batı Balkanlar’daki aday ülkeleri bloğun tek pazarına dahil etme yaklaşımını yeniden gözden geçirmesini talep etti.

 Ülkeler bunu, aday üyeleri Rusya’nın etki alanından uzak tutmanın bir yolu olarak sundular.

Avusturya, Çek Cumhuriyeti, İtalya, Slovakya ve Slovenya, geçen cuma günü Brüksel’de 27 AB ülkesi arasında dolaşıma sokulan belgede şunlar söyleniyor:

“Genişlemenin ivmesini sürdürmek ve Avrupa entegrasyonunu ilerletmek için güçlü ve cazip teşviklere ihtiyaç var. Avrupa tek pazarına liyakate dayalı erişim –gerekirse adım adım– böyle bir teşviki temsil ediyor.”

Bu beş ülke, Batı Balkanlar’ın AB üyelik hedeflerini siyasi olarak destekleyen gayri resmi bir kulübün parçası.

Ülkeler, önerdikleri modeli “sistematik sektörel entegrasyon” olarak tanımladı. Bu model, Karadağ, Arnavutluk, Kuzey Makedonya ve Sırbistan gibi ülkelerin, Brüksel’in kural kitabına bölüm bölüm uyum sağladıkça katılabilecekleri AB programlarının yelpazesini genişletmeyi içeriyor.

Belgede, “Aday bir ülke, ilgili sektörde AB müktesebatıyla yüksek düzeyde uyum sağladığını gösterdiğinde, kademeli entegrasyon … aktif ve sistematik bir şekilde sürdürülmelidir” deniyor.

Ayrıca, AB pazarına özel erişim hakkına sahip bir ülkenin gerilemesi durumunda alınacak önlemlerin de dahil edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Belgede, ulaştırma, enerji ve elektrik piyasaları, dijital tek pazar, rekabetçilik stratejileri ve kritik hammadde politikaları gibi dahil edilebilecek birkaç yeni sektör öneriliyor.

Ayrıca, Balkan ülkelerine de sunulabilecek bir avantaj örneği olarak Britanya-AB gençlik hareketliliği anlaşması gösteriliyor.

Ne var ki hedefler açısından bakıldığında, belge, Arnavutluk Dışişleri Bakanı Ferit Hoxha’nın geçen hafta Euractiv ile yaptığı röportajda öne sürdüğü fikirlerin gerisinde kalıyor.

Hoxha, aday ülkelerin müzakere bölümlerini kapattıkça AB organlarında gözlemci statüsü kazanmaları gerektiğini önermişti.

Alman Dış İlişkiler Konseyi’nde kıdemli araştırma görevlisi olan Milan Nič, belgenin içeriğinden pek etkilenmedi ve belgenin önceki konseptlerden çok da uzaklaşmadığını söyledi.

Nič, “Bu, kademeli entegrasyon için daha önce yapılan girişimlerin biraz daha sofistike bir versiyonu gibi görünüyor,” dedi.

Belgenin yazarları, genişleme komiseri Marta Kos’u bu doğrultuda yeni fikirler üretmeye çağırdı.

Belgede, “Bu yaklaşım, tek pazarı genişletip güçlendirecek, AB’nin jeoekonomik önemine ve stratejik özerkliğine katkıda bulunurken, aday ülkeleri AB’ye yaklaştıracak ve üçüncü ülkelerin etkisine karşı koymaya yardımcı olacaktır,” deniyor.