Diplomasi
Bloomberg: Erdoğan’ın Beyaz Saray ziyaretinde 50 milyar dolarlık alışveriş masada

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, altı yıl sonra ilk kez Beyaz Saray’ı ziyaret edecek ve iki ülke arasındaki gergin ilişkileri düzeltmeyi amaçlayan bir dizi anlaşma imzalayacak.
Bloomberg’e bilgi veren Türk yetkililere göre bugün (25 Eylül) Başkan Donald Trump ile yapılacak görüşmenin, Türkiye’nin Lockheed Martin savaş uçakları ve Boeing uçaklarından sıvılaştırılmış doğalgaza kadar birçok şeyi satın almasının önünü açması bekleniyor.
Erdoğan, bu toplantıyı, Rusya’dan silah alımları, diplomatik anlaşmazlıklar ve misilleme amaçlı gümrük vergileri nedeniyle sarsılan ilişkileri yeniden düzeltmek için bir fırsat olarak görüyor.
Bloomberg’e göre Türkiye, bölgesel nüfuzunu korumak için hâlâ ABD’nin askeri ve diplomatik desteğine bağımlı ve yatırımcılar, Batı ittifakındaki rolünün Orta Doğu’nun en büyük ekonomisinin gelişimi için kritik öneme sahip olduğunu düşünüyor.
Washington ile ilişkilerin yumuşamasına yönelik beklentiler, Türk piyasalarını canlandırdı ve Trump’ın geçen hafta Beyaz Saray ziyaretini açıklamasından bu yana devlet borçları ve hisse senetleri yükseldi.
Londra merkezli Eurasia Group Europe direktörü Emre Peker, “Erdoğan, savunma ilişkilerini iyileştirmeye odaklanarak Türkiye-ABD ilişkilerini yeniden şekillendirmek ve iyileştirmek için Trump’ın başkanlığını kullanmak istiyor. Erdoğan’ın peşinde olduğu enerji ve savunma anlaşmaları, Trump’ın anlaşma yapma içgüdüsüne de hitap edecek, karşılıklı yarar sağlayan, işlemsel [transactional] bir ilişkinin temel direkleri,” dedi.
Ankara merkezli düşünce kuruluşu TEPAV’ın stratejisti Nihat Ali Özcan ise, “Cumhurbaşkanı olarak kalmayı önceliklendiren Erdoğan, 2028 veya daha önceki bir seçimlere kadar ABD veya Trump’tan kaynaklanabilecek herhangi bir sorunla kariyer yolunu tehlikeye atmamayı hedefliyor,” iddiasında bulundu.
Perşembe günkü potansiyel anlaşmaların en büyük payı havacılık sektöründe olabilir. Türk yetkililer, Boeing ve Lockheed Martin’in 250 adet ticari jet uçağı ve ek F-16 savaş uçağı siparişi alabileceğini söyledi.
Trump geçen hafta, F-35 hayalet uçakları konusunda uzun süredir devam eden tıkanıklığın çözülme ihtimali olduğunu belirtmişti. Türkiye, Lockheed’in en gelişmiş savaş uçağının geliştirilmesinde orijinal ortaklardan biriydi fakat Rusya’nın S-400 hava savunma sistemini satın aldıktan sonra programdan çıkarıldı.
Bu satın alma, Türkiye’nin savunma sanayisini hedef alan ve halen yürürlükte olan CAATSA olarak bilinen kongre yaptırımlarına yol açtı.
Türk yetkililere göre Ankara, Washington’un talebi doğrultusunda S-400’leri elden çıkarmayı reddetmişti ama bunların konuşlandırılması konusunda bir uzlaşma sağlanması halinde 40 adet F-35’in satın alınması için kapının yeniden açılabileceğini umut ediyor.
Çarşamba günü Türkiye, Mercuria Energy ve Woodside Energy ile, ağırlıklı olarak ABD’deki tesislerden LNG şeklinde yaklaşık 76 milyar metreküp doğal gaz satın almak üzere uzun vadeli anlaşmalar yaptığını duyurdu.
Gaz sevkiyatları ve savunma anlaşmaları, her iki ülkenin de üç katına çıkararak yıllık 100 milyar dolara ulaştırmak istediklerini söyledikleri ikili ticareti güçlendirecek.
Washington’daki bir düşünce kuruluşu olan Orta Doğu Enstitüsü’nün kıdemli dış politika danışmanı Umud Shokri, “Türkiye, özellikle Rusya ile savunma bağları ve farklı dış politika pozisyonları konusunda yaşanan gerginliklerin ardından, güvenin yeniden inşasına yönelik stratejik bir dönüş sinyali veriyor,” dedi.
Shokri yine de, Rusya ile Batı arasındaki “hassas denge” belirsizlik yaratan risk faktörleri olduğunu söyledi.
İlişkilerin bundan sonra nasıl gelişeceği, Türkiye sınırlarının ötesinde, özellikle Suriye’de yankı bulacak.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’










