Avrupa
Burnham: Brexit oylamasında Rus müdahalesi var

Britanya Başbakanı Andy Burnham, Birleşik Krallık yetkililerinin Brexit oylamasına Rus müdahalesi olduğu konusunda “net” olduklarını belirtti.
The Observer’ın aktardığına göre bu, bir başbakanın 2016 referandumunda Kremlin’in rolünü ilk kez teyit etmesi anlamına geliyor.
Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği ile ilişkilerini yeniden şekillendirme çabalarına başlayan başbakan, bu yaz Downing Street’e geldiğinde “bu soruyu sorduğunu” ve “evet, müdahale oldu” şeklinde net bir yanıt aldığını söyledi.
Bugün (12 Ekim) yayınlanacak olan The Rest Is Politics podcast’inde konuşan Burnham, Downing Street’in yıllardır İngiliz yetkililerin Kremlin’in 2016’da oynamış olabileceği rol hakkında ne bildiğini doğrulamayı reddetmesinin ardından, Rus müdahalesi iddiaları konusunda hükümetin daha fazla şeffaflık gösterme olasılığını gündeme getirdi.
The Observer, Rus yetkililer ile “Leave.EU” kampanyasının üst düzey isimleri, aralarında büyük bağışçı Arron Banks’ın da bulunduğu kişiler arasında yapılan bir dizi toplantıdan kaynaklanan endişeleri ilk kez yazan yayın organıydı.
Banks’ın veya “Leave.EU” kampanyasından başka herhangi bir ismin herhangi bir suça karıştığı öne sürülmüyor.
Bunun dışında, referandum öncesinde Rus devlet kurumlarının “sosyal medyayı manipüle etmek” ve “İngiliz kamuoyunu AB’den ayrılma yönünde etkilemek” için trol fabrikaları ve sahte internet hesapları kullandığına dair yaygın iddialar var.
Geçen hafta Berlin’de Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ile bir araya gelen Burnham, ikilinin “düşmanca tutum sergileyen” devletlerin oluşturduğu artan riskleri ele aldıklarını ve muhatabının kendisine “AfD’nin Rusya ile açıkça bağlantılı olduğunu –sanırım finansal olarak da desteklendiğini– söylediğini” belirtti.
Podcast’te konuşan Burnham, şunları ekledi:
“Rusya’dan Alman siyasetine yayılan yanlış bilgiler ve dezenformasyon kesinlikle var… Fakat Downing Street’e gelirken şu soruyu sordum: 2016 referandumuna Rusya’dan müdahale oldu mu? Ve evet, oldu şeklinde net bir cevap aldım. Demek istediğim, bu konuların şimdi açıkça kayıtlara geçirilmesi önemli ve bence bu, Almanya ve Fransa’daki seçmenlerin bu siyasi gelişmelerin bir kısmının düşmanlarımız, yani Rusya tarafından kışkırtıldığını anlamasına yardımcı olacaktır.”
Burnham, ülkenin “çok fazla savunma pozisyonunda” olduğunu söyledi; bu da seçmenlerin, “insanların yurt dışından siyasi süreci ne ölçüde bozmaya çalıştığı konusunda… yeterince bilgilendirilmedikleri” anlamına geliyordu.
İki hafta önce BM’de konuşan Burnham, Brexit oylamasından bahsetmeden Rusya’nın Birleşik Krallık demokrasisine müdahalesine değinmiş ve “2019 genel seçimlerine müdahale etmeye çalıştıklarına dair kanıtlarımız var. Ayrıca, korkunç olayların ardından gerilimleri ve kargaşayı körüklemeye çalıştıklarını da biliyoruz,” demişti.
Parlamentonun istihbarat ve güvenlik komitesi (ISC) tarafından hazırlanan ve yayınlanmadan önce büyük ölçüde sansürlenen 2020 Rusya raporu, şu nedenle bir sonuca varılamadığını belirtti: “Rusya’nın müdahale girişimleriyle ilgili referandum sonrası herhangi bir değerlendirme bize sunulmadı.”
ISC’nin, “gizli olmayan bir özet”in kamuoyuna açıklanması şartıyla daha kapsamlı bir değerlendirme yapılması yönündeki talebi, o dönemde Boris Johnson liderliğindeki hükümet tarafından reddedildi.
2016 referandumu, Philip Rycroft’un yabancı finansal etki ve müdahaleye ilişkin son incelemesinin kapsamı dışındaydı.
Fakat bu üst düzey memur, Birleşik Krallık’ın “Rusya, Çin ve İran devletlerinden gelen unsurların uzun vadeli stratejik yabancı müdahalesi ve casusluğunun hedefi” olduğunu belirtmişti.
2018 yılında, The Observer, Leave.EU liderleri Kasım 2015 ile 2017 arasında üst düzey Rus yetkililerle birçok kez toplantı yaptığını ve Şubat 2016’da Moskova’ya bir gezi düzenlediğini yazmıştı.
Banks, Rus yetkililerle herhangi bir ilişkisi olduğunu ya da Brexit kampanyasında Rus parasının herhangi bir rol oynadığını defalarca reddetti.
2018’in ilerleyen aylarında, o dönemde Sunday Times muhabiri olan Isabel Oakeshott, Kremlin’in, daha sonra Brexit’in en büyük tek bağışçısı olacak olan Banks ve Leave.EU kampanyacısı Andy Wigmore ile ilişki kurarak “kelimenin tam anlamıyla altın madeni bulmuş” olabileceğini öne sürdü.
Oakeshott, “Benim analizime göre Banks ve Wigmore, Ruslar tarafından utanmazca kullanıldı,” diye ekledi.
Banks, Seçim Komisyonu tarafından soruşturuldu ve Komisyon konuyu Ulusal Suç Ajansı’na (NCA) havale etti.
Leave.EU kampanyasına verilen 8 milyon sterlinlik kredinin “gerçek kaynağı” hakkında sorgulanan Banks, BBC’ye şunları söyledi:
“Rus parası yoktu ve hiçbir türde müdahale olmadı. Bu konuda son derece net olmak istiyorum. Para, Birleşik Krallık’ta kayıtlı bir limited şirket olan Rock Services’ten geldi.”
NCA daha sonra suç teşkil eden herhangi bir “kanıt” bulamadı. Banks, Ekim 2019’da Seçim Komisyonu’nu iftira nedeniyle mahkemeye verme tehdidinde bulundu; fakat iki taraf ertesi yıl uzlaştı.
Downing Street sözcüsü, başbakanın brifinginin içeriği hakkında yorum yapmaktan kaçındı ama şunları söyledi:
“Ulusal güvenlik, her hükümetin birinci görevidir: Vatandaşlarımızın ve kurumlarımızın, hayatları tehdit etmeye ve demokratik değerlerimizi baltalamaya çalışan yabancı güçlerden ve bunların vekillerinden korunmasını sağlamaya odaklanıyoruz.”
Avrupa
AB ile İngiltere arasında “ilişkileri resetleme” anlaşması sağlandı

AB ve İngiltere gıda ve içecek, emisyon ticareti ve yeni bir gençlik hareketliliği programı konularında bir yeniden başlama anlaşmasına vardı.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın Brüksel’deki zirve mekanına varmasından ve burada Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Avrupa Konseyi Başkanı António Costa tarafından karşılanmasından bir saatten az bir süre sonra, 10 Numara (Başbakanlık) sözcüsü “Anlaşma sağlandı – müzakereler sonuçlandı,” dedi.
Sözcü şöyle devam etti:
“Şimdi, her iki taraf da gençlik hareketliliği programı, SPS [Hijyen ve Bitki Sağlığı] anlaşması ve emisyon ticareti programının uygulanması için çalışacak. Her iki taraf da bunların ne zaman yürürlüğe gireceği konusunda mutabık kaldı. Bu tarihler, zamanı geldiğinde yayınlanacak olan ortak bildiride belirtilmiştir. Tüm uluslararası anlaşmalarda olduğu gibi, her bir ülkede şimdi yürürlüğe girecek olan yasal süreçler bulunmaktadır. Bazı konularda görüşmeler devam edecek; bunlar daha sonra ortak bildiride belirtilecek.”
Heyetler arasındaki toplantı sırasında, Burnham bu anlaşmanın “Birleşik Krallık’taki her bir kişiye fayda sağlayacağını” söylerken, AB için de “dönüm noktası niteliğinde bir anlaşma” olacağını söyledi.
Burnham şunları söyledi:
“Yaşam maliyetiyle mücadele eden insanlar için bu anlaşma, haftalık market alışverişinin maliyetinin düşmeye başlayacağına dair gerçek bir umut sunuyor ve İngiltere’nin büyük süpermarket zincirleri de bunu söylüyor.
İşletme maliyetleriyle mücadele eden işletmeler için ise bu anlaşma, bürokratik engelleri azaltmaya başlayacak ve iş yapmayı ve ihracat yapmayı kolaylaştıracak; bu da onlar için iyi bir haber.
Yasadışı göç konusunda endişeli olanlar için –ki bu konuda son derece meşru endişeleri olan pek çok kişi var– İngiltere’nin Manş Eylem Planı’na katıldığını duymaktan memnun olacaklarına eminim; bu, o çok önemli konuda aramızda daha fazla veri paylaşımı sağlanması açısından çok önemli bir adım.”
Bu arada, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, anlaşmanın Brexit sonrası AB ile Birleşik Krallık arasındaki ilişkilerde bir “dönüm noktası” olduğunu ve bunun “arkadaşlıklarını yeniden canlandıran eski dostların” bir işareti olduğunu belirtti.
Zirve başlamadan önce AB kaynakları, öğrenim ücretleri konusunda bir anlaşmaya varılana kadar hiçbir anlaşma sağlanamayacağına dair endişeleri yatıştırmaya çalıştı.
Bir diplomatın ifadesiyle, asıl mesele “Birleşik Krallık’ın ücretleri düşürmeyi kabul etmiş olması” olarak görüldü.
Hem SPS anlaşmasının (1 Mart 2028) hem de gençlik hareketliliğinin (2028 ile 2030 arasında) uygulamaya geçirilmesinin bir yıldan fazla süreceği söyleniyordu.
2020 yılında AB ve Birleşik Krallık, İngiltere’nin Horizon Europe programına ortak üye olabileceği konusunda anlaşmaya varmıştı.
Bu, zorlu müzakereler sonucunda varılan bir anlaşmaydı. Birleşik Krallık, kendi katkısı kadar değerde araştırma hibesi almaması durumunda Londra’ya ödenmesi gereken iade tutarı konusundaki bir anlaşmazlık nedeniyle neredeyse anlaşmadan çekilmek üzereydi.
AB, Birleşik Krallık ve bilim camiasının büyük şaşkınlığına, Birleşik Krallık’ın Kuzey İrlanda Protokolü’nü tam olarak uygulamaması konusundaki daha geniş kapsamlı bir anlaşmazlık nedeniyle, bu ortak üyeliği 2023’ün sonlarına kadar askıya aldı.
Birleşik Krallık’ın temel taleplerinden biri, AB’nin özellikle otomobil sektörü için bloğun “Made in Europe” kuralları kapsamında kendisine özel bir statü tanıması.
AB, bunu kabul etmeye hazır olduğunu belirtmiş fakat bunun tek şartının Birleşik Krallık’ın Çin menşeli elektrikli araçların ithalatını kısıtlayan AB politikalarına uyum sağlaması olduğunu ifade etmişti.
Reuters‘a göre ortak bildiri taslağı, koordinasyonun kapsamı konusunda Birleşik Krallık ve AB arasında çelişkili ifadeler içeriyor.
Üzerinde mutabık kalınan nihai metinde, işbirliğinin kararlaştırıldığı sektörlerde Birleşik Krallık’ın, sektörleri korumak ve kuralların atlatılmasını önlemek için “ilgili AB tedbirleriyle tutarlı sonuçlar sağlayacağı” belirtiliyor.
Bu ifade, Birleşik Krallık’ın AB’nin ticaret koruma tedbirleriyle dinamik uyum sağlamayı kabul etmesi halinde, kamu alımları veya sübvansiyonlar yoluyla AB’nin kamu kaynaklarının İngiliz otomobillerine harcanabileceğini öngören Fransız-Alman önerisine atıfta bulunuyor gibi görünüyor.
Bu, İngiltere’nin, AB’nin Çin menşeli hibrit ve batarya ile çalışan elektrikli araçların ithalatını kısıtlamak için aldığı önlemleri benimsemesi anlamına gelebilir. Fakat Londra bugüne kadar bunu yapmakta isteksiz davranmıştı.
Avrupa
Polonya, Eastern Sentry operasyonu için NATO’dan ek kuvvet isteyecek

Polonya Milli Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, NATO’nun doğu kanadındaki “Doğu Nöbetçisi” (Eastern Sentry) operasyonu için ittifaktan ek kuvvet ve imkan talep edeceklerini bildirdi. Kosiniak-Kamysz, aynı basın toplantısında Lublin ve Podkarpackie voyvodalıklarına iki füzenin düştüğünü, ön belirlemelere göre jet motorlu İHA tespit edildiğini ve olaylarda yaralanan olmadığını açıkladı.
Polonya, NATO’nun doğu kanadında yürüttüğü “Doğu Nöbetçisi” (Eastern Sentry) operasyonunu desteklemek amacıyla ittifaktan ek kuvvet ve imkan talep edecek.
PortalSamorządowy’nin aktardığına göre Polonya Milli Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, “İttifaka ve Genel Sekretere de Eastern Sentry operasyonunu desteklemek üzere ek kuvvet ve imkan tahsis edilmesi talebiyle başvuracağım” dedi.
Füzelerin düştüğü bölgelerde yaralanan olmadı
Kosiniak-Kamysz, aynı basın toplantısında Polonya topraklarına iki füze ve büyük olasılıkla jet motorlu insansız hava aracının (İHA) düştüğünü bildirdi.
Bakanın açıklamasına göre füzeler, Lublin Voyvodalığı’ndaki Nowy Lipowiec yerleşim yerine ve Podkarpackie Voyvodalığı’ndaki Rudnik nad Sanem’e düştü.
Podkarpackie Voyvodalığı’ndaki Mołodycz yerleşim yerinde ise ön belirlemelere göre jet motorlu İHA tespit edildi.
Olaylarda yaralanan olmadı ve kritik altyapıda hasar oluştuğuna dair bilgi gelmedi.
Rusya, Polonya topraklarına saldırı planlamadığını açıkladı
NATO, doğu kanadını güçlendirmek için 12 Eylül 2025’te “Doğu Nöbetçisi” operasyonunu başlattı.
Operasyon, iki gün önce Polonya hava sahasında düşürülen İHA’larla ilgili olayın üzerine başlatıldı.
Polonya makamları söz konusu İHA’ların Rusya’ya ait olduğunu açıkladı.
Rusya Savunma Bakanlığı, Polonya topraklarına yönelik saldırı planlamadıklarını bildirdi.
Rusya’nın Varşova Büyükelçiliği ise Polonya tarafının İHA’ların Rusya’ya ait olduğuna dair kanıt sunmadığını kaydetti.
Polonya Başbakanı Donald Tusk, 20 Eylül 2025’te operasyona Fransa, İngiltere, ABD, Almanya, Hollanda, İsveç, Norveç, Çekya, Portekiz ve İtalya olmak üzere 10 ülkenin katıldığını duyurdu.
Rus makamları Avrupa ve NATO ülkelerine doğru füze ve İHA yönlendirmediklerini defalarca açıkladı.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da bu tutumu Eylül 2025’te Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda dile getirdi.
Avrupa
AB, Le Pen’in Ukrayna vetosundan kaygılı

Politico, Fransa’da 2027’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Marine Le Pen veya Jean-Luc Mélenchon’un olası zaferinin Avrupa’nın Ukrayna’ya desteğini ve AB’deki konsolidasyonu zora sokabileceğini yazdı. Anketlerde yüzde 34 ile önde giden Le Pen, daha önce ikili yardımları durduracağını açıklamıştı.
Politico, Fransa’da 2027’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin Avrupa’nın Ukrayna’ya desteğini zorlaştırabileceğini yazdı.
Avrupa’da, Ulusal Birlik Partisi lideri Marine Le Pen veya Boyun Eğmeyen Fransa Partisi lideri Jean-Luc Mélenchon’un olası zaferinin, Avrupa Birliği’nin (AB) Kiev’e destek konusundaki birliğini zayıflatmasından ve Ukrayna’nın finansmanında uzlaşmayı güçleştirmesinden kaygı duyuluyor.
Politico’nun aktardığı kamuoyu yoklamalarına göre, 2027 baharında yapılacak seçimlerin ikinci turuna Ukrayna çatışmasındaki yaklaşımları Paris’in mevcut politikasıyla örtüşmeyen Marine Le Pen ve Jean-Luc Mélenchon kalabilir.
Her iki siyasetçi de NATO’yu eleştiriyor ve Kiev’e sağlanan desteğin belirli başlıklarının gözden geçirilmesini savunuyor.
Kasım ayında yapılan anketlerde Marine Le Pen, kararlı seçmenlerin yaklaşık yüzde 34’ünün desteğiyle ilk turda önde gidiyor.
İkinci sırada ise yaklaşık yüzde 17-18 destek oranıyla Jean-Luc Mélenchon yer alıyor.
Avrupa’da yaptırım vetosu ve uzlaşı kaygısı büyüyor
Paris’in izleyeceği olası politika değişikliği, Avrupalı diplomatlar ve Ukraynalı yetkililer arasında endişe yaratıyor.
Fransa, diğer ülkelerle birlikte gönüllüler koalisyonuna liderlik ediyor, Ukrayna için güvenlik garantilerinin hazırlanmasına katılıyor ve barış müzakerelerinde Avrupa’nın ortak tutumunun belirlenmesinde ağırlıklı bir yer tutuyor.
Politico’ya konuşan Ukraynalı bir yetkili, temel risklerin Fransa’nın gönüllüler koalisyonu içindeki taahhütleri, güvenlik garantileri ve Kiev’in gelecekteki finansmanıyla bağlantılı olduğunu söyledi.
Yetkili, Paris’in Ukrayna’ya en fazla bağış yapan ülkeler arasında olmadığını ancak Fransa’nın ortak tutumdan uzaklaşmasının Avrupa’da uzlaşı sağlanmasını zorlaştırabileceğini kaydetti.
Batı Avrupalı bir diplomat ise diplomatik çevrelerin bir kesiminin, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin yaptığı gibi Le Pen’in de iktidara gelmesi halinde Ukrayna konusundaki tutumunu yumuşatacağını düşündüğünü aktardı.
Diplomat, Ulusal Birlik Partisi’nin, AB ülkelerinin düzenli olarak oybirliğiyle uzatmak zorunda olduğu Moskova yaptırımlarının gevşetilmesini talep etme ihtimalini de dışlamadı.
Haberde, tek bir Fransız vetosunun yaptırım mekanizmasını tamamen bozmaya yetebileceği vurgulandı.
Moskova yönetimi ise Batı yaptırımlarını kınıyor, etkisiz ve gayrimeşru olarak nitelendiriyor.
Politico’nun görüştüğü tüm kaynaklar, Le Pen veya Mélenchon’un iktidara gelmesinin ani bir politika değişikliğine yol açacağı görüşünü paylaşmıyor.
Bazı kaynaklar, siyasetçilerin seçilmelerinin ardından Kiev’e destek konusunda ortak Avrupa yaklaşımına bağlı kalacağını öngörüyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Kiev’in, Fransızların seçeceği her adayla çalışacağını açıkladı.
Fransa’da cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turu 18 Nisan 2027’de, gerekmesi halinde ikinci turu ise 2 Mayıs 2027’de yapılacak.
Le Pen ikili yardımları durduracağını açıklamıştı
Marine Le Pen, ekim ayında yaptığı açıklamada, 2027 seçimlerini kazanması halinde maliyeti Fransa’ya yüklenecekse AB üzerinden Ukrayna’ya finansman sağlanmasını sorgulayacağını duyurdu.
Ulusal Birlik Partisi lideri, AB’nin Kiev’e sağladığı 90 milyar euro tutarındaki kredinin 18 milyar euroluk kısmının Fransa’ya düştüğünü belirtti.
Le Pen, yalnızca belirli operasyonel destek türlerini ve Ukraynalı askerlerin eğitimini sürdürerek Ukrayna’ya ikili yardımları durdurma sözü verdi.
Fransız siyasetçi, Paris’in artık bu tür harcamaları karşılayamayacağını savundu.
Zelenskiy ise Le Pen’in açıklamasının ardından Ukrayna’nın finansmanından vazgeçmesi halinde Fransa’nın kayba uğrayacağını söyledi.
Ukrayna lideri, ülkesindeki çatışmalarda edinilen deneyimin Fransız savunma şirketleri için taşıdığı öneme dikkati çekti.
Rusya, çatışmayı uzattığı gerekçesiyle Kiev’e yapılan doğrudan askeri veya mali her türlü yardıma karşı çıkıyor.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, AB ülkelerinin Kiev için silah satın alarak “savaşın devam etmesini daha da kışkırttığını” ifade etti.
Dünya Basını2 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Görüş2 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Asya2 hafta önceBangladeş’te işçi temsilcileri asgari ücret teklifini sundu
Görüş4 gün önceAPEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Avrupa2 hafta önceBerlin Sol Parti, Vanessa Emde’nin istifasını istedi
Görüş1 hafta önceDoğu Akdeniz’de kablo krizi aşıldı mı?
Dünya Basını2 hafta önceProf. Lukyanov: Avrupa ile Rusya arasındaki diplomatik güven sıfıra indi
Ortadoğu1 hafta önceTom Barrack, KYB temsilcileriyle görüştü








