Çin lideri Xi’den 2026 hedefi: tüketici harcamalarını artırmak ve yapay zeka inovasyonunu hızlandırmak

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin karşılaştığı zorlukları aşma çabası kapsamında, 2026 için tüketimin artırılmasını ve özellikle yapay zekâ alanında inovasyonun hızlandırılmasını temel bir görev olarak değerlendirdi.

Yıl başlamadan önce resmî olarak belirlenen öncelikler, iktidardaki Komünist Partinin önde gelen teorik dergisinde pazartesi günü yayımlanan bir konuşma alıntısıyla kamuoyuna açıklandı.

Xi, ekonomik istikrarın merkezinde yer alan ve temel bir dayanak olarak görülen iç talebin artırılması gerektiğini vurgulayarak, Pekin’in ekonomi politikasında iç dinamikleri harekete geçirmeye yönelen stratejik dönüşümüyle uyumlu bir yaklaşım sergiledi.

Liderin açıklamaları, aralık ayında düzenlenen ve bakanlar ile eyalet düzeyindeki kadroların katıldığı yıllık merkezi ekonomik çalışma konferansındaki konuşmasının bir parçasıydı. Bu açıklamaların şimdi kamuoyuna yansıması, gelecek ay yapılacak ‘iki toplantı’ olarak bilinen Çin’in yıllık parlamento toplantıları öncesinde yeni tedbirlerin gündeme gelebileceğine işaret ediyor.

Xi’nin sözleri, Qiushi dergisi tarafından şöyle aktarıldı:

“Şehir ve kırsal kesimde yaşayanların gelirlerini artıracağız, kaliteli mal ve hizmet arzını genişleteceğiz, tüketim üzerindeki makul olmayan kısıtlamaları kaldıracağız ve kültür ile turizm alanındaki potansiyeli harekete geçireceğiz.”

Ayrıca tüketim malları için takas programlarının ve ekipman modernizasyonu planlarının optimize edilmesi çağrısında bulunan Xi, Çin “ultra büyük pazarının” sunduğu geniş potansiyel ve temel avantajın altını çizdi.

Ancak temkinli tüketicileri daha fazla harcama yapmaya teşvik etmek Pekin açısından hâlâ zor bir hedef olmaya devam ediyor. Geçen yıl perakende satışlar yıllık bazda yüzde 3,7 artarak ülkenin yüzde 5’lik genel ekonomik büyümesinin gerisinde kaldı ve ekonomik durgunluğun aşılması için tüketim desteğinin artırılmasına duyulan acil ihtiyacı ortaya koydu.

Ocak ayında Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, tüketimi artırmaya yönelik girişimler açıkladı ve önümüzdeki beş yıl boyunca talebi genişletmeye yönelik bir uygulama planı hazırlandığını duyurdu.

Batı ile rekabetin yoğunlaştığı bir dönemde Çin’in teknolojik öz yeterlilik arayışını hızlandırmasıyla birlikte teknoloji ve inovasyon da Xi’nin gündeminde üst sıralarda yer almaya devam ediyor.

Xi, “İşletmeleri temel yenilik aktörleri olarak destekleyecek, yeni ve öncü teknolojilerin uygulama alanını genişletecek ve gelişen alanlarda fikrî mülkiyet korumasını güçlendireceğiz” dedi ve ekledi: “Sanayileri güçlendirmek için ‘AI-plus’ stratejisini hayata geçirecek ve yapay zekâ yönetişimini geliştireceğiz.”

Ayrıca sanayilerin modernizasyonunun gerekliliğini vurgulayan Xi, Pekin, Şanghay ve Hong Kong ile Makao özel idari bölgelerini Shenzhen ve Guangzhou gibi dokuz anakara kentiyle bir araya getiren Büyük Körfez Bölgesi’nde “dünya standartlarında” inovasyon merkezleri oluşturulması gerektiğini belirtti.

Xi’nin teknoloji vizyonu, Washington öncülüğündeki sınırlama çabalarına rağmen Çin’in 2025’te yapay zekâ girişimleri (DeepSeek gibi) ve insansı robotlar başta olmak üzere yeni alanlarda önemli atılımlar gerçekleştirdiği bir döneme denk geliyor.

Xi ayrıca yatırım ve gayrimenkul sektöründeki durgunluğun tersine çevrilmesi, “içe dönük rekabet” tarzı fiyat savaşlarının önlenmesi, istihdamın korunması ve kentleşme ile karbon azaltımının teşvik edilmesi gibi konulara da değindi.

Şimdi dikkatler, Xi’nin geniş politika çerçevesinin uygulanabilir ve somut sonuçlara dönüştürülmesine çevrilmiş durumda. Özellikle tüketici gelirlerinin gerçekten artırılması ve 2026’da inovasyonun hızlandırılması, jeopolitik gelişmeler, ABD ile rekabet ve dış talebe ilişkin belirsizlikler gibi önemli karmaşıklıkların süreceği bir yılda belirleyici olacak.

Gelecek ay başında düzenlenecek ve “iki toplantı” olarak bilinen parlamento toplantılarında Çin yasama ve danışma organları bir araya gelecek. Bu toplantılarda 2026 büyüme hedefleri ile ülkenin 15. Beş Yıllık Planı kapsamındaki çok sayıda sosyoekonomik kalkınma hedefinin açıklanması bekleniyor.

South China Morning Post, ocak ayında konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberinde, bu yılki büyüme hedefinin yüzde 4,5–5 aralığında belirlenebileceğini aktarmıştı.