Çin, tartışmalı Scarborough Sığlığı yakınlarında çevresel izleme istasyonu kuracak

Pekin’in Güney Çin Denizi’ndeki gerilim noktası olan Scarborough Sığlığı etrafında yürüttüğü ekolojik girişimler, Manila ve Washington’ı endişelendiriyor.

Çin, Filipinler ile Güney Çin Denizi’ndeki gerilimlerin sürekli odak noktalarından biri olan tartışmalı Scarborough Sığlığı’nı da kapsayan bir bölgeyi izleyecek deniz çevresi gözlem istasyonunun inşasını onayladı.

Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Güney Çin Denizi Oşinoloji Enstitüsü (SCSIO) tarafından önerilen Zhongsha Adaları Deniz Ekolojisi ve Çevresi Saha Gözlem ve Araştırma İstasyonu, 31 Temmuz’da onay aldı. SCSIO bunu salı günü duyurdu.

SCSIO’nun açıklamasına göre onay, Çin Bilimler Akademisi’nin “Güney Çin Denizi’ndeki ulusal stratejiyi desteklemek için bilim ve teknolojiden yararlanma” konusundaki kararlılığını yansıtıyor.

Açıklamada, planlanan istasyonun Zhongsha Adaları’ndaki deniz izleme faaliyetlerinde “kilit bir boşluğu dolduracağı”, enstitünün Paracel ve Spratly adalarındaki —Çince adlarıyla Xisha ve Nansha adalarındaki— mevcut istasyonlarını tamamlayacağı ve Çin’in tüm Güney Çin Denizi’ni kapsayan ekolojik gözlem ağını tamamlayacağı belirtildi.

Çin’in Zhongsha Adaları olarak adlandırdığı bölge, Güney Çin Denizi’nin orta kesimindeki bir grup resif ve atollden oluşuyor. Uluslararası alanda kısmen Macclesfield Bank olarak bilinen bölgeyle bağlantılı olan bu alan, Pekin ile Manila arasında ihtilaf konusu olan Scarborough Sığlığı’nı da kapsıyor.

Pekin bu ayın başında, Çin’de Huangyan Adası olarak adlandırılan Scarborough Sığlığı çevresinde biyolojik çeşitlilik ve ekolojik korumaya ilişkin idari bir düzenleme yayımladı. Pekin geçen yıl tartışmalı atolü “ulusal doğa rezervi” ilan etmişti.

Zhongsha Adaları, kendine özgü jeolojik oluşumlara, çeşitli mercan resifi ekosistemlerine ve akıntılar ile şiddetli fırtınaların etkilediği dinamik oşinografik koşullara sahip.

Enstitüye göre yeni istasyon, “deniz tabanlı çift çekirdek ve kara tabanlı lojistik” esasına dayanan üç boyutlu ve çok katmanlı bir deniz gözlem ağı kuracak; okyanus koşulları, ekoloji, jeoloji ve balıkçılık kaynaklarına ilişkin veri sağlayacak.

SCSIO, “ulusal öncelikleri hayata geçirmek, ulusal görevleri tamamlamak ve Güney Çin Denizi’nin sürdürülebilir kalkınmasını desteklemek” amacıyla Zhongsha Adaları’nda bilimsel araştırma ve ekolojik izleme faaliyetlerini sürdürdüğünü bildirdi.

Pekin, Güney Çin Denizi’ndeki ada ve kayalık oluşumların büyük bölümünde egemenlik iddiasında bulunuyor. Çin’in bazı iddiaları Filipinler, Vietnam, Malezya ve Brunei’nin iddialarıyla çakışıyor.

Çin, Filipinler’de Bajo de Masinloc veya Panatag Shoal olarak bilinen Scarborough Sığlığı’nın kontrolünü 2012 yılında ele geçirdi.

Çin, 2024 yılında sığlık çevresindeki karasuları için kendi esas hatlarını ilan etti ve o tarihten bu yana donanma ve sahil güvenlik devriyelerini yoğunlaştırdı.

Son aylarda Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki ekolojik koruma girişimleri, Filipinler ve müttefiki ABD ile giderek büyüyen bir sürtüşme kaynağı haline geldi.

Çin, geçen yıl Scarborough Sığlığı’nda ilan ettiği “ulusal doğa rezervinin” yönetimine ilişkin düzenlemeyi 1 Ağustos’ta yayımladı. Kurallar yasa dışı balıkçılığı ve kaçak avcılığı yasaklıyor, çevreye zarar veren eylemlere karşı yaptırım uygulanmasına izin veriyor ve düzenli devriyeler öngörüyor.

Washington, 8 Ağustos’ta Çin’in doğa rezervi oluşturmasını reddetti ve Pekin’i Filipinli balıkçıların “geleneksel balıkçılık sahalarına erişimini engellemekle” suçladı.

Geçen hafta ABD’nin Filipinler Büyükelçiliği, Palawan Adası’nda yerel balıkçılardan Güney Çin Denizi’ndeki “şüpheli yasa dışı balıkçılık ve olağandışı gemi faaliyetleri” hakkında ihbar toplamak ve bunları Filipin makamlarına iletmek amacıyla bir toplum ihbar merkezi faaliyete geçirdi.

Çin Dışişleri Bakanlığı salı günü gelişmeleri “yakından izleyeceğini” açıkladı.

Bakanlık Sözcüsü Lin Jian, “ABD ile Filipinler arasındaki normal işbirliğine karşı değiliz ancak bu işbirliği herhangi bir üçüncü tarafı hedef almamalı veya üçüncü tarafın çıkarlarına zarar vermemelidir” dedi.