Malezya, ABD destekli Filipin askeri üssü konusunda endişeli

Malezya Başbakanı Enver İbrahim, ülkesinin savunma kapasitesini güçlendirme sözü verirken, Malezya’nın doğusundaki Sabah eyaletine yalnızca birkaç kilometre uzaklıkta bulunan ve ABD tarafından desteklenen Filipinler’e ait bir askeri üs konusunda endişelerini dile getirdi.

Enver İbrahim, Filipinler’in stratejik tesisleri modernize ettiği ve 3 kilometre uzunluğunda bir pist inşa ettiği Palawan’ın güneyindeki Balabac Adası’nı özellikle işaret etti. Ada, ABD kuvvetlerinin belirlenen noktalara erişmesine izin veren ve Washington’ın altyapı yatırımlarını finanse edebilmesini sağlayan Geliştirilmiş Savunma İşbirliği Anlaşması (EDCA) kapsamındaki dokuz Filipin üssünden biri.

Enver, salı günü başkent Putrajaya’da düzenlenen bir bütçe etkinliğinde, “Sabah üzerindeki hak iddialarından doğrudan etkilenen komşu bir ülke olarak, Filipinler ile ikili ilişkilerimiz çok iyi olmaya devam etse de bu gerilimden bir ölçüde endişe duyuyoruz” dedi.

Enver, Malezya’nın Balabac’ta geliştirilen askeri tesislerin ve hava üssünün ölçeğine ulaşamayacağını ancak ABD ile Çin arasındaki rekabetin şekillendirdiği giderek karmaşıklaşan güvenlik ortamı nedeniyle ülkenin temel savunma kapasitesini güçlendirmesi gerektiğini söyledi. Bunun yüz milyonlarca, hatta milyarlarca ringgitlik ek harcamayı gerektirebileceğini belirtti.

“En azından temel savunma kapasitemizi güçlendirmeliyiz” diyen Malezya Başbakanı, Balabac’ın konumunun Kuala Lumpur açısından özellikle hassas olduğuna dikkat çekti.

Enver’e göre Balabac, Malezya’nın Banggi Adası’ndan yaklaşık 20 dakikalık mesafede bulunuyor. Bölgenin hassasiyetinin temelinde ise Sabah üzerindeki uzun süredir devam eden anlaşmazlık yatıyor. Filipinler, 1963’te federasyonun kurulmasıyla Malezya’ya katılan Sabah üzerinde hak iddiasını sürdürüyor. Kuala Lumpur ise bu iddiayı kesin biçimde reddediyor.

İki taraf Sabah nedeniyle hiçbir zaman geniş çaplı bir savaşa girmemiş olsa da anlaşmazlık zaman zaman ilişkilerde gerilime neden oldu. 2013 yılında, kendisini Sulu Sultanlığı’nın varisi ilan eden bir kişinin silahlı destekçileri tarihî hak iddiasını ileri sürmek amacıyla Sabah’ın doğusunu işgal etmiş, bunun sonucunda bir aydan uzun süren bir karşı karşıya geliş ve çatışmalar yaşanmıştı. Ancak Manila yönetimi çatışmalara katılmamıştı.

Filipinler ordusu, Balabac’ı hava kuvvetleri için ileri harekât üssüne dönüştürmeyi planlıyor. Ordu, tesisin ülkenin hava savunma kapasitesinin menzilini önemli ölçüde genişleteceğini belirtiyor. Manila ayrıca, Filipin gemilerinin Çin gemileriyle sık sık karşı karşıya geldiği Güney Çin Denizi’ndeki çıkarlarını güçlendirmek amacıyla adadaki projeleri hızlandırdı.

Mayıs ayında düzenlenen ve Balikatan adı verilen askerî tatbikatlar sırasında ABD, Filipinler ve Avustralya kuvvetleri adadaki havaalanını ele geçirme ve elde tutma tatbikatı yaptı. ABD Kara Kuvvetleri ayrıca adaya HIMARS roketatar sistemleri konuşlandırdı ve açık denizdeki temsili deniz hedeflerine karşı gerçek mühimmatlı atışlar gerçekleştirdi.

Washington ve Manila, EDCA kapsamındaki yatırımların ortak eğitimleri, tatbikatları ve askerî birlikte çalışabilirliği desteklediğini belirtiyor. ABD, 2023 yılında bu amaçla 100 milyon doların üzerinde kaynak ayırmayı planladığını açıklamıştı.