Diplomasi
Çin ticaret üzerindeki etkisini artırırken Beyaz Saray izliyor

Pekin, bu ay Amerikan işletmelerini endişelendiren yeni ticaret kuralları açıkladı. Analistler, bu kuralların Amerika’nın Çin’e olan tedarik zinciri bağımlılığını azaltma çabalarını ciddi şekilde zayıflatabileceğini söylüyor. Ancak Trump yönetiminin tepkisi alışılmadık şekilde sükunetle karşılandı – ABD yetkilileri, şu ana kadar Pekin’in hamlesi hakkında kamuya açık bir açıklama yapmadı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın 14-15 Mayıs’ta Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yapacağı zirve öncesinde açıklanan kurallar, Çin’den tedarik sağlamak isteyen ancak belirli işlemlerini askıya alan yabancı şirketleri cezalandırmaya yönelik yasal zemin hazırlıyor.
Çin’in yeni düzenlemeleri, yabancı kuruluşların “ülkemizin vatandaşları veya organizasyonları ile normal işlemleri askıya almak gibi” eylemlerinin incelemeye ve cezalandırmaya tabi tutulacağını belirtiyor.
Kurallar, uygulanacak özel sektörler hakkında ayrıntılı bilgi vermiyor ancak Çin ajanslarının, “hammadde, teknoloji, ekipman” ve diğer ürünlerin “dolaşımını” korumak amacıyla bir “ana sektörler listesi” oluşturacağını söylüyor. Bu önlemler, çok çeşitli şirketleri etkileyebilir.
Örneğin, ABD ilaç şirketleri, üretim ve tedariklerini Hindistan ve diğer, Washington ile daha az jeopolitik rekabet yaşayan ülkelere taşımaya başlamıştı. Çin’in yeni kuralları altında, bu tür eylemler Çin’in güvenliği için tehdit olarak görülebilir ve şirketler, yatırım ve ithalat veya ihracat yasakları ile karşı karşıya kalabilir, personelin ülkeye girişine engel konulabilir.
Bir diğer set Çin düzenlemeleri, yabancı firmalara, ABD yaptırımları ve ihracat kontrolleri gibi “hukuksuz dışsal yargı”ya uymaları halinde cezalar öngörüyor.
Trump yönetimi, işletmelere “riskleri azaltma” çağrısında bulunmuştu – Çin’den gelen ürünlere olan bağımlılığı azaltarak stratejik sektörlerde, özellikle kritik mineraller ve ilaçlar gibi alanlarda “egemenliği” yeniden kazanmalarını istemişti. Pekin’in yeni kuralları, ABD ve diğer yabancı işletmeleri tam tersine yönlendiriyor.
İş dünyası grupları, Çin’in yeni düzenlemeleri konusunda alarm verdi. Çin’deki Amerikan Ticaret Odası, Reuters’a, Çin’in yabancı firmalardan aldığı ürünleri kesebileceğini ve yabancı şirketlerin tedarik bağımlılığını azaltma çabalarını Çinli yetkililer tarafından soruşturmaya tabi tutulabileceğini bildirdi.
Demokrasi Savunma Vakfı (FDD) düşünce kuruluşunda Çin uzmanı olan Craig Singleton, “Washington’un şu ana kadar sessiz kalması, zayıflık sinyali verebilir”, dedi ve yaklaşan Trump-Xi zirvesine işaret etti: “Bu yüzden yönetim kamuya açıklama yapmaktan kaçınmayı tercih etmiş gibi görünüyor.”
Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai, Reuters’ın sorularına doğrudan cevap vermedi; yalnızca Trump yönetiminin “Amerika’nın ekonomik gücünü, ulusal ve ekonomik güvenliğimizi korumak için her şekilde kullanmaya devam edeceğini” belirtti.
ÇİN ‘CESUR’ KONUMDA
Trump yönetiminin yeni kurallara olan temkinli yaklaşımı, ekim ayında Güney Kore’de Xi ile yaptığı görüşme öncesindeki ikili ticaret geriliminden farklı bir tutum sergiliyor. Busan’daki zirvede nihayetinde huzursuz bir ticaret ateşkesi sağlanmıştı, ancak Trump, Çin’in kritik mineraller ihracatına yönelik kontrollerine karşı Çin’e yazılım ihracatlarını tamamen kesmek ve Çinli ürünlere %100 vergi uygulamakla tehdit etmişti.
Reuters’a konuşan iki ABD’li sanayi kaynağı, Trump yönetiminin, endüstri gruplarından bu kurallar ve Çin’in sağladığı yeni ticaret etkisi hakkında bilgilendirildiğini söyledi.
ABD yetkililerinin “dinleme modunda” oldukları ancak somut bir tutum veya itirazda bulunmadıkları belirtiliyor. Bir sanayi kaynağı, Çin’in kurallarını “ateşi açmadan önce tabancayı yüklemek” olarak nitelendirdiğini ve yönetimin, stratejik istikrarı koruma isteği nedeniyle zirve öncesinde bu konuda yanıt vereceğini düşünmediğini söyledi.
Rhodium Group’tan jeopolitik stratejist Reva Goujon, önlemlerin çok geniş kapsamlı olduğunu söyledi, “o kadar ki ABD müzakerecileri Pekin’i ‘Busan ruhunu ihlal etmekle’ ve temelde ticaret ve yatırım karşılıklılığı fikrini çiğnemekle suçlayabilir.”
“Çin, açıkça daha cesur bir konumda,” diye ekledi Goujon.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












