Çin’den Rusya’ya giden binlerce tır Kazakistan sınırında mahsur kaldı

Çin’den ithal edilen ve Kazakistan üzerinden Rusya’ya sevk edilen binlerce tır, sınır kapılarında yaşanan yoğunluk nedeniyle haftalardır bekliyor. Uzmanlar, tıkanıklığın Kazakistan’ın Batı yaptırımlarına uyum çabaları ve “gri ithalatı” engelleme girişimlerinden kaynaklandığını belirtiyor.

Çin’den ithal edilen malları Kazakistan üzerinden Rusya’ya taşıyan binlerce tır, eylül ortasından bu yana sınır kapılarında birikmiş durumda.

Lojistik sektörü uzmanlarına göre gecikmeler, Kazak makamlarının “gri ithalatı” denetleme çabaları ve Batı yaptırımlarına daha hassas uyum gösterme eğiliminden kaynaklanıyor.

Çin’in ulusal bayramı ve Sonbahar Ortası Festivali nedeniyle 1-8 Ekim tarihleri arasında tüm kara gümrük kapılarının kapanacak olması, mevcut tıkanıklığı daha da ağırlaştıracak bir etken olarak görülüyor.

Rusya Federal Gümrük Kurumundan (yapılan açıklamaya göre, bu tarihler arasında Kazakistan sınırındaki Bahtı, Dostık, Koljat, Maykapçagay ve Nur Joli gibi tüm kara geçişleri kapalı olacak. Yalnızca “Dostık” ve “Altınkol” ile bağlantılı demir yolu hatlarının açık kalacağı bildirildi.

Yaptırım kapsamındaki ürünlere sıkı denetim

Kommersant gazetesine konuşan SLK lojistik şirketinden Maksim Yemelin, kuyrukların çoğunlukla elektronik, insansız hava aracı parçaları ve Batılı markaların ürünleri gibi ikili kullanıma açık veya yaptırım kapsamına giren malları taşıyan araçlardan oluştuğunu söyledi.

Yemelin, “Birçok nakliyeci denetime yakalanmamak için araçlarını bekleme parklarına çekiyor,” diye konuştu. Bu tür malların neredeyse her sevkiyatta kontrol edildiği, yaptırımla ilgisi olmayan ürünlerin ise üç ila beş gün içinde geçiş yapabildiği belirtiliyor.

AKFA şirketinden Aleksey Çernışev de üçüncü haftadır Kazakistan üzerinden Rusya’ya uzanan hatlarda kilometrelerce uzunlukta kuyruklar oluştuğunu kaydetti.

FM Logistic yöneticisi Yaroslav Belousov ise hem Kazak hem de Rus tarafında yoğun denetimler yapıldığını, ancak büyük hacimli göndericilerin bu süreçten daha az etkilendiğini ifade etti.

“Gri ithalata karşı sıkı takip var”

Çernışev, devletin gri ithalata karşı sert önlemler aldığını ve kamyonların Moskova’daki pazarlara varıncaya kadar izlendiğini belirtti.

YM Trans Group’tan Aleksandr Azatyan, yalnızca Maştakovo sınır kapısında 2 bin ila 3 bin aracın beklediğini, otomotiv parçaları ve mikroçipler gibi bazı malların ise kesinlikle geri çevrildiğini söyledi. Azatyan, toplamda 7 bin 500 kamyonun sınırda sıkışıp kaldığını aktardı.

KBT şirketinden bir gümrük brokeri ise 18 Eylül’de Çinli muhataplarından, “Kazakistan ve Rusya hükümetleri arasında gümrük birliği anlaşmasına dair ihtilaf nedeniyle geçici olarak giriş-çıkışların durdurulduğu” yönünde bilgi aldıklarını belirtti.

Ancak sektördeki diğer uzmanlar, son dönemde iki ülke arasında köklü bir anlaşmazlık olmadığını vurguluyor.

Demir yolunda da kapasite sorunu yaşanıyor

Tıkanıklığın başka nedenleri de bulunuyor. Ünitreydden Kirill Lahin, 1 Kasım’da yürürlüğe girecek motorlu araçlara yönelik hurda vergisi artışı öncesinde çok sayıda otomobil nakliyesinin sınırlara yığıldığını ve bunun da kuyrukları artırdığını söyledi.

Ayrıca Polonya’nın eylül ortasında Belarus sınırını kapatmasıyla Çin’den Avrupa Birliği’ne giden demir yolu yüklerinin yüzde 90’ının aksadığı ve taşımaların Rusya-Kazakistan hattına yöneldiği ifade ediliyor.

Karayolundaki yoğunluğa ek olarak demir yolunda da sorunlar yaşanıyor. Kazakistan devlet demir yolları KTZ, 21-30 Eylül arasında aşırı yığılma ve kapasite sorununu gerekçe göstererek diğer ülkelerden gelen yüklü ve boş vagonların kabulünü durdurdu.

Maksim Yemelin, “Her iki taraf da engel çıkarmadığını söylese de kontrol sıkılaştı, sistemler sık sık aksıyor, personel yetersiz kalıyor,” dedi.

Alternatif güzergâhlar gündemde

Kommersant‘a demeç veren Aleksandr Azatyan, ekim ayı ortasına kadar durumun değişmesini beklemediğini söyledi.

Yemelin ise mevcut durumu, “Bu geçici bir aksaklık değil, yaptırımlara uyumun ve kontrollerin kalıcı biçimde sertleştiği yeni bir gerçeklik,” sözleriyle değerlendirdi.

Uzmanlar, bu gelişmeler üzerine Çin’den Rusya’ya ithalat için Mançuriya–Zabaykalsk hattı ve Moğolistan üzerinden geçen Erlyan–Zamin Uud rotasının alternatif olarak öne çıktığını, ancak bu güzergâhların da yoğunlaştıkça yavaşlayabileceğini belirtiyor.