CNN: İran askeri kapasitesini beklenenden daha hızlı toparlıyor

ABD istihbarat değerlendirmelerine göre Tahran yönetimi, nisan başında yürürlüğe giren altı haftalık ateşkes sürecinde insansız hava aracı üretimini yeniden başlatarak askeri kapasitesini hızla tahkim etti. CNN’e konuşan kaynaklar, hava operasyonlarının ardından İran savunma sanayisindeki toparlanma hızının öngörüleri aştığını ve askeri altyapının önemli bir bölümünün korunduğunu bildirdi.

İran, nisan başında yürürlüğe giren altı haftalık ateşkes sürecinde askeri kapasitesini hızla tahkim ederek ABD ve İsrail hava operasyonlarının uzun vadeli etkilerini sınırlamayı başardı.

ABD istihbarat değerlendirmelerine aşina kaynaklara dayandırılan bilgilere göre, Tahran yönetimi bu ateşkes döneminde insansız hava aracı (İHA) üretimini yeniden başlattı. Bu adım, Tahran’ın bombardımanlarda hasar gören askeri kapasitesini yeniden inşa ettiğinin en somut göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

CNN’e bilgi veren dört farklı kaynak, ABD istihbarat verilerinin, İran ordusunun başlangıçta tahmin edilenden çok daha hızlı bir şekilde toparlandığına işaret ettiğini aktardı.

İstihbarat raporlarına vakıf kaynaklar; imha edilen füze sahalarının, fırlatma rampalarının ve kritik üretim tesislerinin hızla yenilendiğini kaydetti. Yetkililer, bu askeri toparlanma performansının, ABD Başkanı Donald Trump’ın operasyonları yeniden başlatması halinde dahi İran’ın bölgedeki müttefikler için ciddi bir tehdit unsuru olmayı sürdüreceği anlamına geldiğini vurguladı.

Ortaya çıkan tablo, ABD-İsrail hava harekatlarının İran ordusunu uzun vadede ne derece gerilettiğine dair iddiaları da tartışmaya açtı.

İHA kapasitesi altı ay içinde yenilenebilir

ABD’li bir yetkili, farklı silah bileşenlerinin üretime başlama süreleri değişiklik gösterse de bazı istihbarat raporlarına göre İran’ın, İHA taarruz kapasitesini altı ay gibi kısa bir sürede tamamen eski haline getirebileceğini belirtti.

Yetkili, İranlıların, istihbarat topluluğunun askeri toparlanma süreci için öngördüğü tüm zaman çizelgelerini aşmış durumda olduğunu ifade etti.

İHA saldırıları, bölgedeki aktörler için en büyük endişe kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor. Olası yeni bir askeri operasyon durumunda İran’ın, hasar alan füze üretim kapasitesini yoğun İHA saldırılarıyla destekleyebileceği, her iki silah sisteminin de menzilinde bulunan İsrail ve Körfez ülkelerini hedef almaya devam edebileceği değerlendiriliyor.

Rusya ve Çin desteğinin toparlanmaya etkisi

CNN’e konuşan kaynaklardan biri, İran’ın beklenenden hızlı toparlanabilmesini bir dizi faktörün bir araya gelmesine bağlıyor. Bu faktörlerin başında Rusya ve Çin’den alınan destek ile ABD ve İsrail’in sahada hedefledikleri ölçüde kalıcı bir hasar bırakamamış olması geliyor.

İki istihbarat kaynağı, Çin’in çatışmalar boyunca İran’a füze yapımında kullanılabilecek bileşenler sağlamaya devam ettiğini, ancak bu akışın ABD’nin uyguladığı abluka nedeniyle son dönemde sekteye uğramış olabileceğini aktardı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da geçen hafta CBS kanalına verdiği demeçte, Çin’in İran’a füze üretim bileşenleri sağladığını öne sürmüş ancak konuya dair ayrıntı vermekten kaçınmıştı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun ise düzenlediği basın toplantısında bu iddiaları yalanlayarak suçlamaların gerçeklere dayanmadığını söyledi.

Son ABD istihbarat değerlendirmeleri, aldığı darbelere rağmen İran’ın balistik füze, İHA ve hava savunma kabiliyetlerini hala kayda değer ölçüde koruduğunu, bu nedenle askeri üretim kapasitesini yeniden inşa etme sürecine sıfırdan başlamadığını ortaya koyuyor.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) sözcüsü, istihbarat konularına ilişkin açıklama yapmadıklarını belirterek konuya dair yorum yapmaktan kaçındı.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell ise yaptığı yazılı açıklamada, ABD ordusunun, Başkan’ın seçeceği zaman ve mekanda operasyon yürütmek için gereken askeri imkanlara sahip olduğunu belirtti. Parnell, ABD ordusunun çıkarlarını korumak adına geniş bir kabiliyet yelpazesine sahip olduğunu ve muharip komutanlıklar bünyesinde çok sayıda operasyon yürüttüklerini sözlerine ekledi.

CNN’in nisan ayında yayınladığı bir haberde, İran’ın füze fırlatma rampalarının yaklaşık yarısının ABD saldırılarından hasarsız kurtulduğu belirtilmişti.

Güncel istihbarat raporlarında ise bu oran üçte ikiye yükseltildi. Kaynaklar, bu artışın kısmen devam eden ateşkes sürecinden kaynaklandığını, İran’ın önceki saldırılarda enkaz altında kalan fırlatma rampalarını gün yüzüne çıkarmak için zaman kazandığını ifade ediyor.

Daha önce basına bilgi veren iki kaynak, istihbarat verilerine dayanarak İran’ın elinde hala binlerce İHA bulunduğunu ve bunun ülkenin toplam İHA kapasitesinin yaklaşık yüzde 50’sine tekabül ettiğini kaydetmişti.

Komutanın ifadeleri ile istihbarat raporları arasındaki çelişki

Elde edilen son veriler, askeri operasyonların İran’ın askeri kapasitesini gerilettiğini ancak yok edemediğini, İran savunma sanayisinin saldırıların ardından hızla toparlanarak savaşın uzun vadeli etkilerini sınırlayabildiğini gösteriyor.

Bu durum, CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper’ın salı günü büyük ölçüde ortadan kaldırıldığını iddia ettiği savunma sanayii altyapısını da kapsıyor.

Amiral Cooper, Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi’ndeki oturumda verdiği ifadede, “Destansı Öfke Operasyonu, İran’ın balistik füzelerini ve İHA’larını önemli ölçüde geriletirken, savunma sanayii altyapısının yüzde 90’ını imha ederek İran’ın yıllar boyunca toparlanamamasını garantilemiştir” şeklinde konuşmuştu.

Ancak Cooper’ın bu beyanları, İran’ın askeri kapasitesini yeniden inşa etme hızı ve zaman çizelgesini inceleyen ABD istihbarat değerlendirmeleriyle farklılık gösteriyor.

CNN’ye konuşan iki kaynak, istihbarat raporlarının CENTCOM Komutanı’nın çizdiği tabloyla uyuşmadığını vurguladı.

Son istihbarat raporlarına vakıf bir kaynak, İran savunma sanayisine verilen hasarın toparlanmayı yıllarca değil, yalnızca birkaç ay geciktirebileceğini belirtti.

Kaynak, altyapının önemli bir kısmının sağlam kalmasının ise belirli askeri kapasitelerin geri kazanılmasını daha da hızlandırabileceğine dikkat çekti.