Doğu Akdeniz’de Türkiye-Mısır tatbikatı

Türkiye-Mısır tatbikatı iki ülke arasındaki askeri işbirliğini yeniden canlandırırken, bölgedeki deniz yetki alanları tartışmalarının seyrini de etkileme potansiyeli taşıyor.

Millî Savunma Bakanlığı, Türk ve Mısır silahlı kuvvetlerinin 13 yıl aradan sonra Doğu Akdeniz’de ortak deniz ve hava tatbikatı yapacağını duyurdu.

“Dostluk Denizi” (Bahr El Sadaka) adı verilen tatbikat 22-26 Eylül tarihlerinde yapılacak. Bölgede son ortak tatbikat Ekim 2012’de düzenlenmişti.

Milli Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk, Türkiye’nin tatbikata TCG Oruçreis ve TCG Gediz fırkateynleri, TCG İmbat ve TCG Bora hücumbotları, TCG Gür denizaltısı ve iki F-16 savaş uçağıyla katılacağını duyurdu. Mısır donanmasına ait unsurların da tatbikatta yer alacağı bildirildi. Türk ve Mısır Deniz Kuvvetleri komutanlarının 25 Eylül’de yapılacak “Seçkin Gözlemci Günü”ne katılması bekleniyor.

Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları tartışması

Tatbikat öncesinde, Mısır geçen ay Yunanistan’ın belirlediği deniz sınırlarının kendi Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) ve kıta sahanlığıyla çakıştığını belirterek Atina Büyükelçiliği’ne diplomatik nota vermişti. Atina yönetimi bu çıkışı “beklenen bir tepki” olarak nitelese de söz konusu adımın Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının yeniden şekillenmesine yol açabileceği yorumları yapılıyor.

Aynı dönemde, Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi’nin Türkiye-Libya enerji anlaşmasını onaylamaya hazırlandığı bildirilmişti. Türkiye Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın’ın, Halife Hafter ile Bingazi’de sürpriz bir görüşme gerçekleştirmesi bu gelişmenin öncesine denk geldi.

Türkiye ile Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) arasında 2019’da imzalanan anlaşma, tarafların Münhasır Ekonomik Bölgelerini belirleyerek hidrokarbon açısından zengin deniz sahalarında egemenlik haklarını güvence altına alıyor. Daha önce anlaşmaya karşı çıkan Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, 2019 tarihli deniz yetki anlaşmasını yeniden değerlendirmek üzere bir teknik komite kurulduğunu duyurdu.

Temsilciler Meclisi’nin anlaşmayı onaylaması, Türkiye’yi Libya açıklarında sismik araştırma ve sondaj faaliyetlerine yöneltebilir.

Olası Türkiye-Mısır MEB anlaşması

Türkiye-Libya anlaşmasına karşı çıkan Mısır, 2022’de Libya ile deniz sınırını tek taraflı ilan etmişti. Mısır’ın ilan ettiği sınırların Türkiye-Libya hattına temas etmemesi dikkat çekmişti.

Türkiye ve Mısır, Doğu Akdeniz’in en uzun kıyı şeridine sahip iki kilit ülke. Ancak iki ülke arasında uzun yıllar devam eden gerilim, MEB anlaşması ihtimalini bugüne kadar engelledi.

Türkiye, Mısır’ın Yunanistan ve Güney Kıbrıs ile yaptığı anlaşmalarından zararlı çıktığını, kendisiyle benzer bir anlaşma imzalaması durumunda Akdeniz’deki münhasır ekonomik alanının çok daha genişleyeceğini kaydediyor.

Nitekim uzmanların hesaplamalarına göre Mısır, Türkiye yerine Yunanistan ve Güney Kıbrıs ile anlaşma yaparak yaklaşık 26 bin 500 kilometrekarelik deniz yetki alanından feragat etti. Ancak Kahire’nin Ankara ile gerilimin zirve yaptığı dönemde Yunanistan ile 2020’de imzaladığı deniz yetki alanlarını belirleyen anlaşmada Türkiye’nin hassasiyetlerini göz önünde bulundurduğu ve sınırı 28. paralelin ötesine çekmediği biliniyor. Ankara, bunu olumlu bir adım olarak gördüğünü kaydetmişti.

Dolayısıyla önümüzdeki dönemde Türkiye ve Mısır’ın, Doğu Akdeniz’de MEB imzalayabileceği değerlendiriliyor. Suriye’deki yeni yönetimin Ankara ile olan ilişkileri de göz önüne alındığında bu ülke ile de MEB imzalanması ihtimali giderek güçleniyor.

Bu gelişmeler Doğu Akdeniz’de dengeleri değiştirme potansiyeli taşıyor.