Diplomasi
Enerji devleri rotayı değiştirdi: Kârsız bulunan yeşil enerji yatırımları rafa kalktı

Batılı büyük petrol ve doğalgaz şirketleri, kârlı bulmadıkları yenilenebilir enerji yatırımlarından vazgeçerek yeniden geleneksel fosil yakıt üretimine odaklanıyor. BP, Shell ve ExxonMobil gibi devler, artan petrol talebi karşısında yatırım programlarını petrol ve gaz projelerine kaydırıyor.
Dünyanın en büyük petrol ve doğalgaz şirketleri, yenilenebilir enerjiye yönelik yatırım stratejilerini yeniden gözden geçirerek rotayı geleneksel fosil yakıt üretimine çeviriyor.
BP, Shell, Equinor ve ExxonMobil gibi Batılı enerji devleri, kârlı bulmadıkları yeşil enerji projelerinden çekilerek artan küresel petrol talebine yanıt olarak yatırım programlarını petrol ve gaz projelerine kaydırma kararı aldı.
Şirketlerin bu adımı, yatırımcıların endişeleri ve yeşil enerji alanındaki düşük finansal getiriler üzerine geldi. Bu durum, petrol sektöründe yeni bir yatırım döngüsünün başlangıcına işaret ediyor olabilir.
Yeşil enerjiye yatırım kârlı bulunmadı
İngiliz enerji devi BP, şubat ayında açıkladığı yeni stratejisiyle yenilenebilir enerji kaynaklarına yapılan yatırımları azaltacağını ve petrol ile gaz üretimini artıracağını duyurdu.
Şirket, 2024’te 16,2 milyar dolar olan sermaye harcamalarını 2025-2027 döneminde yıllık 13-15 milyar dolara düşürecek. Buna karşılık petrol ve gaz projelerine yapılan yatırımlar yüzde 20 artışla yıllık 10 milyar dolara çıkarılacak.
BP, bu strateji kapsamında Meksika Körfezi’ndeki petrol üretimine geri dönmeyi ve Orta Doğu’da yeni projeleri değerlendirmeyi planlıyor.
Şirket, 2020’de 2030 yılına kadar hidrokarbon üretimini 2019 seviyesine göre yüzde 40 azaltma hedefi koymuştu ancak düşük finansal performans ve hissedarların tepkisiyle karşılaşmıştı.
Shell ve Equinor da geri adım attı
İngiliz-Hollandalı Shell, 2024 yılında düşük karbonlu enerjiye yaptığı 15 milyar dolarlık ve düşük karbonlu çözümlere ayırdığı 5 milyar dolarlık yatırımın kârlı olmadığını kabul etti.
Şirket, bu alanlardaki yatırımlarını toplam harcamaların yüzde 10’unun altına çekerek sadece en verimli projeleri sürdürmeyi hedefliyor.
Shell’in 2024 yılı yatırım programı 21 milyar dolar olarak gerçekleşirken, 2025-2028 döneminde yıllık 20-22 milyar dolar olması planlanıyor.
Norveçli Equinor ise 2030 yılına kadar devreye almayı planladığı yenilenebilir enerji kapasite hedefini 12-16 GW’tan 10-12 GW’a düşürdüğünü bildirdi.
Şirket ayrıca, 2030 yılı için petrol ve gaz üretim tahminini günlük 2 milyon varil petrol eşdeğerinden 2,2 milyon varile yükseltti.
Amerikan enerji devi ExxonMobil, 2024’te 27,5 milyar dolar olan toplam yatırımlarını 2026-2030 döneminde yıllık 28-33 milyar dolara çıkarmayı ve petrol ile gaz üretimini günlük 4,3 milyon varilden 5,4 milyon varile yükseltmeyi hedefliyor.
Bir diğer Amerikan şirketi Chevron ise 2025’te düşük karbonlu projelere yapacağı yatırımı dörtte bir oranında azaltarak 1,5 milyar dolara indirecek.
IEA verileri farklı bir tablo çiziyor
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, küresel petrol sektöründeki yatırımlar 2024 yılında yüzde 1 düşüşle 605 milyar dolara geriledi. 2015 yılında bu rakam 818 milyar dolar seviyesindeydi.
Ajansın haziran başında yayımladığı World Energy Investment 2025 raporuna göre, düşük petrol fiyatları nedeniyle sektördeki sermaye harcamalarının bu yıl yüzde 11 daha azalarak 535 milyar dolara düşmesi bekleniyor.
Buna karşılık IEA, yenilenebilir enerjiye yapılacak sermaye yatırımlarının 2025’te yüzde 3 artışla 780 milyar dolara ulaşacağını öngörüyor.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’











