Finlandiya Başbakanının Çin ziyaretinde 11 anlaşma, 6 mutabakat zaptı imzalandı

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, salı günü Pekin’de Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo ile yaptığı görüşmede, dünyanın “çok sayıda risk ve zorlukla” karşı karşıya olduğu bir dönemde büyük güçlerin örnek teşkil etmesi gerektiğini söyledi.

Devlet medyası CCTV’ye göre Xi, “Özellikle büyük güçler; eşitliği, hukukun üstünlüğünü, işbirliğini ve dürüstlüğü teşvik etmede öncü rol üstlenmelidir,” dedi.

Xi ayrıca, “Çin ve Avrupa rakip değil, ortaktır; işbirliği rekabetten daha ağır basmakta, uzlaşı da farklılıklardan daha büyük olmaktadır,” ifadelerini kullandı.

ABD politikalarının baskısı altında Çin’le daha yakın ilişkiler kurmayı hedefleyen Orpo’nun dört günlük ziyareti, Kanada Başbakanı Mark Carney’nin Pekin’e yaptığı ve geniş kapsamlı bir anlaşmayla tarifeleri düşürerek yıllardır gergin seyreden ilişkileri onarmayı amaçladığı ziyaretinden yalnızca birkaç gün sonra gerçekleşti.

Orpo, ocak ayı başında İrlanda Başbakanı Micheal Martin’in ziyaretinin ardından, üç hafta içinde Çin’i ziyaret eden ikinci Avrupa Birliği lideri oldu. Bu ziyaret, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in planlanan Çin ziyaretinden de yaklaşık bir ay önceye denk geldi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın uzun süredir müttefik olan NATO ülkelerini eleştirmesi ve Danimarka’dan Grönland’ı satın almak istediğini açıklaması, transatlantik güvenlik ittifakı içindeki ayrışmaları daha da derinleştirdi.

Trump’ın hamleleri, AB’nin üst düzey yetkilileri de dahil olmak üzere Washington’un en yakın ortaklarından sert eleştiriler alırken, gözlemciler bu durumun dünya liderlerinin dünyanın ikinci büyük ekonomisiyle ilişkilerini yeniden kalibre etmesini beraberinde getireceğini ve Pekin için diplomatik manevra alanı oluşabileceğini öngörüyor.

Xi, salı günü yaptığı açıklamada Finlandiya’nın Çin-AB ilişkilerinin sağlıklı ve istikrarlı biçimde gelişmesine katkı sağlayacak yapıcı bir rol üstlenmesini umduğunu dile getirdi.

Xi, Çin’in Finlandiya ile birlikte “Birleşmiş Milletler merkezli uluslararası sistemi ve uluslararası hukuka dayalı uluslararası düzeni kararlılıkla savunmaya” hazır olduğunu; aynı zamanda küresel zorluklara birlikte karşı koyabileceklerini söyledi.

Çin lideri ayrıca Pekin’in “eşit ve düzenli bir çok kutuplu dünya” ile “kapsayıcı ekonomik küreselleşme” anlayışını desteklediğini de vurguladı.

Orpo da Pekin ile Brüksel arasında daha iyi ilişkiler kurulması arzusunu paylaşır bir tutum sergileyerek, ilişkilerin yapıcı biçimde geliştirilmesinin “çok önemli” olduğunu söyledi. Finlandiya’nın Avrupa’nın stratejik özerkliğini ve serbest ticareti desteklediğini belirtti.

Orpo, ticaret gerilimlerinin çözümüne katkı sunmaya ve ilişkilerin ilerletilmesine yardımcı olmaya hazır olduklarını ifade ederek, Helsinki’nin Pekin’in uluslararası ilişkilerdeki rolüne değer verdiğini kaydetti.

Orpo, salı günü Xi ile görüşmesinden önce, Komünist Parti’nin üçüncü sıradaki ismi ve Çin’in en üst yasama organı olan Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkanı Zhao Leji ile de görüştü.

Finlandiya’nın en büyük günlük gazetesi Helsingin Sanomat’ın haberine göre Orpo, Zhao’ya şunları söyledi: “Ekonomik iş birliği, en başından beri ilişkilerimizin merkezinde yer aldı. Dün 11 anlaşma imzalamış olmamızdan memnuniyet duyuyorum; bugün de altı mutabakat zaptı imzalayacağız.”

Finlandiya Başbakanı, Çin-AB ticaretindeki uzun süredir devam eden dengesizliğin herkes için ciddi bir endişe kaynağı olması gerektiğini söyledi ve “Çin’le ilişkiler karşılıklılık ve pazarlara adil erişim temelinde kurulmalıdır,” diye ekledi.

Orpo ayrıca hem ticari ilişkilere dair endişelerini hem de Rusya-Ukrayna savaşıyla ilgili endişelerini gündeme getirdi. Haberlere göre Zhao’ya, “Çin’in Rusya üzerinde etkide bulunabilecek benzersiz bir konumu var,” dedi.

Biz dizi iş anlaşması imzalandı

Devlet haber ajansı Xinhua’nın aktardığına göre, Orpo’nun ziyareti kapsamında pazartesi günü Çinli ve Finlandiyalı şirketler, ikili işbirliği toplantısında inovasyon, yeşil kalkınma ve dijitalleşme alanlarında bir dizi iş anlaşması imzaladı.

Çin-Finlandiya Yenilikçi İş Birliği Komitesi toplantısında Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao, Helsinki’ye AB’yi kısıtlayıcı ticaret araçlarını “ihtiyatlı” kullanmaya teşvik etmeleri ve korumacılığa karşı Pekin’le birlikte hareket etmeleri çağrısında bulundu.

Wang, Çin, Finlandiya ve AB’deki işletmeler için “adil, açık ve öngörülebilir” bir politika ortamı oluşturulması gerektiğini söyledi.

Bu sırada Orpo, Çin yatırımlarını memnuniyetle karşıladıklarını ve Çin’in kritik bir ticaret ortağı ile önemli bir ihracat pazarı olduğunu ifade etti. Finlandiyalı şirketlerin Çin pazarında “muazzam bir potansiyel” gördüğünü belirtti.

Pazartesi günkü toplantıya, her iki ülkenin iş dünyasından 120’den fazla temsilci katıldı.

Orpo, Wang ile görüşmesinin ardından Finlandiya’nın önde gelen ticari yayın kuruluşu MTV’ye yaptığı açıklamada, Çin’in küresel etkisinin şimdiden büyüdüğünü ve artmaya devam ettiğini söyledi.

Orpo, “Amerika Birleşik Devletleri çok taraflı dünya düzeninden ve çok taraflı kurumlardan kısmen geri çekildi; bu da Çin’e alan açıyor,” dedi.

Ancak “Buna rağmen ABD, ekonomi ve savunma alanlarında Finlandiya’nın en önemli müttefiki ve ortağı olmaya devam ediyor,” diye ekledi.

Daha önce Çin Ticaret Bakanlığı, Orpo’nun Pekin ziyareti sırasında makine, ormancılık, inovasyon, temiz enerji ve gıda sektörlerinde faaliyet gösteren 20’den fazla Finlandiyalı şirketin yöneticilerine liderlik edeceğini açıklamıştı.

Finlandiya gümrük verilerine göre geçen yıl Ocak-Ekim döneminde Çin, Finlandiya’nın ithalatının yüzde 9,4’ünü oluşturdu. Bu oran Çin’i Almanya ve İsveç’in ardından Finlandiya’nın üçüncü büyük ithalat ortağı yaparken, aynı zamanda ülkenin Asya’daki en büyük ticaret ortağı konumuna taşıdı. Aynı dönemde Finlandiya, Çin ile ticarette 3,07 milyar avro (3,64 milyar ABD doları) açık verdi.

Çin Ticaret Bakanlığı sözcüsü Finlandiya’yı “Çin’in Avrupa’daki önemli ekonomik ve ticari ortaklarından biri” olarak nitelendirdi ve Finlandiya’nın Pekin’le hükümetler arası ticaret anlaşması imzalayan ilk Batı Avrupa ülkesi olduğunu söyledi.

Finlandiya, Çin Halk Cumhuriyeti’ni tanıyan ilk Batılı ülkelerden biri olmuş; Pekin’i Ocak 1950’de resmen tanımıştı. İki ülke aynı yılın ilerleyen dönemlerinde resmî diplomatik ilişkiler tesis etti.

Çin Ticaret Bakanlığına göre Pekin ile Helsinki arasındaki ikili ticaret hacmi 2025 yılında 8 milyar ABD dolarını aşarken, karşılıklı yatırım stoku 23 milyar ABD dolarını geçti.

Bakanlık, ticaret ve yatırım hacmindeki yüksek seviyenin, her iki taraftaki şirketlerin karşılıklı fayda sağlayan işbirliğini genişletme yönündeki artan istekliliğini ortaya koyduğunu belirtti.

Orpo, Pekin yolculuğu öncesinde Çin’le konuşmanın önemini vurgulamıştı.

Finlandiya hükümetinin geçen perşembe yayımladığı açıklamada aktarıldığı üzere Orpo, “Kurallara dayalı sistem ve ticaretle ilgili zorluklar da dahil olmak üzere, ikili iş birliği ve güncel küresel meselelerde Çin’le diyaloğun sürdürülmesi kritik önemdedir,” demişti.

Orpo, 2017’den bu yana Çin’i ziyaret eden ilk Finlandiya başbakanı oldu. Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ise 2024 yılında Çin’e devlet ziyareti gerçekleştirmişti.