Foreign Policy’den ‘devalüasyon dominosu’ uyarısı: Yedi büyük ekonomi risk altında

Foreign Policy dergisi, dünyanın en büyük yedi ekonomisinin yüksek borç ve faiz oranları nedeniyle “devalüasyon dominosu” riskiyle karşı karşıya olduğunu yazdı. Ekonomist Daniel Altman, mevcut durumun 1990’lardaki Asya ve Rusya krizlerine benzediğini ancak “çok daha büyük ölçekte” bir tehlike barındırdığını belirtti.

High Yield Economics bülteninin kurucusu Daniel Altman, Foreign Policy dergisi için kaleme aldığı makalede, dünyanın en büyük yedi ekonomisinin yıllık gayrisafi yurt içi hasılalarını (GSYİH) aşan borçlarla yüklü olduğunu ve bu durumun daha önce hiç bu kadar yüksek faiz oranlarıyla bir araya gelmediğini belirtti.

Altman, mevcut durumda 1990’lardaki Asya ve Rusya mali krizleriyle benzerlikler gördüğünü, ancak bu defa önde gelen dünya para birimlerinde “devalüasyon dominosu” riskiyle çok daha büyük bir ölçekte tehlikeyle karşı karşıya olunduğunu ifade etti.

Ekonomist, Uluslararası Para Fonunun (IMF) tahminlerine atıfta bulunarak Kanada, Fransa, Japonya, İspanya, İtalya, İngiltere ve ABD’de kamu borcunun GSYİH’nin yüzde 100’ünü aştığını hatırlattı.

Altman, küresel G7 ittifakına benzer şekilde, bu ülkeleri en büyük uluslararası borçlular grubu olarak “D7 – Borçlu Yedili” şeklinde adlandırdı.

Altman’ın D7 grubunda birleştirdiği ülkelerin tahvil faiz oranları son üç yılda kayda değer ölçüde arttı.

Yüksek borçlanma maliyetlerinin borç piyasaları üzerinde baskı oluşturduğu ve sonraki ihraçları zorlaştırdığı uyarısında bulunan Altman, “Bu dominonun bir taşı devrilirse diğerlerini de vuracaktır,” diye konuştu.

Altman, “Bu domino, hem spekülatörlerin hem de hükümetlerin kendilerinin tetikleyebileceği bir devalüasyon serisinin ilki olabilir. Kamu borcu ulusal para birimleri cinsinden olduğu için bu durum, yükümlülüklerin hacmini kontrol etme imkânı tanıyor,” dedi.

Altman, devalüasyonun enflasyonla birlikte seyrederek borcun bütçe üzerindeki baskısını azalttığını ve harcamaları kısma veya vergileri artırma gibi zor siyasi kararlardan kaçınma olanağı sağladığını belirterek bu durumu “kurnazca bir numara” olarak nitelendirdi.

Kriz üç mekanizmayla yayılabilir

Altman, “Bu tür olaylar uyarı vermeden başlayabilir ve baş döndürücü bir hızla büyüyebilir,” uyarısında bulunarak D7 ülkelerinden herhangi birinde yaşanacak muhtemel bir devalüasyonun “üç iktisadi mekanizma” nedeniyle diğerlerine de yayılacağını öne sürdü.

Bunlardan ilki, bir ülkedeki krizle mücadele tedbirlerinin komşu ülkeler üzerindeki muhtemel olumsuz etkileri dikkate alınmadan uygulandığı klasik “komşunu yoksullaştır” politikası.

İkinci mekanizmanın yatırımcı davranışlarıyla ilgili olduğunu belirten uzman, yatırımcıların riskleri yeniden değerlendirip portföylerini gözden geçireceklerini ifade etti.

Altman, Amerikan dolarının devalüe olması durumunda yatırım fonu yöneticilerinin Kanada varlıklarını satmaya başlayacağını örnek verdi.

Üçüncü mekanizmanın ise merkez bankalarının rezerv yapısıyla bağlantılı olduğunu belirten ekonomist, bu rezervlerin bir kısmının diğer ülkelerin para birimleri cinsinden tutulduğunu ve bu paralardan herhangi birinin değer kaybetmesinin, döviz rezervlerinin hacmini otomatik olarak düşüreceğini sözlerine ekledi.