Fransa’nın Gironde bölgesinde geniş alanlara yayılan orman yangınları, Bordeaux bölgesindeki savunma, havacılık ve uzay sanayisi tesislerine yaklaştı. Füze üretimi ve bilimsel araştırmaların yapıldığı merkezleri tehdit eden yangınlara karşı askeri birlikler ve özel ekipmanlar devreye sokuldu. Avrupa genelinde sıcak hava dalgası sebebiyle tahliyeler artarken Fransa’daki yangın alanları rekor seviyeye ulaştı.

Fransa’nın Gironde bölgesinde başlayan geniş çaplı orman yangını, Bordeaux bölgesinde yer alan savunma, havacılık ve uzay sanayisi işletmelerini tehdit ediyor.

On binlerce hektarlık alana yayılan alevler; füze, silah üretimi ve bilimsel araştırmalarla bağlantılı tesislere yaklaştı. Le Parisien gazetesi, yangının kritik sanayi noktalarına olan yakınlığına dikkat çekti.

Bordeaux yakınlarında havacılık, uzay ve savunma sektörlerinde faaliyet gösteren ArianeGroup ve Thales şirketlerinin yanı sıra savunma kompleksine ait başka tesisler bulunuyor. Bu tesislerin bir bölümü ormanlık alanların hemen yanında yer alıyor.

Stratejik füze ve roket tesisleri risk altında

Gironde bölgesindeki Saint-Médard-en-Jalles kentinde, ArianeGroup şirketine ait M51 balistik füzelerinin yakıtlarıyla çalışılan iki tesis yer alıyor.

Şirketin Le Haillan bölgesindeki bir diğer tesisinde Ariane 6 taşıyıcı roketinin motorları üretiliyor. Aynı bölgede roket sektörü için motor sistemleri üreten Roxel France tesisleri de konumlanıyor.

Le Barp kentinde ise Megajul lazer tesisine (LMJ) ev sahipliği yapan CEA Cesta araştırma merkezi bulunıyor. Merkez temsilcisi, durumun kontrol altında olduğunu ve şu an için tesis için bir tehdit bulunmadığını açıkladı.

ArianeGroup yetkilileri, şirketin yerel ve ulusal makamlarla sürekli temas halinde olduğunu bildirdi.

Fransa Silahlı Kuvvetler Bakanlığı, sanayi tesislerinin korunması amacıyla uzman personelin ve gerekli kaynakların tahsis edildiğini açıkladı.

Avrupa genelinde yangınlar devam ediyor

Avrupa’daki orman yangınları anormal sıcaklıklar eşliğinde sürüyor. Avrupa Orman Yangınları Bilgi Sistemi verilerine göre, Avrupa Birliği ülkelerinde yılbaşından bu yana yanan alanların büyüklüğü, gözlem tarihinin en yüksek ikinci seviyesine ulaştı.

Fransa ve İspanya’da yangınlar nedeniyle tahliye edilenlerin sayısı 250 bin kişiyi aştı. Resmi verilere göre Fransa’da en az 197 bin sakin evlerini terk etmek zorunda kaldı.

Yanan alanların büyüklüğü ise neredeyse 98 bin hektara ulaştı; yetkililer bu durumun muhtemelen rekor bir gösterge olduğunu değerlendiriyor.

Fransa sağlık makamları daha önce sıcaklar nedeniyle ölüm oranlarında artış olduğunu, haziran ayında normalden yaklaşık 5,7 bin daha fazla ölüm kaydedildiğini duyurmuştu.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Bordeaux bölgesindeki itfaiyecilere yardım etmek üzere yaklaşık 1000 askeri personeli görevlendirdi.

Operasyonda ayrıca 20 tona kadar yangın geciktirici madde atabilen bir A400M askeri nakliye uçağı, ek hava kuvvetleri ve itfaiye ekipleri kullanılıyor.

Bloomberg Intelligence tarafından hazırlanan raporda, Avrupa’nın ABD ve Asya merkezli teknoloji tedarikçilerine olan bağımlılığını sonlandırmak için önümüzdeki on yılda yaklaşık 3 trilyon dolar harcaması gerektiği kaydedildi. “Avrupa Malı Al” mekanizması kapsamındaki garantili talebin, AB’nin yazılım bağımsızlığına ulaşmasındaki en güçlü araç olduğu ifade edildi.

Bloomberg Intelligence Kıdemli Analisti Mandeep Singh tarafından hazırlanan raporda, Avrupa’nın ABD ve Asya merkezli tedarikçilerden vazgeçerek önümüzdeki on yıl içinde dijital bağımsızlığa ulaşması için yaklaşık 3 trilyon dolar harcaması gerektiği sonucuna varıldı.

Bu tutarın bulut altyapısının geliştirilmesi, yapay zeka veri merkezlerinin kurulması, büyük dil modellerinin eğitilmesi ve diğer teknolojik alan kapsama girmektedir.

Singh’in raporunda, “Avrupa Malı Al” mekanizması üzerinden sağlanacak garantili talebin, AB’nin yazılım bağımsızlığı hedefine ulaşmasındaki en güçlü kaldıraç olabileceği kaydedildi.

Palantir Avrupa pazarında kan kaybediyor

Süreçte öne çıkan örneklerden biri, Peter Thiel tarafından 2003 yılında kurulan ABD merkezli Palantir şirketi etrafında gelişti. Fransa Silahlı Kuvvetler Bakanı Sébastien Lecornu, haziran ayında Fransız istihbarat servisi DGSI ile sözleşmesinin bitmesine üç yıl kalmasına rağmen Palantir ile ortaklığı sonlandıracaklarını duyurdu. Lecornu, “Fransa kendi araçlarına sahip olmalıdır” açıklamasını yaptı.

Bu beyan, ABD Başkanı Donald Trump’ın Anthropic şirketine ait öncü yapay zeka modellerine erişimi kısıtlama kararının ardından geldi. Lecornu, Palantir’in yerine yerel bir rakip olan ChapsVision şirketini işaret etti.

Bloomberg’in aktardığına göre Palantir yöneticileri bu gelişme karşısında şaşkınlık yaşadı. Şirket yetkililerinden biri, Lecornu’yu güvenlik alanındaki kritik kararları “Hollywood çekişmesine” dönüştürmekle suçladı. Fransa iç istihbarat servisi DGSI ile imzalanan sözleşmenin yakın zamanda üç yıllığına yenilendiği bilgisi verildi.

İngiltere Parlamentosu Üyesi Chi Onwurah, Palantir’in Ulusal Sağlık Servisi (NHS) ile olan 330 milyon sterlinlik (440 milyon dolar) sözleşmesinin feshedilmesini önerdi.

Onwurah, “Siyasi bir ajandaya sahipler. Palantir, dijital altyapımızda kabul edilemez bir zayıflığı temsil ediyor” dedi.

Bloomberg, Palantir’in Avrupa’daki konumunun zayıfladığını, Almanya ve Polonya güvenlik hizmetlerinin yerel tedarikçiler aradığını bildirdi. Hollanda Savunma Bakanı, Palantir’i Avrupalı sağlayıcılarla değiştirme sözü verdi. Temmuz ayında eski Palantir çalışanları tarafından kurulan iki İngiliz girişimi, eski işverenlerine meydan okumak amacıyla finansman sağladı.

Fransız ChapsVision Avrupa pazarına göz dikti

Gelişmelerin odağındaki ChapsVision şirketi, Fransa devlet bakanlıkları ve kurumlarında ihaleler kazandı. Bloomberg Intelligence değerlendirmesine göre, yalnızca DGSI ile yapılan sözleşmenin değeri en az 100 milyon avro seviyesindedir. Politico’nun mayıs ayındaki haberine göre Almanya iç istihbarat teşkilatı BfV, Palantir ile olan sözleşmenin yerine ChapsVision’ı seçti.

ChapsVision Üst Yöneticisi (CEO) Silvano Sansoni, verdiği mülakatta, “Amacımız Avrupa şampiyonu olmaktır” ifadesini kullandı.

Sansoni, Polonya’daki hassas konumdaki tüm müşterilerle görüşmeler yürüttüklerini ve yakın gelecekte ana odak noktalarının Almanya olduğunu söyledi. Sansoni, ChapsVision’ın Fransız istihbaratı için Palantir’in yerini hemen alamayacağını kabul ederek, “Teknoloji karmaşık, bu yüzden yarın Palantir’in yerini almayacağız” dedi.

Uzmanlar tam bağımsızlık risklerine karşı uyarıyor

Bloomberg’e konuşan uzmanlar olası risklere dikkat çekti. İngiltere Stratejik Komuta Merkezinin eski komutanı emekli General Richard Barrons, “Palantir’i dışarıda bırakmak çılgınlık olur. Kendinizi dünyanın önde gelen kabiliyetlerinden mahrum bırakırsınız” değerlendirmesini yaptı.

The Futurum Group analisti Nick Patience, birbirine bağlı bir dünyada yüzde yüz egemenliğe ulaşmanın pek mümkün olmadığını söyledi. Patience, ChapsVision’ın çoğunluk hissesi Çin devlet şirketi China Huaxin’e ait olan Alcatel Lucent Enterprise ile ortaklığını öne çıkardığına işaret etti.

Bloomberg, Trump’ın Fable 5 ve Mythos 5 yapay zeka modellerine yabancıların erişimini yasaklamasının ardından Avrupa ve Kanada’nın diğer güçlerin kararlarına bağımlı olmamak amacıyla acilen kendi yapay zeka modellerini geliştirme kararı aldığını bildirdi.

Financial Times’ın haziran başında kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD Ulusal Güvenlik Ajansının (NSA) siber operasyonlar yürütmek için Anthropic şirketine ait Claude Mythos modelini kullanabileceği öne sürüldü.

Bir kaynak, bu sistemin Çin veya İran gibi ülkelerin ağlarına sızmak amacıyla kullanılabileceğini aktardı.

Birleşik Krallık hükümeti, Donald Trump ile yapılan ilaç fiyatlandırma anlaşmasının Ulusal Sağlık Hizmeti’ne (NHS) ne kadara mal olacağını açıklamayı reddediyor.

POLITICO’nun eline geçen ve Enformasyon Komiseri Ofisi’nden (ICO) bağımsız sağlık düşünce kuruluşu Nuffield Trust’a gönderilen bir mektup, Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanlığı’nın (DHSC), “NHS harcamaları üzerindeki potansiyel etkiler” göz önüne alındığında, etki değerlendirmesini yayınlamanın “kamu yararına olduğunu” kabul ettiğini ortaya koyuyor.

Fakat bakanlık, bu bilginin açıklanmasının “devam eden politika geliştirme çalışmalarını, uluslararası ilişkileri ve ticari çıkarları olumsuz etkileyeceğini” savunuyor.

Aralık ayında imzalanan anlaşmanın bir parçası olarak İngiltere, ABD ilaç pazarına üç yıl boyunca gümrüksüz erişim karşılığında, gayri safi yurtiçi hasılasına oranla yeni ilaçlara yönelik harcamalarını ikiye katlamayı taahhüt etti.

Anlaşma, Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü’nün (NICE) yıllık maliyet eşiğinde yüzde 25’lik bir artış içeriyordu.

Bu da NHS’nin belirli yeni ilaçlar için daha fazla ödeme yapmasına neden oldu.

ABD, Avrupa’dan ilaçlar için daha fazla para ödemesini istiyor

DHSC’nin değerlendirmeyi yayınlamayı reddetmesini inceleyen ICO, Sağlık Bakanlığı’nın tarafını tuttu ve maliyetlere ilişkin bilgilerin gizli tutulmasının vergi mükelleflerinin çıkarlarına daha uygun olduğu konusunda hemfikir oldu.

Bir DHSC sözcüsü şunları söyledi:

“Bu hükümet, Birleşik Krallık-ABD ilaç fiyatlandırma anlaşmasının mevcut Harcama İnceleme dönemi boyunca yaklaşık 1 milyar sterline mal olacağını ve bu maliyetin Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanlığı için kararlaştırılan rekor tutardaki uzlaşma bedeliyle karşılanacağını açıkça belirtmiştir.”

ICO mektubunda, “Uygulamanın önemli yönleri hâlâ aktif olarak değerlendirilmektedir… dolayısıyla, politika geliştirme süreci devam ettikçe herhangi bir etki değerlendirmesi de değişebilir,” denildi.

ICO, devam eden görüşmelerin ilaç fiyatlandırması ve indirim düzenlemelerinin ötesine geçtiğini açıkladı.

Yetkililer, anlaşmanın Trump yönetiminin yakında yürürlüğe girecek en çok kayrılan ülke (MFN) ilaç fiyatlandırma politikasıyla nasıl etkileşime gireceği konusunda hâlâ müzakere ediyor.

İngiltere, ABD’nin zengin ülkelerden oluşan bir sepetin fiyatlarını eşleştireceği MFN politikasından muafiyet sağladığına inanıyordu.

ABD, Almanya’ya ilaç fiyatlarını yükseltme baskısını sürdürüyor

İlaç şirketleri, ABD’de daha düşük fiyatları kabul etmek yerine bu ülkelerde yeni ilaçların piyasaya sürülmesini geciktirebilecekleri konusunda uyarıda bulundu.

İlaçlara erişim için kampanya yürüten Just Treatment’ın yönetici direktörü Diarmaid McDonald, “Beyaz Saray ile yapılan bu tür anlaşmaların doğası gereği hedefler sürekli değişiyor ve varılan anlaşmanın yorumlanması konusunda ABD ile Birleşik Krallık arasında görüş ayrılıkları olması gerçekten endişe verici,” dedi.

British Medical Journal (BMJ) tarafından yayınlanan analize göre, bazı iktisatçılar bu anlaşmanın ek ilaç harcamalarını finanse etmek için mevcut NHS hizmetlerinden 45 milyar sterlin kadar bir kaynağın aktarılmasına yol açabileceğini tahmin ediyor.

ICO, “DHSC, ilgili tartışmalar devam ederken bakanların ve yetkililerin varsayımları incelemesi, senaryoları test etmesi ve politika seçeneklerini iyileştirmesi için gerekli güvenli ortamın, bilgilerin açıklanmasıyla zedeleneceğini savundu,” dedi.

Nuffield Trust’ın politika analisti Sally Gainsbury, “Bu anlaşmada NHS için risk ve halk sağlığı açısından maliyet artık tartışmasız bir gerçek. Bu, halkın, seçilmiş milletvekillerimiz aracılığıyla, bu anlaşmanın hükümetin daha geniş iktisadi faydalar konusunda yaptığı varsayımlara uyup uymadığını bile inceleyebilmesi için çok güçlü bir neden,” dedi.

Gainsbury, “Bundan çekilebileceğimiz bir anlaşma olması, bunu daha da önemli hale getiriyor,” diye ekleyerek, her iki tarafın da altı aylık bildirim süresiyle anlaşmadan çekilebileceğine dikkat çekti.

ABD’de ilaç devlerinden Trump’a fiyat resti: 350 ürüne zam yolda

Sağlık sektöründen isimler, özellikle başbakanın yetki devrine verdiği önem göz önüne alındığında, Andy Burnham liderliğindeki yeni yönetimin anlaşmayı mercek altına alacağını umuyor.

Nuffield Trust’tan Gainsbury, “[Burnham] her posta kodunda iyi bir büyüme görmek istediğini söyledi,. Nüfus sağlığı ve Ulusal Sağlık Servisi’nin (NHS) hastalara sunabilecekleri açısından çok ağır maliyetler getirecek bir anlaşma, iyi bir büyüme sayılabilir mi? Andy Burnham’a sorum bu,” dedi.

Just Treatment’tan McDonald, yetki devri yapılmış hükümetlerin müzakerelerin dışında bırakıldığını savundu:

“Ne İskoç hükümetinde, ne Galler hükümetinde, ne de Belfast’taki Stormont’ta kimse bu anlaşmanın ayrıntılarını bilmiyor; oysa sağlık sistemleri bu anlaşmanın sonucundan doğrudan etkilenecek. Dolayısıyla, Andy Burnham sözünün arkasında duruyorsa, bu müzakere sürecini açığa çıkarmayı ve üzerinde anlaşmaya varılan tüm ayrıntıları bu özerk yönetimlere aktarmayı taahhüt edebilmeli; Westminster’da sıkı bir şekilde gizli tutulan bu müzakereden yetkiyi [uzaklaştırmalı].”